آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,668 |
| تعداد مقالات | 37,681 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,167,648 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,446,681 |
نقش نهادهای دینی در شکل‌گیری سرمایه اجتماعی در حکمرانی اسلامی | ||
| مطالعات حکمرانی اسلامی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 13 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jislamicgo.2026.74576.1072 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا یاری* 1؛ احسان وحیدی راد2 | ||
| 1ایران/ قم/ پژوهشگر | ||
| 2حوزه علمیه - قم | ||
| تاریخ دریافت: 09 اردیبهشت 1405، تاریخ بازنگری: 25 مرداد 1405، تاریخ پذیرش: 13 مهر 1405 | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش و کارکرد نهادهای دینی در شکل‌گیری و تقویت «سرمایه اجتماعی دینی» انجام شده است. این مفهوم به مجموعه منابع اعتماد، همکاری، هنجارهای مشترک و شبکه‌های اجتماعی اطلاق می‌شود که از تعامل باورهای دینی با نهادها و مناسک جمعی پدید می‌آیند. مسئله اصلی پژوهش، چگونگی بازخوانی مفهوم مدرن سرمایه اجتماعی بر پایه ظرفیت‌های نهادی تمدن اسلامی و فراروی از رویکردهای صرفاً سکولار در این حوزه است. پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اسنادی انجام شده و نقش چهار نهاد کلیدیِ مسجد، وقف، مناسک جمعی و نظام مرجعیت دینی را در سه سطح خرد، میانه و کلان بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد این نهادها از طریق سه سازوکار به تولید و بازتولید سرمایه اجتماعی کمک می‌کنند: سازوکار شبکه‌ای، از طریق ایجاد ارتباطات پایدار محلی و فرامحلی؛ سازوکار اخلاقی، از راه درونی‌سازی هنجارها و ارزش‌های مشترک؛ و سازوکار نهادی، با فراهم‌کردن بسترهای رسمی و غیررسمی اعتماد متقابل و همکاری داوطلبانه. نوآوری پژوهش، ارائه تعریف عملیاتی و چارچوب مفهومی «سرمایه اجتماعی دینی» و سنخ‌شناسی کارکردهای اجتماعی نهادهای مذکور است؛ به‌گونه‌ای که این نهادها نه فقط ساختارهایی عبادی ـ فرهنگی، بلکه موتورهای نهادی تولید اعتماد، مشارکت و انسجام اجتماعی معرفی می‌شوند. نتایج نشان می‌دهد کارآمدی حکمرانی اسلامی در حوزه سرمایه اجتماعی، مستلزم احیای کارکردهای حل‌مسئله‌ای این نهادها در بستر معاصر است. ازاین‌رو، پژوهش چارچوبی نظری برای سیاست‌گذاری اجتماعی در نظام اسلامی ارائه می‌دهد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| سرمایه اجتماعی؛ نهادهای دینی؛ تمدن اسلامی؛ اعتماد اجتماعی؛ مشارکت جمعی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Role of Religious Institutions in the Formation of Social Capital in Islamic Governance | ||
| نویسندگان [English] | ||
| alireza yari1؛ ehsan vahidi rad2 | ||
| 1iran/qom | ||
| 2islamic seminary - qom | ||
| چکیده [English] | ||
| This study aims to explain the role and functions of religious institutions in the formation and strengthening of “religious social capital.” This concept refers to the resources of trust, cooperation, shared norms, and social networks emerging from the interaction between religious beliefs, institutions, and collective rituals. The main question is how to reinterpret the modern concept of social capital on the basis of the institutional capacities of Islamic civilization, moving beyond purely secular approaches. Using a descriptive-analytical method and relying on library and documentary sources, the research examines the role of four key institutions—the mosque, waqf, collective rituals, and the system of religious authority—at micro, meso, and macro levels. The findings show that these institutions contribute to the production and reproduction of social capital through three mechanisms: a network mechanism, by creating stable local and translocal connections; a moral mechanism, by internalizing shared norms and values; and an institutional mechanism, by providing formal and informal settings for mutual trust and voluntary cooperation. The study’s innovation lies in offering an operational definition and conceptual framework for “religious social capital” and classifying the social functions of these institutions. In this view, these institutions are not merely devotional and cultural structures, but institutional engines for generating trust, participation, and social cohesion. The results indicate that the effectiveness of Islamic governance in the realm of social capital requires reviving the problem-solving functions of these institutions in the contemporary context. Accordingly, the study offers a theoretical framework for social policymaking within the Islamic system. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| social capital, religious institutions, Islamic civilization, social trust, collective participation | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||