آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,671 |
| تعداد مقالات | 37,724 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,440,425 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,577,298 |
بازخوانی تمایز «وحی شفاهی» از «مصحف نوشتاری» از دیدگاه محمد ارکون | ||
| پژوهش‌های عقلی نوین | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 14 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/nir.2026.73322.1514 | ||
| نویسندگان | ||
| علی حسینی سی سخت1؛ علیرضا نجف زاده تربتی* 2؛ محمد جواد عنایتی راد2 | ||
| 1دانشجوی دوره دکتری گروه معارف اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد - مشهد - ایران | ||
| 2دانشیار گروه معارف دانشگاه فردسی مشهد | ||
| تاریخ دریافت: 08 آبان 1404، تاریخ بازنگری: 23 مهر 1405، تاریخ پذیرش: 14 شهریور 1405 | ||
| چکیده | ||
| مطالعه‌ی وحی و فرایند تحول آن از یک پدیده‌ی شفاهی به یک متن نوشتاری، یکی از موضوعات کلیدی در مطالعات قرآنی معاصر است. محمد ارکون، اندیشمند برجسته‌ی الجزایری، با ارائه‌ی تمایز میان «وحی شفاهی» (متن اول) و «مصحف نوشتاری» (متن دوم)، دیدگاه نوینی را در تحلیل تاریخی و زبان‌شناختی وحی مطرح کرده است. ارکون این تمایز را پایه‌ای برای تاریخی‌سازی وحی و بازگشایی فضایی برای تفسیرهای پلورالیستی و انتقادی از قرآن قرار می‌دهد. او وحی قرآنی را به‌عنوان پدیده‌ای انسانی، تاریخی و وابسته به فرآیندهای روان‌فیزیولوژیکی و عقلانی پیامبر بازتعریف می‌کند، بر این اساس «وحی شفاهی» را تجربه‌ای پویا، غیرقابل‌تکرار و متعالی می‌داند که در فرآیند تدوین و کتابت به‌ویژه در دوران عثمان و تحت تأثیر عوامل سیاسی-اجتماعی به «مصحف نوشتاری» تبدیل شده و دچار کاهش تعالی نسبی می‌شود؛ در این دیدگاه، پیامبر نه حامل خنثی، بلکه خالقی فعال در محتواسازی وحی است، و مصحف را محصولی تاریخی و بشری می‌شمارد که فاقد قابلیت حمل حقیقتِ مطلق است. در این جستار با روش تحلیلی-انتقادی و با بررسی ادله ارکون چالش‌های الهیاتی، منطقی و تاریخی آن را برجسته می‌سازد؛ یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که هرچند رویکرد ارکون در نقد مطلق‌گرایی و گشودن افق‌های جدید در مطالعات قرآنی قابل توجه است، تمایز رادیکال او میان وحی شفاهی و مکتوب، با غفلت از وحدت محتوایی و قدسیت ذاتی قرآن در سنت اسلامی، دچار ضعف‌های مفهومی و تاریخی است و می‌تواند به تضعیف ثبوت متن و تردید در اصالت الهی مصحف منجر شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| محمد ارکون؛ وحی شفاهی؛ مصحف نوشتاری؛ هرمنوتیک انتقادی؛ تاریخی‌سازی وحی؛ محتواسازی وحی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Rereading the distinction between "oral revelation" and "written Quran" from the perspective of Muhammad Arkoun | ||
| نویسندگان [English] | ||
| ali hoseini sisakht1؛ alireza najafzadeh2؛ mohamad javad enayati rad2 | ||
| 1Ph.D. Student, Department of Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran | ||
| 2Associate Professor, Department of Education, Ferdosi University of Mashhad | ||
| چکیده [English] | ||
| The study of revelation’s transformation from oral phenomenon to written text is a key topic in contemporary Quranic studies. Mohammed Arkoun, the prominent Algerian thinker, distinguishes “oral revelation” (first text) from “written muṣḥaf” (second text), offering a novel historical-linguistic analysis. He uses this distinction to historicize revelation and enable pluralistic, critical Quranic interpretations. Arkoun redefines Quranic revelation as a human, historical event tied to the Prophet’s psycho-physiological and rational processes. He views oral revelation as dynamic, unrepeatable, and transcendent, but during compilation—especially under Uthman amid political-social influences—it becomes the written muṣḥaf, losing some transcendence. The Prophet is an active creator of revelation’s content, not a neutral vessel; the muṣḥaf is a historical, human product unable to bear absolute truth. This essay employs an analytical-critical method to examine Arkoun’s arguments and highlight their theological, logical, and historical challenges. Findings show that while Arkoun’s critique of absolutism and new horizons in Quranic studies are valuable, his radical oral-written distinction overlooks the Quran’s content unity and inherent sanctity in Islamic tradition. This leads to conceptual and historical weaknesses, potentially undermining textual fixity and the muṣḥaf’s divine authenticity. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Mohammad Arkoun, oral revelation, written Quran, critical hermeneutics, historicization of revelation, contentization of revelation | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 79 |
||