آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,660 |
| تعداد مقالات | 37,616 |
| تعداد مشاهده مقاله | 19,645,772 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,124,697 |
نقش هرمنوتیک تبیینی در حل تعارض میان سیره نبوی و سنت روایی در تقسیم غنایم با تأکید بر آیه 7 سوره حشر و خطبه 205 نهج البلاغه | ||
| آیین حکمت | ||
| مقاله 3، دوره 18، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 59-96 اصل مقاله (607.24 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/pwq.2026.73458.1259 | ||
| نویسندگان | ||
| احمد جاوید انوری* 1؛ اسماعیل دانش2 | ||
| 1دانشجوی دکتری رشته اهل بیت شناسی،جامعه المصطفی العالمیه، مجتمع آموزش عالی امام خمینی(ره)،قم، ایران | ||
| 2دانش آموخته دکتری فلسفه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 21 آبان 1404، تاریخ بازنگری: 10 دی 1404، تاریخ پذیرش: 27 دی 1404 | ||
| چکیده | ||
| هرمنوتیک تبیینی اهلبیت (ع) بهمثابه نظام معرفتی و روش تفسیری، ناظر بر فهم و بازخوانی سنت نبوی در پرتو عقلانیت وحیانی است. این روش در مواجهه با تعارض سیره عملی پیامبر (ص) و سنت روایی منقول از ایشان، به بازسازی معنای قول و فعل نبوی میپردازد. سیره عملی پیامبر (ص) جلوه عینی وحی و سنت روایی بازتاب زبانی آن در عرصه نقل و روایت است. با این حال، در برخی موارد، میان سیره عملی و سنت روایی تعارض ظاهری پدید میآید که هرمنوتیک تبیینی اهلبیت (ع) در صدد رفع آن بر میآید. پژوهش حاضر با روش تحلیلی ـ توصیفی، سازوکارهای معرفتی و روششناختی هرمنوتیک تبیینی اهلبیت (ع) را در دو نمونه، یعنی تقسیم غنایم بر اساس آیه 7 سوره حشر و خطبه 205 نهج البلاغه، بررسی کرده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که هر فعل نبوی با توجه به مقام خطاب، شرایط تاریخی و غایت شریعت معنا میشود و هرمنوتیک تبیینی اهلبیت (ع) با فرایند بازشناسی مراتب معنا در سنت نبوی، عقل را در خدمت وحی قرار میدهد. اهلبیت (ع) با ایجاد وحدت نظاممند بین قول و فعل نبوی، انسجامی معنایی پدید آوردهاند که هم نشانه بلوغ سنت اسلامی است و هم افقی روشن برای بازسازی معرفت دینی در عصر حاضر فراهم میسازد. هرمنوتیک تبیینی اهلبیت (ع) بهمثابه نظام معرفتی و روش تفسیری، ناظر بر فهم و بازخوانی سنت نبوی در پرتو عقلانیت وحیانی است. این روش در مواجهه با تعارض سیره عملی پیامبر (ص) باسنت روایی منقول از ایشان، به بازسازی معنای قول و فعل نبوی میپردازد. سیره عملی پیامبر (ص) جلوه عینی وحی؛ و سنت روایی بازتاب زبانی آن در عرصه نقل و روایت است. سیره عملی پیامبر (ص) و سنت روایی، همواره با چالش تعارض روبهرو بوده است. هرمنوتیک تبیینی اهلبیت (ع)، این تعارض را حل کرده است. پژوهش حاضر، با روش تحلیلی ـ توصیفی، تلاش کرده است سازوکارهای معرفتی و روششناختی هرمنوتیک تبیینی اهلبیت (ع) را در دو نمونۀ تقسیم غنایم در آیه 7 سوره حشر و خطبه 205 نهج البلاغه بررسی کند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که هر فعل نبوی با توجه به مقام خطاب، شرایط تاریخی و غایت شریعت معنا میشود و هرمنوتیک تبیینی اهلبیت (ع)، با فرایند بازشناسی مراتب معنا در سنت نبوی عقل را در خدمت وحی قرار داده است. اهلبیت (ع) با ایجاد وحدت نظاممند بین قول و فعل نبوی، انسجامی معنایی به وجود آورده است که هم نشانه بلوغ سنت اسلامی است و هم افقی روشن برای بازسازی معرفت دینی در عصر حاضر. هرمنوتیک تبیینی اهلبیت (ع) بهمثابه نظام معرفتی و روش تفسیری، ناظر بر فهم و بازخوانی سنت نبوی در پرتو عقلانیت وحیانی است. این روش در مواجهه با تعارض سیره عملی پیامبر (ص) باسنت روایی منقول از ایشان، به بازسازی معنای قول و فعل نبوی میپردازد. سیره عملی پیامبر (ص) جلوه عینی وحی؛ و سنت روایی بازتاب زبانی آن در عرصه نقل و روایت است. سیره عملی پیامبر (ص) و سنت روایی، همواره با چالش تعارض روبهرو بوده است. هرمنوتیک تبیینی اهلبیت (ع)، این تعارض را حل کرده است. پژوهش حاضر، با روش تحلیلی ـ توصیفی، تلاش کرده است سازوکارهای معرفتی و روششناختی هرمنوتیک تبیینی اهلبیت (ع) را در دو نمونۀ تقسیم غنایم در آیه 7 سوره حشر و خطبه 205 نهج البلاغه بررسی کند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که هر فعل نبوی با توجه به مقام خطاب، شرایط تاریخی و غایت شریعت معنا میشود و هرمنوتیک تبیینی اهلبیت (ع)، با فرایند بازشناسی مراتب معنا در سنت نبوی عقل را در خدمت وحی قرار داده است. اهلبیت (ع) با ایجاد وحدت نظاممند بین قول و فعل نبوی، انسجامی معنایی به وجود آورده است که هم نشانه بلوغ سنت اسلامی است و هم افقی روشن برای بازسازی معرفت دینی در عصر حاضر. هرمنوتیک تبیینی اهلبیت (ع) بهمثابه نظام معرفتی و روش تفسیری، ناظر بر فهم و بازخوانی سنت نبوی در پرتو عقلانیت وحیانی است. این روش در مواجهه با تعارض سیره عملی پیامبر (ص) باسنت روایی منقول از ایشان، به بازسازی معنای قول و فعل نبوی میپردازد. سیره عملی پیامبر (ص) جلوه عینی وحی؛ و سنت روایی بازتاب زبانی آن در عرصه نقل و روایت است. سیره عملی پیامبر (ص) و سنت روایی، همواره با چالش تعارض روبهرو بوده است. هرمنوتیک تبیینی اهلبیت (ع)، این تعارض را حل کرده است. پژوهش حاضر، با روش تحلیلی ـ توصیفی، تلاش کرده است سازوکارهای معرفتی و روششناختی هرمنوتیک تبیینی اهلبیت (ع) را در دو نمونۀ تقسیم غنایم در آیه 7 سوره حشر و خطبه 205 نهج البلاغه بررسی کند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که هر فعل نبوی با توجه به مقام خطاب، شرایط تاریخی و غایت شریعت معنا میشود و هرمنوتیک تبیینی اهلبیت (ع)، با فرایند بازشناسی مراتب معنا در سنت نبوی عقل را در خدمت وحی قرار داده است. اهلبیت (ع) با ایجاد وحدت نظاممند بین قول و فعل نبوی، انسجامی معنایی به وجود آورده است که هم نشانه بلوغ سنت اسلامی است و هم افقی روشن برای بازسازی معرفت دینی در عصر حاضر. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هرمنوتیک تبیینی؛ سیره نبوی؛ سنت روایی؛ عقلانیت وحیانی؛ تعارض ظاهری؛ روششناسی تفسیر | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Role of Explanatory Hermeneutics in Resolving the Conflict between Prophetic Conduct (Sīrah) and Hadith-Based Tradition in the Division of War Booty, with an Emphasis on Qur'an 59:7 and Sermon 205 of Nahj al-Balagha | ||
| نویسندگان [English] | ||
| ahmad javed anvari1؛ ismail danesh2 | ||
| 1PhD Candidate in Ahl al-Bayt Studies, Al-Mustafa International University, Imam Khomeini Higher Education Complex, Qom, Iran | ||
| 22PhD Graduate in Islamic Philosophy, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The explanatory hermeneutics of the Ahl al-Bayt (AS)—conceived as both an epistemological framework and an interpretive methodology—is concerned with the understanding and re-reading of the Prophetic tradition (Sunnah) in light of revelatory rationality (ʿaqlāniyyah waḥyāniyyah). This method, when faced with an apparent conflict between the practical conduct (sīrah) of the Prophet (SAWA) and the transmitted narrative tradition (sunnah riwā’yyah) attributed to him, undertakes the reconstruction of the meaning of the Prophet's words and actions. The practical sīrah of the Prophet (SAWA) embodies the objective manifestation of revelation, while the narrative tradition constitutes its linguistic reflection in the sphere of transmission and narration. The practical sīrah of the Prophet (SAWA) and the narrative tradition have always been confronted with the challenge of apparent contradiction. The explanatory hermeneutics of the Ahl al-Bayt (AS) has resolved this contradiction. Employing an analytical-descriptive method, the present study seeks to examine the epistemological and methodological mechanisms of this hermeneutical approach in two particular cases: the division of war booty (ghanā'im) as addressed in Q. 59:7 and in Sermon 205 of Nahj al-Balāgha. The findings of this research indicate that every prophetic action is rendered meaningful in accordance with the context of address (maqām al-khiṭāb), historical conditions, and the ultimate purpose of the sacred law (sharīʿah). Furthermore, the explanatory hermeneutics of the Ahl al-Bayt (AS), through a process of discerning the hierarchical levels of meaning within the Prophetic tradition, has subordinated reason to the service of revelation. By establishing a systematic unity between the word and deed of the Prophet (SAWA), the Ahl al-Bayt (AS) have produced a semantic coherence that not only signifies the maturity of the Islamic tradition but also offers a promising horizon for the reconstruction of religious knowledge in the contemporary age. The explanatory hermeneutics of the Ahl al-Bayt (a.s.) as a cognitive system and interpretive method, oversees the understanding and reinterpretation of the prophetic tradition in the light of revelational rationality. This method, in the face of the conflict between the practical life of the Prophet (pbuh) and the narrative tradition transmitted from him, reconstructs the meaning of the prophetic words and deeds. The practical life of the Prophet (pbuh) is the objective manifestation of revelation; and the narrative tradition is its linguistic reflection in the realm of transmission and narration. The practical life of the Prophet (pbuh) and the narrative tradition have always faced the challenge of conflict. The explanatory hermeneutics of the Ahl al-Bayt (a.s.) has resolved this conflict. The present study, using an analytical-descriptive method, has attempted to examine the epistemological and methodological mechanisms of the explanatory hermeneutics of the Ahl al-Bayt (a.s.) in two examples of the division of spoils in verse 7 of Surah al-Hashr and sermon 205 of Nahjul al-Balagha. The findings of the research show that every prophetic act is interpreted according to the status of the addressee, the historical conditions, and the purpose of the Sharia, and the explanatory hermeneutics of the Ahl al-Bayt (a.s.) has placed reason at the service of revelation through the process of recognizing the levels of meaning in the prophetic tradition. By creating a systematic unity between the prophetic word and deed, the Ahl al-Bayt (a.s.) have created a semantic coherence that is both a sign of the maturity of the Islamic tradition and a clear horizon for the reconstruction of religious knowledge in the present era. The explanatory hermeneutics of the Ahl al-Bayt (a.s.) as a cognitive system and interpretive method, oversees the understanding and reinterpretation of the prophetic tradition in the light of revelational rationality. This method, in the face of the conflict between the practical life of the Prophet (pbuh) and the narrative tradition transmitted from him, reconstructs the meaning of the prophetic words and deeds. The practical life of the Prophet (pbuh) is the objective manifestation of revelation; and the narrative tradition is its linguistic reflection in the realm of transmission and narration. The practical life of the Prophet (pbuh) and the narrative tradition have always faced the challenge of conflict. The explanatory hermeneutics of the Ahl al-Bayt (a.s.) has resolved this conflict. The present study, using an analytical-descriptive method, has attempted to examine the epistemological and methodological mechanisms of the explanatory hermeneutics of the Ahl al-Bayt (a.s.) in two examples of the division of spoils in verse 7 of Surah al-Hashr and sermon 205 of Nahjul al-Balagha. The findings of the research show that every prophetic act is interpreted according to the status of the addressee, the historical conditions, and the purpose of the Sharia, and the explanatory hermeneutics of the Ahl al-Bayt (a.s.) has placed reason at the service of revelation through the process of recognizing the levels of meaning in the prophetic tradition. By creating a systematic unity between the prophetic word and deed, the Ahl al-Bayt (a.s.) have created a semantic coherence that is both a sign of the maturity of the Islamic tradition and a clear horizon for the reconstruction of religious knowledge in the present era. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Explanatory Hermeneutics, Prophetic Sīrah, Narrative Tradition (Sunnah Riwā’yyah), Revelatory Rationality, Apparent Contradiction, Interpretive Methodology | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم، ترجمه ناصر مکارم شیرازی.
ابنمنظور، محمد بن مکرم (1416ق). لسان العرب. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
احمدی، بابک (1394). ساختار و هرمنوتیک. تهران: گام نو.
اصفهانی، محمدحسین (کمپانی) (1429ق). نهایة الدرایة فی شرح الکفایة. چاپ دوم. بیروت: مؤسسة آلالبیت (ع) لإحیاء التراث.
پارسانیا، حمید(1393). معرفت دینی. تهران: مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه علامه طباطبائی.
پرادفوت، وین(1377). تجربه دینی. ترجمه عباس یزدانی. قم: مؤسسه فرهنگی طه.
پورعلی قراجه، یاسین و طباطبایی، سید محمدکاظم (1402). «پاسخهای نامتعارف معصومان؛ گونهها و کارکردها». علوم حدیث، ش 107.
تورانی، اعلا و سلطانی احمدی، منیره (1389). «تحلیلی بر رابطه هرمنوتیک روشی فلسفی با تأویل و تفسیر قرآن کریم». آینه معرفت، س 8، ش 23.
جوادی آملی، عبدالله. (1386). سرچشمه اندیشه. قم: نشر اسراء.
حقیقت، سیدصادق (1387). روششناسی علوم سیاسی. قم: انتشارات دانشگاه مفید.
رازی، فخرالدین (2020م). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب). بیروت: دار الکتب العلمیة.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. چاپ اول. بیروت: دارالقلم.
رشاد، علیاکبر (1395). «منطق طبقهبندی علوم». ذهن، س 17، ش 1 (پیاپی 65).
ریختهگران، محمدرضا (1378). منطق و مبحث علم هرمنوتیک؛ اصول و مبانی تفسیر. تهران: کنگره.
سبحانی، جعفر (1428ق). أصول الحدیث و أحکامه فی علم الدرایة. قم: مؤسسه امام صادق (ع).
شریف رضی، محمد بن حسین (1414ق). نهجالبلاغة، به کوشش صبحی صالح. قم: هجرت.
شهید ثانی، زینالدین بن علی عاملی (1410ق). الرعایة فی علم الدرایة. قم: مؤسسه آلالبیت (ع) لإحیاء التراث.
طباطبایی، سید محمدکاظم (1396). درآمدی بر فهم احادیث مشکل. قم: دارالحدیث.
طباطبایی، سید محمدحسین(1374). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمه محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
ــــــــــ (1393ق). المیزان فی تفسیر القرآن. چاپ سوم. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طبری، محمد بن جریر (1412ق). جامع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دارالمعرفة.
عتر، نورالدین (1417ق). علوم الحدیث. دمشق: دارالفکر.
مختاری، محمدحسین(1391). حلقه متن و هرمنوتیک. قم: نشر مرتضی.
مظفر، محمدرضا (1370). أصول الفقه. چاپ چهارم. قم: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.
مکارم شیرازی، ناصر(1371). تفسیر نمونه. چاپ دهم. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
نائینی، محمدحسین (1404ق). فوائد الأصول (تقریرات درس اصول فقه). قم: مؤسسة النشر الإسلامی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 64 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 6 |
||