آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,668 |
| تعداد مقالات | 37,666 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,110,659 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,423,927 |
اخلاق کاربردی و چارچوب حرفه‌ای حکمرانی امنیت زیستی در مواجهه با بیوتروریسم | ||
| فصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی | ||
| دوره 22، شماره 2 - شماره پیاپی 84، تیر 1405، صفحه 10-36 اصل مقاله (628.9 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jare.2026.74346.2147 | ||
| نویسندگان | ||
| محدثه قوامی پور سرشکه1؛ امیررضا محمودی* 2؛ قاسم قاسمی بیورزنی3؛ جمال بیگی4 | ||
| 1گروه حقوق، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران | ||
| 2گروه حقوق،واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران | ||
| 3گروه معارف اسلامی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران | ||
| 4گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 04 مهر 1404، تاریخ بازنگری: 10 آذر 1404، تاریخ پذیرش: 27 آذر 1404 | ||
| چکیده | ||
| تحولات شتابان علوم زیستی و گسترش فناوری‌هایی مانند زیست‌شناسی مصنوعی، ویرایش ژنوم و پژوهش‌های دارای کاربرد دوگانه، مرز میان پیشرفت علمی و مخاطرات امنیتی را دگرگون ساخته است. در این شرایط، تهدیدات بیوتروریسم نه تنها چالش‌های نوین در سیاست‌گذاری سلامت ایجاد می‌کنند، بلکه ضرورت گذار از چارچوب‌های سنتی اخلاق پزشکی به اخلاق کاربردی و چارچوب حرفه‌ای در حکمرانی امنیت زیستی را برجسته می‌سازند. مسئله اصلی این پژوهش، دستیابی به توازن میان الزامات امنیت زیستی برای حفاظت از سلامت عمومی و صیانت از حقوق و کرامت انسانی است؛ موضوعی که مدیریت بیوتروریسم را از یک کنش انتظامی صرف به یک ضرورت اخلاقی و حرفه‌ای تبدیل می‌کند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، ضمن تمایز میان ایمنی زیستی به عنوان پیشگیری از مخاطرات غیرعمدی و امنیت زیستی به عنوان جلوگیری از سوءاستفاده عمدی، مهم‌ترین چالش‌های اخلاقی و حرفه‌ای پژوهش‌های دوکاربردی، تعارض میان آزادی علمی و امنیت عمومی، عدالت در تخصیص منابع سلامت، شفافیت در سیاست‌گذاری و مسئولیت نهادهای علمی را تحلیل می‌کند . یافته‌ها نشان می‌دهد که رویکردهای سنتی مبتنی بر کنترل صرف و اقدامات آمرانه، به دلیل نادیده گرفتن ماهیت سیال فناوری‌های زیستی، از کارآمدی کافی برخوردار نیستند. در مقابل، مطالعه حاضر الگوی حکمرانی هوشمند، چندلایه و کاربردی را پیشنهاد می‌دهد که بر اصول شفافیت مسئولانه، ارزیابی مستمر ریسک-فایده و نظارت میان‌رشته‌ای استوار است. استقرار چنین چارچوب عملیاتی، ضمن صیانت از آزادی‌های علمی و حقوق بنیادین، بستر لازم برای مواجهه پیش‌دستانه، مسئولانه و حرفه‌ای با تهدیدات بیوتروریستی را فراهم می‌آورد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| اخلاق کاربردی؛ چارچوب حرفه‌ای؛ بیوتروریسم؛ امنیت زیستی؛ حکمرانی علم؛ سلامت عمومی؛ ایمنی زیستی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Applied Ethics and Professional Frameworks of Biosecurity Governance in Confronting Bioterrorism | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mohadeseh ghavami pour sereshkeh1؛ amirreza mahmoudi2؛ ghasem ghasemi bivarzani3؛ jamal beigi4 | ||
| 1Department of Law, La.C., Islamic Azad University, Lahijan, Iran | ||
| 2Department of Law, La.C., Islamic Azad University, Lahijan, Iran | ||
| 3Department of Islamic Studies, Ra.C., Islamic Azad University, Rasht, Iran | ||
| 4Department of Criminal Law and Criminology, Mar.C., Islamic Azad University, Maragheh, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Rapid advances in the life sciences and the expansion of technologies such as synthetic biology,genome editing, and dual-use research have fundamentally transformed the boundarybetween scientific progress and security risks.Under these circumstances, bioterrorism threatsnot only pose new challenges for health policymaking but also highlight the need to move beyond traditional frameworks of medical ethics toward applied ethics and professional frameworks in biosecurity governance.The central issue of this study is to achieve a balance between biosecurity requirements aimed at protecting public health and the preservation of human rights and dignity; a challenge that transforms the management of bioterrorism from a purely regulatory response into an ethical and professional imperativeUsing a descriptive-analytical approach and relying on library-based sources, this study distinguishes between biosafety as the prevention of unintentional biological risks and biosecurity as the prevention of deliberate misuse of biological agents. It further examines the major ethical and professional challenges associated with dual-use research, the tension between scientific freedom and public security, distributive justice in the allocation of health resources, transparency in policymaking, and the responsibilities of scientific institutions.The findings indicate that traditional approaches based on strict control and authoritarian measures are insufficient, as they fail to account for the dynamic and evolving nature of contemporary biotechnologies.In response,the study proposes an intelligent, multilayered, and practice-oriented governance model grounded in responsible transparency,continuous risk–benefit assessment, and interdisciplinary oversight.The implementationof such an operational framework can, while safeguarding scientific freedom and fundamental rights, provide the necessary foundation for proactive, responsible, and professionally guided responses to bioterrorism threats. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Applied Ethics, Professional Frameworks, Bioterrorism, Biosecurity, Science Governance, Public Health, Biosafety | ||
| مراجع | ||
|
ابراهیمی، محمود؛ طاهری بجد، محمدعلی؛ چهکندی‌نژاد، علی. (1400). تأملی بر چالش‌های اخلاقی تروریسم زیستی. مجلۀ اخلاق زیستی، 11 (36)، صص 1–17.
اکملی، وحید؛ رشیدی ایل‌ذوله، رضیه. (1403). بیوتروریسم: تهدید پیشرفته در عصر معاصر. مجلۀ زیست‌شناسی ایران، 8 (بهار و تابستان)، صص 70–80.
بهمنی، فاطمه؛ نوروزی، مهشاد؛ کلاهچی، نرجس؛ قانعی، مصطفی. (1402). اخلاق زیستی، زیست‌فناوری‌های نوظهور و جامعه: ارائۀ چهارچوب اخلاقی در ارزیابی زیست‌فناوری‌های نوظهور. اخلاق و تاریخ پزشکی ایران، 16 (1)، صص 35–57.
جلالی، محمود؛ آقالر، علی‌اصغر. (1402). توسل به بیوتروریسم از منظر حقوق بین‌الملل. فصلنامۀ مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران، 53 (4)، صص 2057–2079، https://doi.org/10.22059/jplsq.2021.296700.2311.
دریایی، محمد. (1394). در طب نوین بیوتروریسم. تهران: آرمان رشد.
راسخ، محمد؛ دومانلو، فاطمه. (1402). تفکیک اخلاق زیستی و حقوق زیستی. فصلنامۀ تحقیقات حقوقی، 26 (104)، صص 69–101، doi: 10.48308/jlr.2023.229920.241.
رهبرپور، محمدرضا. (1390). مفهوم‌شناسی اخلاق زیستی و قلمروی آن. مجلۀ اخلاق زیستی، 1 (1)، صص 13–48، https://doi.org/10.22037/bioeth.v1i1.14018 .
ساعد، محمدجعفر . (1394). نگاهی به مفهوم‌شناسی اخلاق زیستی و گونه‌های آن. ترویج علم، 6 (1)، صص 43-56، 20.1001.1.22519033.1394.6.1.3.7.
سرفراز، فرشید؛ سرفراز، فریدون. (1386). جایگاه اخلاق زیستی در قلمرو حقوق بشر بین‌المللی. مجلۀ حقوق پزشکی، 1 (1)، صص 75–94.
علیزاده، مهدی. (1390). نقد و بررسی اصول حاکم بر اخلاق زیست‌فناوری معاصر. مجلۀ اخلاق زیستی، 1 (2)، صص 41–82،https://doi.org/10.22037/bioeth.v1i2.14012 .
کروبی، محمدتقی؛ آخوندی، محمدمهدی. (1392). اسناد بین‌المللی و منطقه‌ای اخلاق زیستی. تهران: پژوهشگاه ابن‌سینا.
مبینی کشه، زهرا؛ امیدی، علی. (1398). موج چهارم تروریسم و روندهای آیندۀ تروریسم بین‌الملل. پژوهش‌نامۀ ایرانی سیاست بین‌الملل، 7 (2)، صص 239-264. https://doi.org/10.22067/jipr.v7i2.73134.
نوراشرف‌الدین، سیدولی؛ حاجی‌تبار فیروزجایی، حسن؛ احسانپور، سید رضا. (2021). سیر تاریخی و تحولات بیوتروریسم و راهکارهای مقابله با آن. مجلۀ تاریخ پزشکی، 12 (45)، صص 1–13. https://doi.org/10.22037/mhj.v12i45.31789 .
Akshaya, S. (2025). Medical ethics and bioterrorism: Emerging challenges. Indian Journal of Legal Review, 5 (14), pp. 729–743.
Inglesby, T. V. (2014). Pandemic influenza and the H5N1 research controversy. Biosecurity and Bioterrorism: Biodefense Strategy, Practice, and Science, 12 (1), pp. 17–22.
Kohrs, B. (2003). Bioterrorism defense: Are state mandated compulsory vaccination programs an infringement upon a citizen's constitutional rights. Journal of Law and Health, 17 (2), pp. 241–270.
Loike, J. D., & Fischbach, R. L. (2013). Ethical challenges in biodefense and bioterrorism. Journal of Bioterrorism & Biodefense, S12, 002. https://doi.org/10.4172/2157-2526.S12-002.
Molina, C., Toro A, R., Manzano, C. A., Canepari, S., Massimi, L., & Leiva-Guzmán, M. A. (2020). Airborne aerosols and human health: Leapfrogging from mass concentration to oxidative potential. Atmosphere, 11 (9), p. 917.
Ou, Y., & Guo, S. (2023). Safety risks and ethical governance of biomedical applications of synthetic biology. Frontiers in Bioengineering and Biotechnology, 11, 1292029.
Resnik, D. B. (2024). Biosafety, biosecurity, and bioethics. Monash Bioethics Review, 42 (1), pp. 137–167. https://doi.org/10.1007/s40592-024-00204-3.
Salloch, S. (2018). The dual use of research ethics committees: Why professional self-governance falls short in preserving biosecurity. BMC Medical Ethics, 19, 53. https://doi.org/10.1186/s12910-018-0295-0.
Selgelid, M. J. (2009). Governance of dual-use research: An ethical dilemma. Bulletin of the World Health Organization, 87 (1), pp. 59–60, doi: 10.2471/BLT.08.051383.
Selgelid, M. J. (2016). Gain-of-function research: Ethical analysis. Science and Engineering Ethics, 22 (4), pp. 923–964.
Sidel, V. W. (1991). Biological weapons research and physicians: Historical and ethical analysis. PSR Quarterly, 1 (1), pp. 31–62.
Singh, A. (2024). CRISPR-Cas9 in bioterrorism: Potential misuses and mitigation strategies. Journal of Bioterrorism & Biodefense, 15, p. 402.
Upshur, R. (2003). The ethics of quarantine. Virtual Mentor, 5 (11), pp. 523–526.
UNESCO. (2022). Ethical issues of neurotechnology: Report of the International Bioethics Committee of UNESCO (IBC), adopted in December 2021. Paris, France: UNESCO.
Xue, Y., Shang, L., & Zhang, W. (2021). Building and implementing a multi-level system of ethical code for biologists under the Biological and Toxin Weapons Convention (BTWC) of the United Nations. Journal of Biosafety and Biosecurity, 3 (2), pp. 108–119. https://doi.org/10.1016/j.jobb.2021.09.001.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2 |
||