آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,660 |
| تعداد مقالات | 37,616 |
| تعداد مشاهده مقاله | 19,647,277 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,125,943 |
توصیف و تبیین اصل تعادل در انسان کامل با تأکید بر فلسفة صدرایی | ||
| آیین حکمت | ||
| مقاله 4، دوره 18، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 97-122 اصل مقاله (520.11 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/pwq.2026.74409.1279 | ||
| نویسندگان | ||
| راحله ابراهیمی1؛ شهناز شایان فر* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری رشته حکمت متعالیه، گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه الزهراء، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشکده الهیات، دانشگاه الزهراء، تهران، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 22 آبان 1404، تاریخ بازنگری: 14 دی 1404، تاریخ پذیرش: 10 اسفند 1404 | ||
| چکیده | ||
| از منظر حکمت متعالیه، انسان بهعنوان موجودی در حال صیرورت، میتواند با طی مراتب وجودی به مرتبهای از کمال دست یابد که در آن، ساحتهای مختلف وجودی او در نوعی هماهنگی و جامعیت تحقق مییابند. این ویژگی در ادبیات فلسفی و عرفانی اسلامی در قالب مفهوم «انسان کامل» بیان شده است. پرسش اصلی این جستار آن است که ملاصدرا اصل تعادل را در انسان کامل چگونه توصیف و تبیین میکند؟ دستاوردهای این پژوهش عبارتاند از: نخست، در مقام توصیف تعادل انسان کامل در فلسفة صدرایی، شاهد آشنازدایی از «حد وسط» ارسطویی و ارتقای آن به «حدجامع» هستیم؛ به گونهای که انسان کامل با این حد جامع، در اوج کمال خود قرار دارد و نه تنها واجد «وحدت در عین کثرت» است، بلکه «تعادل وجودی» میان ساحتها و ابعاد به ظاهر متعارض را نیز برقرار میسازد و با ایجاد اتصال وجودی و عمیق اعتدال میان ظاهر و باطن، و شریعت و حقیقت، دنیا و آخرت، فرد و جامعه، الگویی هماهنگ و جامع ارائه میدهد. دوم، در فلسفة صدرایی میتوان بر پایة مبانیای همانند اصالت وجود، وحدت تشکیکی، حرکت جوهری، هماهنگی سه ساحت وجود، معرفت و عمل، و جمعیت وجودی، «تعادل» در انسان کامل را تبیین کرد؛ سوم، بر این اساس، تعادل وجودی در انسان کامل در سه ساحت معرفتی، وجودی و عملی تحقق مییابد. چهارم، کمال انسانی در حکمت متعالیه نه یکسویه و صرفاً معنوی عرفانی، بلکه مبتنی بر توازن پویا میان ساحتهای بهظاهر متعارض است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| انسان کامل؛ تعادل؛ اتصال وجودی؛ ملاصدرا | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Description and Explanation of the Principle of Equilibrium in the Perfect Human Being with an Emphasis on Sadraean Philosophy | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Raheleh Ebrahimi1؛ shahnaz shayanfar2 | ||
| 11PhD Candidate in Transcendent Philosophy, Department of Philosophy and Islamic Wisdom, Alzahra University, Tehran, Iran | ||
| 2Associate Professor, Department of Philosophy and Islamic Wisdom, Faculty of Theology, Alzahra University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Within the framework of Transcendent Philosophy (al-Ḥikmah al-Muta‘āliyah), the human being—conceived as a being in a state of perpetual becoming—may, through the traversal of existential degrees, attain a level of perfection in which the diverse modalities of his existence are realized in a state of coherence and comprehensiveness. This characteristic is articulated in Islamic philosophical and mystical literature through the notion of the "Perfect Human" (al-insān al-kāmil). The central question of this inquiry is: How does Mullā Ṣadrā describe and elucidate the principle of equilibrium (al-i‘tidāl) in the Perfect Human? The findings of this research are as follows: First, in describing the equilibrium of the Perfect Human within Ṣadraean philosophy, we observe a defamiliarization of the Aristotelian "golden mean" (al-wasaṭ) and its elevation to the rank of the "comprehensive mean" (al-ḥadd al-jāmi‘). The Perfect Human, by virtue of this comprehensive mean, stands at the acme of perfection, not only possessing "unity within multiplicity" (al-waḥdah fī ‘ayn al-kathrah) but also establishing an "existential equilibrium" among apparently conflicting modalities and dimensions. Through a profound existential connection and moderation between the outward and the inward, the sacred law (sharī‘ah) and the spiritual reality (ḥaqīqah), the temporal and the eternal (dunyā wa ākhirah), and the individual and the collective, he offers a harmonious and encompassing model. Second, within Ṣadraean philosophy, this "equilibrium" in the Perfect Human can be explicated on the basis of foundational principles such as the principality of existence (aṣālat al-wujūd), graded unity (al-waḥdah al-tashkīkiyyah), existential motion (al-ḥarakah al-wujūdiyyah), the consonance of the three domains of existence, knowledge, and action, and the existential comprehensiveness (jam‘iyyah wujūdiyyah). Third, on this basis, existential equilibrium in the Perfect Human is actualized across three spheres: the epistemic, the existential, and the practical. Fourth, human perfection in Transcendent Philosophy is neither one-dimensional nor exclusively spiritual-mystical; rather, it is grounded in a dynamic balance among seemingly antithetical domains. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Perfect Human, Equilibrium, Existential Connection, Mullā Ṣadrā | ||
| مراجع | ||
|
ابنبابویه (شیخ صدوق) (۱۳۶۳). کمالالدین و تمام النعمة. قم: جامعه مدرسین.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (۱۳۸۱). الإشارات و التنبیهات، با شرح حسن ملکشاهی. تهران: سروش.
ابنعربی، محیالدین (بیتا). الفتوحات المکیة (۴ جلدی). بیروت: دار صادر.
ــــــــــ (۱۹۹۴). الفتوحات المکیة. تحقیق عثمان یحیی. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
ــــــــــ (۲۰۰۱). نسخة الحق (فی رسائله). بیروت: مؤسسة الانتشار العربی.
ــــــــــ (۱۳۷۰). فصوص الحکم . تعلیقات ابوالعلاء عفیفی. قم: الزهراء.
آملی، حیدر (۱۳۵۲). نص النصوص. تصحیح هانری کربن و عثمان اسماعیل یحیی.
ــــــــــ (۱۳۷۴). جامع الأسرار. تصحیح هانری کربن و عثمان اسماعیل یحیی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۷۲). تحریر تمهید القواعد. قم: الزهراء.
ــــــــــ (۱۳۸۶). تفسیر انسان به انسان. قم: اسراء.
ــــــــــ (۱۳۸۹). انسانشناسی در قرآن. قم: اسراء.
جندی، مؤیدالدین (۱۳۶۱). شرح فصوص الحکم. تعلیق سیدجلالالدین آشتیانی. مشهد: دانشگاه مشهد.
حسنزاده آملی، حسن (۱۳۶۵). هزار و یک نکته. تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء.
ــــــــــ. انسان کامل در عرفان اسلامی. قم: انتشارات اسلامی.
ــــــــــ (۱۳۷۲). انسان کامل از دیدگاه نهجالبلاغه. قم: قیام.
سهروردی، شهابالدین (۱۳۵۶). حکمة الإشراق. تصحیح هانری کربن. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
طباطبایی، محمدحسین (۱۳۸۳). المیزان فی تفسیر القرآن. ج۹. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
عبودیت، عبدالرسول (۱۳۹۲). درآمدی بر نظام حکمت صدرایی. ج۱. تهران: سمت.
کربن، هانری (۱۳۷۷). تخیل خلاق در عرفان ابنعربی. ترجمه انشاءالله رحمتی. تهران: سروش.
کلینی، محمد بن یعقوب (۱۳۸۸). اصول کافی. تهران: امیرکبیر.
مصباح یزدی، محمدتقی (۱۳۸۸). خودشناسی برای خودسازی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
ملاصدرا، صدرالدین شیرازی (۱۳۶۳). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. ج۳. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
ــــــــــ (۱۳۶۳). مفاتیح الغیب. تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.
ــــــــــ. الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. ج۹. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
ــــــــــ (۱۳۶۶). تفسیر القرآن الکریم. ج۴. قم: انتشارات بیدار.
ــــــــــ. شرح اصول کافی. تهران: وزارت فرهنگ.
ــــــــــ (۱۳۶۸). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. ج۸. تهران: مکتبة المصطفوی.
ــــــــــ (۱۳۸۲). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
ــــــــــ (۱۳۸۳). ترجمه و تفسیر شواهد الربوبیة. تهران: سروش.
نصر، سیدحسین (۱۳۷۹). معرفت و معنویت. ترجمه انشاءالله رحمتی. تهران: طرح نو.
منابع انگلیسی
Bronstein, D. (2016). Aristotle on Knowledge and Learning: The Posterior Analytics. Oxford: Oxford University Press.
Chittick, W. C. (1979). “The Perfect Man as the Prototype of the Self in the Sufism of Jāmī.” Studia Islamica, 49, 135–157.
Corbin, H. (2014). Creative Imagination in the Sufism of Ibn Arabi. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Lawrenz, J. (2020). “Confucius, Aristotle, and the Golden Mean: A Diptych on Ethical Virtues.” The European Legacy, 25(7–8). https://doi.org/10.1080/10848770.2020.1823622 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 54 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 8 |
||