آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,668 |
| تعداد مقالات | 37,681 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,167,647 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,446,681 |
مدل حکمرانی عادلانه جنسیتی بر هوش مصنوعی براساس معارف اسلامی و تجربیات بین‌المللی | ||
| مطالعات حکمرانی اسلامی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 13 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jislamicgo.2026.74899.1076 | ||
| نویسندگان | ||
| سید داود موسوی* 1؛ سید علی حسینی2؛ بهروز مینایی بیدگلی3 | ||
| 1کارشناس مهندسی فناوری اطلاعات و دانش‌پژوه سطح۳ گرایش هوش مصنوعی، مرکز تخصصی دین و فضای مجازی حوزه علمیه قم، قم، ایران. | ||
| 2پژوهشگر آزمایشگاه هوش مصنوعی، پژوهشکده علوم اسلامی و انسانی دیجیتال، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور، قم، ایران. | ||
| 3استاد تمام دانشکده مهندسی کامپیوتر، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 10 خرداد 1405، تاریخ بازنگری: 18 تیر 1405، تاریخ پذیرش: 13 مهر 1405 | ||
| چکیده | ||
| با ظهور فناوری هوش مصنوعی، در کنار فرصت‌های فراوان، چالش‌هایی جدی نیز برای زنان پدید آمد و موجب نگرانی‌هایی به‌ویژه برای جامعه زنان شد. متأسفانه باوجود تلاش‌هایی هرچند ظاهری از سوی ملل و نهادهای بین‌المللی و توسعه‌دهندگان فناوری، همچنان شاهد تهدیداتی مانند سوگیری و سوءاستفاده‌های جنسی علیه زنان هستیم و فقدان مدلی جامع و نظام‌مند برای حکمرانی عادلانه جنسیتی بر هوش مصنوعی به‌وضوح محسوس است. ازاین‌رو، پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که برای دفع و رفع تهدیدات هوش مصنوعی نسبت به زنان و بهره‌مندی از فرصت‌های آن، با استفاده از معارف متعالی اسلامی و تجربیات موفق بین‌المللی، چه مدل و راهکارهایی برای حکمرانی بر این فناوری وجود دارد؟ در این پژوهش گردآوری اطلاعات، بهروش کتابخانه‌ای و واکاوی مسأله بهروش توصیفی-تحلیلی انجام شده‌است. نگارندگان با تلفیق نظام‌مند اصول مستخرج از معارف اسلامی و سازوکارهای عملیاتی مستخرج از تجربیات بین‌المللی، یک مدل حکمرانی عادلانه جنسیتی بر هوش مصنوعی، دارای انسجام درونی و جامعیت ساختاری، مشتمل بر سیزده راهکار، در پوشش ابعاد (۱) سیاستی و حقوقی همچون تدوین اسناد و رعایت اصول بنیادین، (۲) فنی و نظارتی همچون نظارت بر تولیدات فناورانه و الزام به آزمون جنسیتی سامانه‌ها، و (۳) آموزشی و فرهنگی همچون آموزش و مهارت‌افزایی زنان، و افزایش مشارکت زنان در مدیریت برخی پروژه‌های هوش مصنوعی ارائه نمودند. اعتبار منطقی و ساختاری مدل پیشنهادی با استفاده از یک چارچوب چهاربعدی مورد ارزیابی قرار گرفت و نشان داده شد که طبق آن، با رویکرد فعالانه و خردمندانه مبتنی‌بر ارزش‌های متعالی الهی، می‌توان چالش‌های جنسیتی موجود را کاهش داد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| هوش مصنوعی؛ مدل حکمرانی؛ حکمرانی جنسیتی؛ عدالت جنسیتی؛ زنان | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Just Gender Governance Model for Artificial Intelligence Based on Islamic Teachings and International Experiences | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Seyyed Davud Musavi1؛ Seyyed Ali Hosseini2؛ Behrouz Minaei Bidgoli3 | ||
| 1Information Technology Engineering Expert and Level 3 Scholar in Artificial Intelligence, Specialized Center for Religion and Cyberspace, Qom Seminary, Qom, Iran. | ||
| 2Artificial Intelligence Lab Researcher, Digital Humanities Research Institute, Computer Research Center of Islamic Sciences (CRCIS), Qom, Iran | ||
| 3Professor, Department of Computer Engineering, University of Science and Technology, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| With the advent of artificial intelligence (AI) technology, alongside abundant opportunities, serious challenges have also emerged for women, causing particular concern among the female community. Unfortunately, despite ostensibly superficial efforts by nations, international institutions, and technology developers, threats such as bias and sexual abuses against women persist, and the lack of a comprehensive and systematic model for just gender governance of AI is clearly felt. Hence, the main research question is: what model and strategies exist for governing AI in order to prevent and mitigate AI-related threats to women and to benefit from its opportunities, using Islamic teachings and successful international experiences? In this study, data were collected through library research and the problem was analyzed using a descriptive-analytical method. By systematically integrating principles derived from Islamic teachings and operational mechanisms derived from international experiences, the authors present a just gender governance model for AI that possesses internal coherence and structural comprehensiveness. The model comprises thirteen strategies across three dimensions: (1) policy and legal (e.g., drafting documents and observing fundamental principles); (2) technical and supervisory (e.g., monitoring technological products and requiring gender audits of systems); and (3) educational and cultural (e.g., training and empowering women, and increasing women's participation in managing certain AI projects). The logical and structural validity of the proposed model was evaluated using a four-dimensional framework, and it was demonstrated that, based on this model, existing gender challenges can be reduced through an active and wise approach grounded in divine transcendent values. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Artificial Intelligence, Governance Model, Gender Governance, Gender Justice, Women | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||