تصحیح انتقادی رساله «الدعاوی القلبیة» از آثار فلسفی فارابی

اسد علیزاده, اکبر; علوی, سید علی اصغر

doi:10.22081/pwq.2026.73553.1261

تعداد نشریات	54
تعداد شماره‌ها	2,647
تعداد مقالات	37,420
تعداد مشاهده مقاله	19,033,174
تعداد دریافت فایل اصل مقاله	8,667,467

	تصحیح انتقادی رساله «الدعاوی القلبیة» از آثار فلسفی فارابی
آیین حکمت
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 06 مرداد 1405
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/pwq.2026.73553.1261
نویسندگان
اکبر اسد علیزاده^* ¹؛ سید علی اصغر علوی²
¹پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
²استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
تاریخ دریافت: 11 آذر 1404، تاریخ بازنگری: 20 خرداد 1405، تاریخ پذیرش: 06 مرداد 1405
چکیده
ابو نصر محمد بن محمد فارابی(259- 339ق/ 872- 950م)، معروف به معلم ثانی از حکمای بزرگ جهان اسلام است که آثار بسیار مهمی را در زمینه های مختلف سیاسی، فلسفی، اخلاقی، اجتماعی، موسیقی و ... از خود به یادگار گذاشته است، علی رغم اینکه بخش قابل توجهی از آثار وی تاکنون تصحیح و تحقیق شده است، لکن برخی از آثار وی آن‌گونه که باید تصحیح نشده‌اند.از جملۀ رسالۀ «الدعاوی القلبیة» است. در صحّت انتساب این رساله هیچ تردیدی وجود ندارد. فارابی در این رساله مباحث مهم مختلف فلسفی را بطور اجمال ارائه کرده است، اقسام وجود، صفات واجب تعالی، کیفیت صدور عقول عشره ، مبدء صدور افلاک و اجرام آسمانی، مبادی حرکات در اجسام، مباحث نفس نباتی و حیوانی، قوا و قوانین آن، خیر و شر، مباحثی مربوط به انبیاء و معجزات آنان و سعادت انسان، از جمله مباحثی است که در این رساله به آنها پرداخته شده است. تصحیح این رساله با سه نسخه خطی و یک نسخه مطبوع برای نخستین بار، ثبت اختلاف نسخ در موارد مغیر معنا، اصلاح تصحیفات ناسخ، رفع اشکالات تصحیح قبلی، عنوان بندی، تنزیل هامش مناسب، توضیح برخی از اصطلاحات و واژه‌ها و اعراب‌ گذاری در موارد لزوم و تحلیل و تبیین برخی از نظریه های فارابی در رساله حاضر در خصوص مباحثی همچون «وحدت واجب الوجود»، «کیفیت صدور عقول عشره از ذات باری تعالی» و «ابداع» و تمایز آن با نظریه‌های اندیشمندان و حکمای دیگر از ویژگی‌های این تصحیح به شمار می‌رود. در تصحیح این اثر از روش قیاسی بهره گرفته شده است. ابو نصر محمد بن محمد فارابی(259- 339ق/ 872- 950م)، معروف به معلم ثانی از حکمای بزرگ جهان اسلام است که آثار بسیار مهمی را در زمینه های مختلف سیاسی، فلسفی، اخلاقی، اجتماعی، موسیقی و ... از خود به یادگار گذاشته است، علی رغم اینکه بخش قابل توجهی از آثار وی تاکنون تصحیح و تحقیق شده است، لکن برخی از آثار وی آن‌گونه که باید تصحیح نشده‌اند.از جملۀ رسالۀ «الدعاوی القلبیة» است. در صحّت انتساب این رساله هیچ تردیدی وجود ندارد. فارابی در این رساله مباحث مهم مختلف فلسفی را بطور اجمال ارائه کرده است، اقسام وجود، صفات واجب تعالی، کیفیت صدور عقول عشره ، مبدء صدور افلاک و اجرام آسمانی، مبادی حرکات در اجسام، مباحث نفس نباتی و حیوانی، قوا و قوانین آن، خیر و شر، مباحثی مربوط به انبیاء و معجزات آنان و سعادت انسان، از جمله مباحثی است که در این رساله به آنها پرداخته شده است. تصحیح این رساله با سه نسخه خطی و یک نسخه مطبوع برای نخستین بار، ثبت اختلاف نسخ در موارد مغیر معنا، اصلاح تصحیفات ناسخ، رفع اشکالات تصحیح قبلی، عنوان بندی، تنزیل هامش مناسب، توضیح برخی از اصطلاحات و واژه‌ها و اعراب‌ گذاری در موارد لزوم و تحلیل و تبیین برخی از نظریه های فارابی در رساله حاضر در خصوص مباحثی همچون «وحدت واجب الوجود»، «کیفیت صدور عقول عشره از ذات باری تعالی» و «ابداع» و تمایز آن با نظریه‌های اندیشمندان و حکمای دیگر از ویژگی‌های این تصحیح به شمار می‌رود. در تصحیح این اثر از روش قیاسی بهره گرفته شده است. ابو نصر محمد بن محمد فارابی(259- 339ق/ 872- 950م)، معروف به معلم ثانی از حکمای بزرگ جهان اسلام است که آثار بسیار مهمی را در زمینه های مختلف سیاسی، فلسفی، اخلاقی، اجتماعی، موسیقی و ... از خود به یادگار گذاشته است، علی رغم اینکه بخش قابل توجهی از آثار وی تاکنون تصحیح و تحقیق شده است، لکن برخی از آثار وی آن‌گونه که باید تصحیح نشده‌اند.از جملۀ رسالۀ «الدعاوی القلبیة» است. در صحّت انتساب این رساله هیچ تردیدی وجود ندارد. فارابی در این رساله مباحث مهم مختلف فلسفی را بطور اجمال ارائه کرده است، اقسام وجود، صفات واجب تعالی، کیفیت صدور عقول عشره ، مبدء صدور افلاک و اجرام آسمانی، مبادی حرکات در اجسام، مباحث نفس نباتی و حیوانی، قوا و قوانین آن، خیر و شر، مباحثی مربوط به انبیاء و معجزات آنان و سعادت انسان، از جمله مباحثی است که در این رساله به آنها پرداخته شده است. تصحیح این رساله با سه نسخه خطی و یک نسخه مطبوع برای نخستین بار، ثبت اختلاف نسخ در موارد مغیر معنا، اصلاح تصحیفات ناسخ، رفع اشکالات تصحیح قبلی، عنوان بندی، تنزیل هامش مناسب، توضیح برخی از اصطلاحات و واژه‌ها و اعراب‌ گذاری در موارد لزوم و تحلیل و تبیین برخی از نظریه های فارابی در رساله حاضر در خصوص مباحثی همچون «وحدت واجب الوجود»، «کیفیت صدور عقول عشره از ذات باری تعالی» و «ابداع» و تمایز آن با نظریه‌های اندیشمندان و حکمای دیگر از ویژگی‌های این تصحیح به شمار می‌رود. در تصحیح این اثر از روش قیاسی بهره گرفته شده است.
کلیدواژه‌ها
فارابی؛ الدعاوی القلبیه؛ صفات واجب؛ تصحیح انتقادی؛ عقول عشره؛ ابداع
عنوان مقاله [English]
تصحیح انتقادی رساله «الدعاوی القلبیة» از آثار فلسفی فارابی
نویسندگان [English]
sayedaliasghar alavi²؛

²Assistant professor, Islamic science and culture academy
چکیده [English]
ابو نصر محمد بن محمد فارابی(259- 339ق/ 872- 950م)، معروف به معلم ثانی از حکمای بزرگ جهان اسلام است که آثار بسیار مهمی را در زمینه های مختلف سیاسی، فلسفی، اخلاقی، اجتماعی، موسیقی و ... از خود به یادگار گذاشته است، علی رغم اینکه بخش قابل توجهی از آثار وی تاکنون تصحیح و تحقیق شده است، لکن برخی از آثار وی آن‌گونه که باید تصحیح نشده‌اند.از جملۀ رسالۀ «الدعاوی القلبیة» است. در صحّت انتساب این رساله هیچ تردیدی وجود ندارد. فارابی در این رساله مباحث مهم مختلف فلسفی را بطور اجمال ارائه کرده است، اقسام وجود، صفات واجب تعالی، کیفیت صدور عقول عشره ، مبدء صدور افلاک و اجرام آسمانی، مبادی حرکات در اجسام، مباحث نفس نباتی و حیوانی، قوا و قوانین آن، خیر و شر، مباحثی مربوط به انبیاء و معجزات آنان و سعادت انسان، از جمله مباحثی است که در این رساله به آنها پرداخته شده است. تصحیح این رساله با سه نسخه خطی و یک نسخه مطبوع برای نخستین بار، ثبت اختلاف نسخ در موارد مغیر معنا، اصلاح تصحیفات ناسخ، رفع اشکالات تصحیح قبلی، عنوان بندی، تنزیل هامش مناسب، توضیح برخی از اصطلاحات و واژه‌ها و اعراب‌ گذاری در موارد لزوم و تحلیل و تبیین برخی از نظریه های فارابی در رساله حاضر در خصوص مباحثی همچون «وحدت واجب الوجود»، «کیفیت صدور عقول عشره از ذات باری تعالی» و «ابداع» و تمایز آن با نظریه‌های اندیشمندان و حکمای دیگر از ویژگی‌های این تصحیح به شمار می‌رود. در تصحیح این اثر از روش قیاسی بهره گرفته شده است. ابو نصر محمد بن محمد فارابی(259- 339ق/ 872- 950م)، معروف به معلم ثانی از حکمای بزرگ جهان اسلام است که آثار بسیار مهمی را در زمینه های مختلف سیاسی، فلسفی، اخلاقی، اجتماعی، موسیقی و ... از خود به یادگار گذاشته است، علی رغم اینکه بخش قابل توجهی از آثار وی تاکنون تصحیح و تحقیق شده است، لکن برخی از آثار وی آن‌گونه که باید تصحیح نشده‌اند.از جملۀ رسالۀ «الدعاوی القلبیة» است. در صحّت انتساب این رساله هیچ تردیدی وجود ندارد. فارابی در این رساله مباحث مهم مختلف فلسفی را بطور اجمال ارائه کرده است، اقسام وجود، صفات واجب تعالی، کیفیت صدور عقول عشره ، مبدء صدور افلاک و اجرام آسمانی، مبادی حرکات در اجسام، مباحث نفس نباتی و حیوانی، قوا و قوانین آن، خیر و شر، مباحثی مربوط به انبیاء و معجزات آنان و سعادت انسان، از جمله مباحثی است که در این رساله به آنها پرداخته شده است. تصحیح این رساله با سه نسخه خطی و یک نسخه مطبوع برای نخستین بار، ثبت اختلاف نسخ در موارد مغیر معنا، اصلاح تصحیفات ناسخ، رفع اشکالات تصحیح قبلی، عنوان بندی، تنزیل هامش مناسب، توضیح برخی از اصطلاحات و واژه‌ها و اعراب‌ گذاری در موارد لزوم و تحلیل و تبیین برخی از نظریه های فارابی در رساله حاضر در خصوص مباحثی همچون «وحدت واجب الوجود»، «کیفیت صدور عقول عشره از ذات باری تعالی» و «ابداع» و تمایز آن با نظریه‌های اندیشمندان و حکمای دیگر از ویژگی‌های این تصحیح به شمار می‌رود. در تصحیح این اثر از روش قیاسی بهره گرفته شده است. ابو نصر محمد بن محمد فارابی(259- 339ق/ 872- 950م)، معروف به معلم ثانی از حکمای بزرگ جهان اسلام است که آثار بسیار مهمی را در زمینه های مختلف سیاسی، فلسفی، اخلاقی، اجتماعی، موسیقی و ... از خود به یادگار گذاشته است، علی رغم اینکه بخش قابل توجهی از آثار وی تاکنون تصحیح و تحقیق شده است، لکن برخی از آثار وی آن‌گونه که باید تصحیح نشده‌اند.از جملۀ رسالۀ «الدعاوی القلبیة» است. در صحّت انتساب این رساله هیچ تردیدی وجود ندارد. فارابی در این رساله مباحث مهم مختلف فلسفی را بطور اجمال ارائه کرده است، اقسام وجود، صفات واجب تعالی، کیفیت صدور عقول عشره ، مبدء صدور افلاک و اجرام آسمانی، مبادی حرکات در اجسام، مباحث نفس نباتی و حیوانی، قوا و قوانین آن، خیر و شر، مباحثی مربوط به انبیاء و معجزات آنان و سعادت انسان، از جمله مباحثی است که در این رساله به آنها پرداخته شده است. تصحیح این رساله با سه نسخه خطی و یک نسخه مطبوع برای نخستین بار، ثبت اختلاف نسخ در موارد مغیر معنا، اصلاح تصحیفات ناسخ، رفع اشکالات تصحیح قبلی، عنوان بندی، تنزیل هامش مناسب، توضیح برخی از اصطلاحات و واژه‌ها و اعراب‌ گذاری در موارد لزوم و تحلیل و تبیین برخی از نظریه های فارابی در رساله حاضر در خصوص مباحثی همچون «وحدت واجب الوجود»، «کیفیت صدور عقول عشره از ذات باری تعالی» و «ابداع» و تمایز آن با نظریه‌های اندیشمندان و حکمای دیگر از ویژگی‌های این تصحیح به شمار می‌رود. در تصحیح این اثر از روش قیاسی بهره گرفته شده است.
کلیدواژه‌ها [English]
فارابی, الدعاوی القلبیه, صفات واجب, تصحیح انتقادی, عقول عشره, ابداع

آمار تعداد مشاهده مقاله: 2

سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب

آمار

تصحیح انتقادی رساله «الدعاوی القلبیة» از آثار فلسفی فارابی