آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,671 |
| تعداد مقالات | 37,724 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,430,974 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,562,352 |
چالش‌های حکمرانی آل‌رسّی در یمن؛ تحلیل موانع سیاسی، فرهنگی و اقتصادی | ||
| تاریخ اسلام | ||
| دوره 27، شماره 2، شهریور 1405، صفحه 103-138 اصل مقاله (857.21 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/hiq.2025.64886.2403 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد طاهر یعقوبی* 1؛ محمدتقی سازندگی2 | ||
| 1دانشیار گروه تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| 2استادیار گروه تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، موسسه آموزش عالی دارالحکمه، قم، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 02 اردیبهشت 1405، تاریخ بازنگری: 01 تیر 1405، تاریخ پذیرش: 24 مرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| آل‌رسّی به‌عنوان نخستین سلسله حاکم زیدیه، در مسیر استقرار و تثبیت حکومت خود با چالش‌هایی جدی رو‌به‌رو بود. این پژوهش با روش توصفی ـ تحلیلی و با استفاده از شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای، در پی پاسخ به این پرسش است که موانع سیاسی، فرهنگی و اقتصادی حکومت آل‌رسّی در مسیر استقرار و تثبیت حکومت و حکمرانی در یمن چه بوده است؟ یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که مداخلات خارجی عباسیان، و مخالفت‌های حکام محلی، شورش‌ها و رقابت‌های قبیله‌ای، اختلافات درونی، درگیری‌های مذهبی، ضعف ساختار حکومت و نظام جانشینی و فقدان نیروی نظامی منسجم، از موانع عمده دوره استقرار و تثبیت حکمرانی آل‌رسّی (284 ـ 444 ق) بوده‌اند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آل‌رسّی؛ یمن؛ زیدیه؛ عوامل ضعف حکومت؛ حکومت‌های محلی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Challenges of Al-Rassi Governance in Yemen: An Analysis of Political, Cultural, and Economic Obstacles | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mohammad taher yaghoubi1؛ mohammadtaghi sazandegi2 | ||
| 1Associate Professor, Department of History of Islamic Culture and Civilization, Payame Noor University, Tehran, Iran | ||
| 2Assistant Professor, Department of History of Islamic Culture and Civilization, Dar al-Hikmah Higher Education Institute, Qom, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The article "The Challenges of Al-Rassi Governance in Yemen: An Analysis of Political, Cultural, and Economic Obstacles" examines the process of the formation, establishment, and consolidation of the first Zaydi dynasty in Yemen, namely the Al-Rassi, and endeavors to demonstrate why this government, despite enjoying intellectual and religious backing, encountered serious obstacles in the path of political and social consolidation. The central problem of the research is the analysis of the factors that, both from within Yemeni society and from outside it, rendered difficult the path toward the expansion and consolidation of Al-Rassi power. The authors begin with the pivotal question: What were the political, cultural, and economic obstacles to the Al-Rassi government in the path of establishment and consolidation? In response, they have advanced a hypothesis according to which insecurity, tribal rebellions, religious conflicts, and the weakness of succession management were among the most important factors hindering the consolidation of this government. The importance and necessity of this research arises from the fact that the political history of the Zaydis in Yemen is not merely the history of a religious government; rather, it is the embodiment of a complex nexus among religion, tribe, local power, and economic structures in a heterogeneous and fragmented society. The examination of the Al-Rassi experience can illuminate why certain religious movements, although possessing powerful intellectual backing, in practice confront profound political and social difficulties. From this perspective, the present research contributes not only to the history of the Zaydis but also to an understanding of the mechanisms of power in Yemen during the early Islamic centuries. Furthermore, this article endeavors to establish a relationship between the theoretical foundations of the Zaydi da'wa (mission) and the concrete realities of Yemeni society, and to demonstrate how the gap between the idea and the social structure led to a crisis of governance. Methodologically, the article has been composed using a descriptive-analytical method and on the basis of library studies. The authors, relying on historical sources and previous research, have reconstructed the process of the formation of the Al-Rassi government and analyzed the factors influencing its failures and limitations. Although the precise list of sources is not fully visible in the recovered portion of the file, it is evident from the content of the article that the writing is grounded in the tradition of Islamic historiographical sources and works related to the history of Yemen and the Zaydis, and that it utilizes historical data for political and social analysis. Accordingly, the present research falls within the domain of analytical historiography and is not merely a reporter of events, but also engages in the interpretation of causes and consequences. The structure of the article consists of several principal sections. Following the introduction, a section entitled "Background" and then "The Characteristics and Distinctive Features of the Research" appears; these sections indicate that the authors endeavor to specify the position of their article among previous studies. Subsequently, in the section "The Formation of Zaydi Shi'i Political Identity in Yemen", the intellectual and historical contexts of the establishment of Zaydism are examined. The subheading "The Influence of Qasim Rassi's Thought on the Jurisprudential Foundations of Yemeni Zaydism" addresses the role of the intellectual founder of this current in the formulation of the religious and political identity of the Zaydis. Then, in the section "The Invitation of al-Hadi ila al-Haqq to Yemen", the entry and role of al-Hadi in the establishment of the Zaydi political structure in Yemen is analyzed. Following these preliminary discussions, the article enters the section "Political Obstacles" and demonstrates what factors rendered the actual establishment of power difficult. The findings of the article indicate that the Al-Rassi, in the course of their governance, encountered a set of interwoven crises. Abbasid interventions, the opposition of local rulers, tribal rivalries, internal disputes within the family and among the followers, the weakness of the governmental structure, and the absence of a cohesive military force were among the most important obstacles that prevented the formation of a stable state. In addition, the cultural and religious conditions of Yemeni society were such that any political project based on religious identity inevitably had to confront multiple layers of opposition, rivalry, and social heterogeneity. Thus, the article concludes that the relative failure of the Al-Rassi cannot be reduced to a single factor; rather, it must be regarded as the outcome of the interaction of a set of political, cultural, and economic factors. The principal achievement of the article is that it explains Al-Rassi governance not as a simple religious experience, but as a complex model of the tension between religious ideal and political reality. This research demonstrates that the intellectual foundations of Zaydism, although effective in creating political identity, were not sufficient for the complete establishment of a state, because the tribal structure, local conflicts, the pressure of rival powers, and the lack of internal cohesion limited the capacities of this government. Accordingly, the article makes an important contribution to the understanding of Yemen's political history and the early developments of Zaydism, and can serve as a basis for subsequent research on the relationship among religion, power, and society in Islamic history. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Al-Rassi, Yemen, Zaydiyyah, factors of government weakness, local governments | ||
| مراجع | ||
|
ابن ابی‌الرجال، احمد صالح (۱۴۲۵). مطلع البدور و مجمع البحور فی تراجم رجال الزیدیة، صعده، عبدالرقیب مطهر محمد حجر. ابن‌‌حزم، علیبن محمد (۱۴۰۳). جمهرة انساب العرب، بیروت، عبدالسلام محمد هارون. ابن‌‌خلدون، عبدالرحمان‌‌بن محمد (۱۴۰۸). دیوان المبتدأ والخبر فی تاریخ العرب والبربر، تحقیق خلیل شحادة، بیروت، دارالفکر. ابن‌‌‌فند، محمدبن علیبن یونس الزحیف (۱۴۲۳). مآثر الابرار فی تفصیل مجملات جواهر الاخبار، عمان، عبدالسلام عباس وجیه و خالد قاسم محمد متوکل. ابن‌‌محمد، یحییبن حسین بن قاسم (۱۹۳۶). انباء الزمن فی تاریخ الیمن، تصحیح محمد عبدالله ماضی، برلین، مکتبة الثقافیة الدینیة. ابن‌مطهر، احمدبن سلیمان المتوکل على‌الله (۱۴۲۴). حقائق المعرفة فی علم الکلام، صنعا، مؤسسةالإمام زیدبن على الثقافیة. ابن‌مطهر، احمدبن سلیمان المتوکل على‌الله (2002). الحکمة الدریة و الدلالة النوریة، الصراع الفکری فی الیمن بین الزیدیه و المطرفیه، قاهره، عین للدراسات و البحوث الانسانیه و الاجتماعیه. تامر، عارف (بی‌تا). الامامة فی الاسلام، بیروت، دارالکاتب العربی. الحداد، محمد یحیی (بی‌تا). تاریخ الیمن السیاسی، صنعا، منشورات المدنیة صنعا. باسورث، کلیفورد ادموند (۱۳۸۱). سلسله‌های اسلامی جدید، ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران، مرکز بازشناسی اسلام و ایران. حسنی، ابوالعباس احمدبن ابراهیمبن الحسن (۱۴۲۳). المصابیح، تحقیق: عبدالله حوثی، صنعا، مؤسسة الإمام زید بن علی الثقافیة. حمادی، محمدبن مالک بن ابی‌الفضایل الیمانی (۱۹۵۵). کشف اسرار الباطنیه و اخبار القرامطه، تحقیق محمد زاهد کوثری، قاهره، مکتبه الخانجی. حموی، یاقوت‌بن عبد الله (۱۹۷۹). معجم البلدان، بیروت، دار إحیاء التراث العربی. خضیری احمد، حسن (۱۳۹۱). دولت زیدیه در یمن، ترجمه احمد بادکوبه هزاوه، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. ربعی، مفرح‌بن احمد (۱۴۱۳). سیرةالأمیرین الجلیلین الفاضلین القاسم و محمدبن جعفربن الإمام القاسم‌بن علی العیانی، بیروت، دار المنتخب العربی. زباره، محمدبن محمدبن یحیی الحسنی الیمنی الصنعانی (۱۳۷۶). أئمة الیمن، بی‌جا، الناصریة. زباره، محمدبن محمدبن یحیی الحسنی الیمنی الصنعانی (۱۴۱۹). خلاصة المتون فی انباء و نبلاء الیمن المیمون، چ۱، صنعا، مرکز التراث الیمنی. زید، علی محمد (۱۹9۷). تیارات معتزلة الیمن فی القرن السادس الهجری، صنعا، مرکز الفرنسی للدراسات الیمنیة. زید، علیبن الحسین (1412). تثبیت الوصیه، صنعا، دارالتراث الیمنی. الزین، محمد خلیل (بی‌تا). تاریخ الفرق الاسلامیه، بیروت، موسسة الاعلمی للمطبوعات. شرفی، احمدبن‌محمد (۱۴۱۱). شرح الأساس الکبیر، تحقیق احمد عارف، صنعا، دارالحکمه الیمانیه. شماحی، قاضی عبداللّه‌بن عبدالوهاب مجاهد (بی‌تا). الیمن الانسان و الحضاره، بی‌جا، بی‌نا. شهاری، ابراهیمبن قاسمبن مویدبالله (۱۴۲۱). طبقات الزیدیه الکبری، تحقیق عبدالسلام‌بن عباس وجیه، صنعا، موسسةالامام زیدبن علی الثقافیة. العرشی، حسین‌‌بن احمد (۱۴۲۴). بلوغ المرام فی شرح مسک الختام فی من تولی ملک الیمن من ملک و امام، صنعا، مکتبة الثقافیة الدینیة. علوی، علیبن محمد عبیدالله عباسی (۱۴۰۱). سیرةالهادی الی الحق، تحقیق سهیل زکار، بیروت، دارالفکر. العنسی، احمدبن سلیمان‌بن محمد (۱۴۲۴). حقائق المعرفة فی علم الکلام، تصحیح حسنبن یحیی یوسفی، صنعا، مؤسسة الامام زید الثقافیة. عیانی، حسین‌‌بن قاسم (۱۴۲۴). المعجز، تحقیق سید عبدالله حنفی، قاهره، الافاق العربیة. الفقی، عصام‌الدین عبدالرئوف (۱۴۱۴). الیمن فی ظل الاسلام، قاهره، دارالفکر العربی. قاضی نعمان، محمد (۱۳۸۳). دعائم الاسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الاحکام، تحقیق آصف‌‌بن علی‌اصغر فیضی، قاهره، دارالمعارف. ماضی، محمد عبدالله (۱۹۵۰). دولة الیمن الزیدیة، قاهره، مجله تاریخی، ج۳، ش۱. محلی، حمیدبن احمد (۱۴۲۳). الحدائق الوردیة فی مناقب الائمة الزیدیه، صنعا، مکتبة بدر. مطاع، احمدبن احمدبن محمد (۱۴۰۷). تاریخ الیمن الإسلامی، تحقیق عبدالله حبشی، بیروت، منشورات المدینه. مقحفی، ابراهیم احمد (۱۴۲۲). معجم البلدان و القبائل الیمنیة، بیروت، مجد. مقحفی، ابراهیم احمد (۱۹۸۵). معجم المُدن والقبائل الیمنیة، صنعا، منشورات دارالحکمة. مقدسی، محمدبن احمد شمس‌الدین (۱۹۰۶). احسن التقاسیم، کوشش لیدن دخویه، بی‌جا، بی‌نا. منصوربالله، عبدالله‌بن حمزه (۱۴۲۲). مجموع رسائل الإمام المنصوربالله عبدالله‌بن حمزه، تحقیق عبدالسلام‌بن عباس وجیه، صنعا، مؤسسة الإمام زیدبن علی الثقافیة. هارونی، ابوطالب یحییبن حسین (ناطق بالحق) (۱۳۸۷). الافادة فی تاریخ الائمة السادة، تحقیق محمدکاظم رحمتی، تهران، مرکز پژوهشی میراث مکتوب. همدانی، حسنبن احمدبن یعقوب (۱۹۶۳). الاکلیل من اخبار الیمن و انساب حمیر، تحقیق محمد اکوع حوالی، صنعا وزارة الثقافة و السیاحة. همدانی، حسنبن احمدبن یعقوب (۱۹۸۵). الجوهرتین العتیقتین، محقق کریستوتول، چ۳، صنعا، بی‌نا. همدانی، حسنبن احمدبن یعقوب (۱۹۸۹). صفة جزیرة العرب، بغداد، دارالشؤون الثقافیة العامة. یحییبن حسین، قاسمبن محمد (۱۳۸۸). غایة الامانی فی اخبار القطر الیمانی، به کوشش سعید عبدالفتاح عاشور و محمد مصطفی زیاده، قاهره، بی‌نا. یعقوبی، البلدان، بی تا، بی جا. یمنی، عبدالباقی‌بن عبدالمجید (۱۴۰۸). بهجةالزمن فی تاریخ الیمن، تحقیق عبدالله محمد حبشی، محمداحمد سنبانی، صنعا، دارالحکمة الیمانیة. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 107 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 38 |
||