آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,668 |
| تعداد مقالات | 37,681 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,167,648 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,446,681 |
ترسیم اخلاق زیست‌محیطی صدرایی بر مبنای «کمال رتبی» و «مساوقت وجود با کمال» | ||
| پژوهش‌های عقلی نوین | ||
| دوره 11، شماره 21، شهریور 1405، صفحه 9-32 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/nir.2026.54534.1134 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه میناخانی1؛ محمد کاظم علمی سولا* 2؛ جهانگیر مسعودی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری تخصصی فلسفه، گرایش حکمت متعالیه، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 3دانشیار گروه فلسفه، دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| تاریخ دریافت: 04 خرداد 1398، تاریخ پذیرش: 14 دی 1404 | ||
| چکیده | ||
| امروزه یکی از مهم‌ترین تهدیدهای حیات نوع بشر، غفلت از محیط‌زیست است که در آمیختگی با شتابِ فزایندۀ فناوری، بحران‌های زیست‌محیطی را دامن زده و تشدید کرده است. در این میان، اندیشمندانِ بسیاری به ارائه‌ی راه‌حل‌هایی پرداخته‌اند که در این میان، شاید بتوان رویکردِ اخلاقی را کارآمدترینِ آنها دانست. اصولِ اخلاقیِ حاکم بر رابطۀ انسان و طبیعت، به‌مثابۀ چارچوبی نظری، می‌توانند نقشی تعیین‌کننده در بازتعریف و سامان‌دهیِ این رابطه ایفا کنند. نویسندگان این نوشتارِ با روش توصیفی‑تحلیلی و با گردآوری و واکاویِ داده‌ها و شواهدِ مرتبط، و با تأکید بر دو مفهومِ بنیادینِ «کمال رتبی» و «مساوقتِ وجود با کمال»، به تبیینِ اخلاقِ زیست‌محیطی در منظومۀ فکریِ صدرالمتألهین می‌پردازند و می‌کوشند به این پرسش پاسخ دهند که آیا بر اساسِ مبانیِ صدرایی، می‌توان برای بحران‌های زیست‌محیطی، راه‌حلی بنیادین یافت؟ برپایۀ دستاوردهای این پژوهش، محیط‌زیست یکی از مراتبِ وجود به‌شمار می‌رود. با عنایت به اصلِ کمال رتبی (مراتبِ تشکیکیِ هستی) و اصلِ مساوقتِ وجود و کمال، در هر مرتبه‌ای از وجود، کمالاتْ عینِ همان وجود و غیرقابل‌تفکیک از آن هستند. بنابراین، از دیدگاهِ صدرالمتألهین، محیط‌زیست نیز به‌دلیلِ قرار گرفتن در سلسله‌مراتبِ هستی، از کمالاتِ متناسب با مرتبۀ خویش برخوردار است. این نگاه، هم‌سویی و قرابتِ وجودیِ انسان و محیط‌زیست را به‌اثبات می‌رساند و در نهایت، «نظریۀ اخلاق زیست‌محیطیِ صدرایی» را ترسیم می‌کند؛ نظریه‌ای که می‌تواند به‌عنوان الگویی راهگشا در مواجهه با چالش‌های محیط‌زیستی، سودمند و کارآمد باشد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| اخلاق زیست‌محیطی؛ محیط‌زیست؛ کمال رتبی وجود؛ مساوقت وجود با کمال؛ صدرالمتألهین | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Outlining Sadrian (Ṣadrā‘ī) Environmental Ethics Based on "Gradual Perfection" and the "Concomitance of Existence to Perfection" | ||
| نویسندگان [English] | ||
| fatemeh minakhani1؛ Mohammad Kathem Elmi Sola2؛ Jahangir Masoodi3 | ||
| 1PhD student, Transcendent Wisdom, Ferdowsi University of Mashhad, Iran | ||
| 2Associate Professor Department of Islamic Philosophy Faculty of Theology Ferdowsi University Of Mashhad | ||
| 3Associate Professor Department of Islamic Philosophy Faculty of Theology Ferdowsi University Of Mashhad | ||
| چکیده [English] | ||
| Today, one of the most important threats to the life of mankind is the negligence of the environment, which, along with the increasing acceleration of technology, has fueled and intensified environmental crises. In the meantime, many scholars have offered solutions, among which the ethical approach may be considered the most effective. The ethical principles governing the relationship between human beings and nature, as a theoretical framework, can play a decisive role in redefining and organizing this relationship. The authors of this article, using a descriptive-analytical method, collecting and analyzing relevant data and evidence, and emphasizing the two fundamental concepts of “gradual perfection” and “concomitance of existence to perfection,” explain environmental ethics in the intellectual system of Ṣadr al-Muta’allihīn and try to answer the question as to whether a fundamental solution can be found for the environmental crises based on Sadrian principles. According to the findings of this research, the environment is considered as one of the levels of existence. Considering the principle of gradual perfection (gradational levels of existence) and the principle of the concomitance of existence and perfection, at every level of existence, perfections are the same as existence and inseparable from it. Therefore, from the perspective of Ṣadr al-Muta’allihīn, the environment also enjoys perfections commensurate with its level due to its position in the hierarchy of existence. This view proves the existential alignment and affinity of humans and the environment and ultimately outlines the “Sadrian theory of environmental ethics”; a theory that can serve as a useful and efficient guiding model in facing environmental challenges. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| environmental ethics, environment, gradual perfection of existence, the concomitance of existence to perfection, Ṣadr al-Muta’allihīn | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
بنسون، جان (۱۳۸۲). اخلاق محیط‌زیست: مقدمات و مقالات. ترجمه عبدالحسین وهاب‌زاده. مشهد: جهاد دانشگاهی.
تقی‌زاده انصاری، مصطفی (۱۳۷۴). حقوق محیط‌زیست در ایران. تهران: سمت.
نقی‌زاده، محمد (۱۳۸۲). «جهان‌بینی و حفاظت از محیط زیست». نامه فرهنگ علوم، شماره ۲۲.
شاه‌ولی، منصور و همکاران (۱۳۸۶). «پارادایم اخلاقی ـ فلسفی متعالی در پژوهش‌های بحران‌های زیست‌محیطی». فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره‌های ۳ و ۴.
صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم (۱۹۸۱). الحکمة المتعالیة فی الأسفار الأربعة. ج ۱–۹. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم (۱۳۶۰). الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه. تصحیح و تعلیق سید جلال‌الدین آشتیانی. مشهد: مرکز دانشگاهی نشر.
صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم (۱۳۹۱). الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه. ترجمه و تفسیر جواد مصلح. تهران: سروش (انتشارات صدا و سیما).
صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم (۱۳۶۳). مفاتیح الغیب. ترجمه محمد خواجوی. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
فهیمی، عزیزالله (۱۳۸۷). «فلسفه حقوق محیط‌زیست و آثار آن». پژوهش‌های فلسفی ـ کلامی، شماره ۳۵.
کیس، الکساندر (۱۳۸۱). مقدمه‌ای بر حقوق بین‌الملل محیط‌زیست. ترجمه محمدحسن حسینی، ج ۱. تهران: آگاه.
محقق داماد، سید مصطفی (۱۳۷۳). «طبیعت و محیط‌زیست از نگاه اسلام». نامه فرهنگ، شماره ۱۳، صص. ۷۸–۸۹.
محقق داماد، سید مصطفی (۱۳۸۴). قواعد فقه: بخش مدنی ۲. تهران: سمت.
Jagmohan (2009). Crisis of Environment and Climate Change, pp. 1–2. New Delhi: Sunil Suchdev. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||