آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,666 |
| تعداد مقالات | 37,655 |
| تعداد مشاهده مقاله | 19,956,873 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,337,221 |
استثمار قراردادی در پرتو نظریههای عدالت معاوضی | ||
| فلسفه حقوق | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 15 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/phlq.2026.75410.1204 | ||
| نویسنده | ||
| سیده فاطمه هاشمی* | ||
| استادیار دانشکده حقوق دانشگاه ادیان و مذاهب قم | ||
| تاریخ دریافت: 23 تیر 1405، تاریخ بازنگری: 24 مرداد 1405، تاریخ پذیرش: 15 شهریور 1405 | ||
| چکیده | ||
| استثمار قراردادی یکی از چالشبرانگیزترین مسائل در مرز میان فلسفه اخلاق و حقوق خصوصی است؛ زیرا این پدیده وضعیتی را توصیف میکند که در آن یک رابطه قراردادی، علیرغم داوطلبانه بودن، از منظر هنجاری مسئلهدار به نظر میرسد. حقوق قراردادها با تکیه بر اصل آزادی قراردادی و نقش تعیینکننده رضایت، غالباً چنین روابطی را مشروع تلقی کرده است. با این حال نظریات و تعاریف حوزه اخلاق و حقوق نشان میدهد که رضایت صوری نمیتواند بهتنهایی مبنای کافی برای توجیه هنجاری تعهدات قراردادی باشد، زیرا در بسیاری از موارد، رضایت در بستر نابرابریهای شدید اقتصادی، اطلاعاتی یا موقعیتی شکل میگیرد. مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی میکوشد مفهوم استثمار قراردادی را واکاوی و ظرفیتهای حقوق خصوصی را برای مواجهه با آن ارزیابی کند. در این راستا، نخست مفهوم استثمار در فلسفه اخلاق بررسی و تمایز آن با مفاهیمی چون اجبار، بیعدالتی توزیعی و عدم توازن قراردادی تبیین میگردد. سپس نشان داده میشود که استثمار چالشی برای مبانی حقوق قراردادها، بهویژه نظریههای ارادهمحور مشروعیت تعهدات، ایجاد میکند. در ادامه، ظرفیتهای درونی حقوق خصوصی برای مقابله با این پدیده از جمله نهادهایی چون غبن، قواعد مربوط به اکراه و اضطرار، و مقررات مربوط به شروط ناعادلانه مورد تحلیل قرار میگیرد. نهایتاً پژوهش حاضر استدلال میکند که مواجهه مؤثر با استثمار مستلزم صورتبندی چارچوبی هنجاری است که در آن مشروعیت قرارداد نه صرفاً بر رضایت صوری، بلکه بر ترکیبی از انتخاب معنادار، تقارن هنجاری میان طرفین و اعتماد متقابل استوار باشد. چنین بازفهمی میتواند به توسعه نظریهای منسجم از عدالت قراردادی در حقوق خصوصی بینجامد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| استثمار قراردادی؛ آزادی قراردادی؛ عدالت قراردادی؛ فلسفه حقوق خصوصی؛ رضایت و نابرابری قراردادی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Contractual Exploitation in Light of Theories of Commutative Justice | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Seyede Fateme Hashemi | ||
| Assistant professor at the Faculty of Law, University of Religions and Denominations | ||
| چکیده [English] | ||
| Contractual exploitation represents one of the most formidable challenges at the intersection of moral philosophy and private law; it describes a scenario where a contractual relationship, despite its voluntary nature, remains normatively problematic. Relying on the principle of freedom of contract and the decisive role of consent, contract law has traditionally deemed such relationships legitimate. However, theories and definitions within the realms of ethics and law suggest that formal consent alone cannot serve as a sufficient basis for the normative justification of contractual obligations, as consent is often shaped within a context of profound economic, informational, or situational inequalities. Employing an analytical-descriptive approach, this article seeks to deconstruct the concept of contractual exploitation and evaluate the capacity of private law to address it. It then demonstrates how exploitation poses a significant challenge to the traditional foundations of contract law, particularly the “will-based” theories of obligation. Furthermore, the internal mechanisms of private law for mitigating this phenomenon—including legal doctrines such as lesion (unconscionable loss), rules regarding duress and necessity, and regulations concerning unfair terms—are analyzed. Finally, the research argues that an effective encounter with exploitation requires the formulation of a normative framework in which contractual legitimacy is grounded not merely on formal consent, but on a synthesis of meaningful choice, normative symmetry between the parties, and mutual trust. Such a reconceptualization can lead to the development of a coherent theory of contractual justice within private law. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Contractual Exploitation, Freedom of Contract, Contractual Justice, Philosophy of Private Law, Consent and Contractual Inequality | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 61 |
||