| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,678 |
| تعداد مقالات | 37,798 |
| تعداد مشاهده مقاله | 21,126,195 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,894,174 |
بررسی تطبیقی دیۀ عدم ضبط ادرار و مدفوع در فقه امامیه و قانون مجازات اسلامی | ||
| جستارهای فقهی و اصولی | ||
| مقاله 4، دوره 12، شماره 1 - شماره پیاپی 42، خرداد 1405، صفحه 81-115 | ||
| نوع مقاله: پژوهشی (داوری عادی) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jrj.2025.71862.2983 | ||
| نویسنده | ||
| رضا میرزائی کلان* | ||
| دانشآموخته سطح سه موسسه عالی فقه و علوم اسلامی / تحت اشراف آیت الله خامنهای قدس سره | ||
| تاریخ دریافت: 22 اردیبهشت 1404، تاریخ بازنگری: 08 شهریور 1404، تاریخ پذیرش: 03 آبان 1404 | ||
| چکیده | ||
| ضبط ادرار و مدفوع از منافع مهم انسان است که زوال آن بر کیفیت زندگی انسان تأثیر بسزایی دارد؛ ازاینرو، در این پژوهش مبانی فقهی و حقوقی دیۀ ناشی از عدم ضبط ادرار و مدفوع در فقه امامیه و قانون مجازات اسلامی بررسی شده است. یافتهها نشان میدهد که در صورت زوال دائمی این منافع، بر اساس روایات معتبری مانند معتبرۀ غیاث بن ابراهیم و اسحاق بن عمار، دیۀ کامل ثابت است و در صورت زوال هر دو منفعت، دیۀ متعدد پرداخت میشود. قانونگذار نیز در مواد ۵۴۴ و ۷۰۵ و رأی وحدت رویۀ ۸۶۰ از این دیدگاه تبعیت کرده است. همچنین، براساس اصل عدم تداخل، دیۀ جنایتی که منجر به عدم ضبط ادرار و مدفوع شده است نیز باید پرداخت شود؛ البته اگر میان جنایت و زوال منفعت تلازم وجود داشته باشد، تنها دیۀ منفعت پرداخت خواهد شد. قانونگذار در مواد ۵۴۵ و ۵۴۶ این دیدگاه را پذیرفته است. در موارد خاصی، مانند شکستن دنبالچه که منجر به عدم ضبط مدفوع میشود (مادۀ ۶۵۱)، یا صدمه به عِجان - حدّ فاصل میان بیضهها و مقعد - که موجب عدم ضبط ادرار و مدفوع میشود (مادۀ ۶۵۲)، با استناد به ادلۀ فقهی، دیۀ کامل مربوط به شکستن دنبالچه و صدمه به عِجان ثابت است و اصل عدم تداخل نیز بر لزوم پرداخت دیۀ منافع دلالت دارد. نوآوری این پژوهش شامل تحلیل تطبیقی مواد قانونی با مستندات فقهی، تبیین مبانی تداخل و عدم تداخل دیه در جنایات منجر به زوال منافع و نقد دیدگاههای مخالف است. این پژوهش با روش توصیفی ــ تحلیلی و با مراجعه به منابع کتابخانهای، نتیجه میگیرد که نظام حقوقی ایران عمدتاً با فقه امامیه منطبق است و تنها حکم قانون دربارۀ عدم ضبط غیردائمی ادرار و نیز تعبیر «موجب عدم ضبط ادرار یا مدفوع» در مادۀ ۶۵۲ نیازمند بازنگری است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عدم ضبط ادرار و مدفوع؛ اصل عدم تداخل؛ دیۀ ضربه؛ شکستن دنبالچه؛ صدمه به عِجان | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Comparative Study of the Dīyah for Loss of Urinary and Fecal Continence in Imāmī Jurisprudence and the Islamic Penal Code | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Reza Mirzaei kalan | ||
| Graduate of the Higher Institute of Jurisprudence and Islamic Sciences / Under the supervision of Ayatollah Khamenei | ||
| چکیده [English] | ||
| Urinary and fecal continence constitute vital human functions, the loss of which significantly impacts an individual’s quality of life. Accordingly, this study examines the jurisprudential and legal foundations of the dīyah arising from the loss of urinary and fecal continence in Imāmī jurisprudence and the Islamic Penal Code. The findings indicate that, in the event of the permanent loss of these functions, a full dīyah is established on the basis of authoritative traditions, such as the authentic ḥadīth reports transmitted by Ghīyāth ibn Ibrāhīm and Isḥāq ibn ʿAmmār. Where both functions are lost, multiple dīyahs are payable. The legislature has similarly adopted this position in Articles 544 and 705 of the Islamic Penal Code, as well as in Unifying Precedent No. 860. Furthermore, pursuant to the principle of al-ʿadam al-tadākhul (non-overlapping of punishments), the dīyah for the primary offense that resulted in the loss of urinary and fecal continence should also be paid alongside the dīyah for the loss of function. However, where an inseparable causal connection exists between the offence and the loss of the function, only the dīyah for the loss of the function shall be payable. The legislature has incorporated this rule into Articles 545 and 546 of the Islamic Penal Code. In specific cases—such as a fracture of the coccyx resulting in fecal incontinence (Article 651), or an injury to the perineum (including the anus and the scrotum or vulva) causing urinary and fecal incontinence (Article 652)—the full dīyah prescribed for the coccyx fracture and the perineal injury is established based on the relevant jurisprudential evidence. The principle of al-ʿadam al-tadākhul likewise dictates that the dīyah for the resulting loss of bodily functions must be paid concurrently. The innovation of this study lies in its comparative analysis of statutory provisions in light of their jurisprudential foundations, its elucidation of the principles governing the overlap and non-overlap of dīyahs in offenses resulting in the loss of bodily functions, and its critical examination of opposing views. Utilizing a descriptive-analytical method and drawing on library sources, this study concludes that the Iranian legal system is largely consistent with Imāmī jurisprudence. Nevertheless, the statutory provision concerning non-permanent urinary incontinence, as well as the phrasing "resulting in urinary or fecal incontinence" in Article 652, requires legislative reconsideration. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Urinary and Fecal Incontinence, Principle of al-ʿAdam al-Tadākhul, Dīyah for Bodily Injury, Perineum Fracture, Perineum Injury | ||
| اصل مقاله | ||
|
به فایل کلی مقالات مراجعه کنید | ||
| مراجع | ||
|
ابن اثیر، مبارک بن محمد. (بیتا). النهایة فی غریب الحدیث و الأثر. قم: مؤسسۀ مطبوعاتی اسماعیلیان.
ابن ادریس، محمد بن منصور. (1410ق). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی. چاپ دوم. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابن بابویه، محمد بن علی (شیخ صدوق). (1413ق). من لا یحضره الفقیه. چاپ دوم. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابن بابویه، محمد بن علی (شیخ صدوق). (1415ق). المقنع. قم: مؤسسۀ امام هادی7.
ابن حمزه، محمد بن علی. (1408ق). الوسیلة إلی نیل الفضیلة. قم: انتشارات کتابخانۀ آیتالله مرعشی نجفی.
ابن داوود، حسن بن علی. (1383ق). رجال ابنداوود. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
ابن درید، محمد بن حسن. (1988م). جمهرة اللغة. بیروت: دارالعلم للملایین.
ابن سیده، علی بن اسماعیل. (1421ق). المحکم و المحیط الأعظم. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن غضائری، احمد بن ابیعبدالله. (بیتا). رجال ابن الغضائری. قم: بینا.
ابن فارس، احمد. (1404ق). معجم مقاییس اللغة. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
ابن منظور، محمد بن مکرم. (1414ق). لسان العرب. چاپ سوم. بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع.
اردبیلی، احمد بن محمد. (1403ق). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ازدی، عبدالله بن محمد. (1387ق). کتاب الماء. تهران: دانشگاه علوم پزشکی ایران.
تبریزی، جواد بن علی. (1428ق). تنقیح مبانی الأحکام؛ کتاب الدیات. قم: دارالصدیقة الشهیدة3.
حائری، سیدعلی بن محمد. (1418ق). ریاض المسائل فی تحقیق الأحکام بالدلائل. قم: مؤسسۀ آل البیت:.
حلی، جعفر بن حسن (محقق حلی). (1408ق). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. چاپ دوم. قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.
حلی، جعفر بن حسن (محقق حلی). (1418ق). المختصر النافع فی فقه الإمامیة. چاپ ششم. قم: مؤسسۀ المطبوعات الدینیة.
حلی، جمالالدین. (1407ق). المهذب البارع فی شرح المختصر النافع. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
حلی، جمالالدین. (1410ق). المقتصر من شرح المختصر. مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة.
حلی، حسن بن یوسف (علامه حلی). (1381ق). رجال. چاپ دوم. نجف: منشورات المطبعة الحیدریة.
حلی، حسن بن یوسف (علامه حلی). (1410ق). إرشاد الأذهان إلی أحکام الإیمان. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
حلی، حسن بن یوسف (علامه حلی). (1411ق). تبصرة المتعلمین فی أحکام الدین. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
حلی، حسن بن یوسف (علامه حلی). (1413ق). قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
حلی، حسن بن یوسف (علامه حلی). (1420ق). تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة. قم: مؤسسۀ امام صادق7.
حلی، یحیی بن سعید. (1405ق). الجامع للشرائع. قم: مؤسسۀ سیدالشهداء العلمیة.
حمیری، عبدالله بن جعفر. (1413ق). قرب الإسناد. قم: مؤسسۀ آل البیت:.
خمینی، سیدروحالله موسوی. (بیتا). تحریر الوسیلة. قم: مؤسسۀ مطبوعات دار العلم.
خوانساری، سیداحمد بن یوسف. (1405ق). جامع المدارک فی شرح مختصر النافع. چاپ دوم. قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.
خوئی، سیدابوالقاسم. (1410ق). تکملة المنهاج. چاپ بیستوهشتم. قم: نشر مدینة العلم.
خوئی، سیدابوالقاسم. (1422ق). مبانی تکملة المنهاج. قم: مؤسسۀ احیاء آثار الامام الخوئی.
شبیری زنجانی، سیدموسی. (1419ق). کتاب النکاح. قم: مؤسسۀ پژوهشی رایپرداز.
صاحب، اسماعیل بن عباد. (1414ق). المحیط فی اللغة. بیروت: عالم الکتاب.
صیمری، مفلح بن حسن. (1420ق). غایة المرام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دارالهادی.
طبرسی، فضل بن حسن. (1410ق). المؤتلف من المختلف بین أئمة السلف. مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة.
طریحی، فخرالدین. (1416ق). مجمع البحرین. چاپ سوم. تهران: کتابفروشی مرتضوی.
طوسی، محمد بن حسن. (1387ق). المبسوط فی فقه الإمامیة. چاپ سوم. تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
طوسی، محمد بن حسن. (1400ق). النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی. چاپ دوم. بیروت: دارالکتب العربی.
طوسی، محمد بن حسن. (1407ق). الخلاف. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طوسی، محمد بن حسن. (1407ق). تهذیب الأحکام. چاپ چهارم. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
طوسی، محمد بن حسن. (1427ق). رجال. چاپ سوم. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طوسی، محمد بن حسن. (بیتا). الفهرست. نجف: المکتبة الرضویة.
عاملی جزینی، محمد بن مکی (شهید اول). (1410ق). اللمعة الدمشقیة فی فقه الإمامیة. بیروت: دارالتراث.
عاملی جزینی، محمد بن مکی (شهید اول). (1414ق). غایة المراد فی شرح نکت الإرشاد. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
عاملی، زینالدین بن علی (شهید ثانی). (1412ق). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
عاملی، زینالدین بن علی (شهید ثانی). (1413ق). مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسۀ المعارف الإسلامیة.
عاملی، زینالدین بن علی (شهید ثانی). (1414ق). حاشیة الإرشاد. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
عاملی، زینالدین بن علی (شهید ثانی). (1422ق). حاشیة المختصر النافع. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
عاملی، سیدجواد بن محمد. (بیتا). مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
فاضل آبی، حسن بن ابیطالب. (1417ق). کشف الرموز فی شرح المختصر النافع. چاپ سوم. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
فاضل هندی، محمد بن حسن. (1416ق). کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
فخر المحققین، محمد بن حسن. (1387ق). إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد. قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.
فراهیدی، خلیل بن احمد. (1410ق). کتاب العین. چاپ دوم. قم: نشر هجرت.
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب. (1415ق). القاموس المحیط. بیروت: دارالکتب العلمیة.
فیومی، احمد بن محمد. (بیتا). المصباح المنیر. قم: منشورات دارالرضی.
کاشانی، حاجآقا رضا مدنی. (1408ق). کتاب الدیات. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1407ق). الکافی. چاپ چهارم. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
کیدری، محمد بن حسین. (1416ق). إصباح الشیعة بمصباح الشریعة. قم: مؤسسۀ امام صادق7.
لنکرانی، محمد فاضل موحدی. (1418ق). تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیلة. الدیات. قم: مرکز فقهی ائمۀ اطهار:.
مجلسی، محمدتقی. (1406ق). روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه. چاپ دوم. قم: مؤسسۀ فرهنگی اسلامی کوشانبور.
مفید، محمد بن محمد. (1413ق). الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد. قم: کنگرۀ شیخ مفید.
مفید، محمد بن محمد. (1413ق). المقنعة. قم: کنگرۀ شیخ مفید.
نجاشی، احمد بن علی. (1407ق). رجال النجاشی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
نجفی، محمدحسن (صاحب جواهر). (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. چاپ هفتم. بیروت: دار إحیاء التراث العربی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 183 |
||