آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,674 |
| تعداد مقالات | 37,768 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,684,043 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,682,329 |
توجیه کثرات از دیدگاه اسپینوزا و لایب نیتس | ||
| پژوهش‌های عقلی نوین | ||
| مقاله 9، دوره 11، شماره 21، شهریور 1405، صفحه 241-268 اصل مقاله (532.42 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/nir.2025.69064.1450 | ||
| نویسندگان | ||
| علی فتحی* ؛ مصطفی رمضانی | ||
| علوم انسان، دانشکده الهیات، دانشگاه پردیس فارابی دانشگاه تهران، تهران | ||
| تاریخ دریافت: 24 اردیبهشت 1403، تاریخ بازنگری: 21 آبان 1403، تاریخ پذیرش: 12 اسفند 1403 | ||
| چکیده | ||
| نسبت میان وحدت و کثرت، از دیرباز تا کنون، به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های فلسفی همواره ذهنِ اندیشمندان و فلاسفه را به خود مشغول داشته است. در این میان، اسپینوزا و لایب‌نیتس، به‌عنوان دو تن از فیلسوفانِ برجستۀ عقل‌گرایِ پسادکارتی، کوشیده‌اند پاسخی درخور برای این معضلِ کهن بیابند. پژوهشِ پیش‌رو، با روشِ تطبیقی‑انتقادی، نشان می‌دهد رویکردِ اسپینوزا به مسئلۀ جوهر، یگانه‌انگارانه است؛ به‌گونه‌ای که خداوند (همان طبیعت) را تنها جوهرِ نامتناهیِ عالم می‌داند و دیگر کثرات را فاقدِ وجودِ حقیقی و مستقل و جلواتِ آن حقیقتِ واحد برمی‌شمارد. وی ریشۀ پندار کثرت را در نقص ادراک انسان می‌جوید و معتقد است اگر آدمی از سطح تصورات خیالی فراتر رود و به شهودِ عقلی نائل آید، جز خداوند، چیزی نخواهد دید. در سوی دیگر، لایب‌نیتس با نفی امتداد از اوصاف اشیای جسمانی، وجود جوهر مادی را برمی‌تابد و در مقابل، «موناد» را به‌عنوان جوهر فردی و حقیقی معرفی می‌کند. او مونادها را جواهری نامتناهی و متکثر می‌داند و از این جهت، آشکارا در موضعِ کثرت‌گرایی قرار می‌گیرد؛ با این حال، کثرتی که او ترسیم می‌کند، با وحدتِ ازلی (حتی با وجودِ نقدهای تندش بر یگانه‌انگاری اسپینوزا) سازگار و قابل‌جمع است. به‌باور لایب‌نیتس، هرچند جهان از مونادها تشکیل شده، اما آنچه به‌جهان، سیمای تباین و تکثر می‌بخشد، چیزی جز تفاوت درجات ادراکی خود مونادها نیست. همچنین آنچه سبب می‌شود انسان، مونادها را در هیئت اجسام ببیند، نقصان ادراک مونادهاست؛ و از همین رو خداوند، به‌علت برخورداری از ادراکی تمام‌عیار، تنها مونادها را درمی‌یابد و هرگز همچون انسان، آنها را به‌صورت اجسام مشاهده نمی‌کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| اسپینوزا؛ لایب نیتس؛ جوهر؛ موناد؛ کثرات | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Justification of Plurality from the Perspective of Spinoza and Leibniz | ||
| نویسندگان [English] | ||
| ali FATHI؛ Mostafa Ramazani | ||
| Human Sciences, Faculty of Theology, Farabi Campus, University of Tehran, Tehran | ||
| چکیده [English] | ||
| The relationship between unity and plurality, as one of the most fundamental philosophical questions, has always preoccupied thinkers and philosophers since long ago. In the meantime, Spinoza and Leibniz, as two prominent post-Cartesian rationalist philosophers, have each tried to find a suitable answer to this ancient dilemma. The following research, using a critical-comparative method, shows that Spinoza's approach to the issue of substance is monistic; in such a way that he considers God (i.e., the nature) to be the only infinite essence of the universe and considers other pluralities to lack true and independent existence and to be the manifestations of that single truth. He traces the root of the idea of plurality back in the imperfection of human perception and believes that if a person goes beyond the level of imaginary ideas and achieves rational intuition, he will see nothing but God. On the other hand, Leibniz, by denying the extension of the attributes of physical objects, rejects the existence of material substance and, in contrast, introduces the "monad" as an individual and true substance. He considers monads to be infinite and plural substances and, therefore, clearly takes the position of pluralism; however, the plurality that he depicts is compatible and reconcilable with the eternal unity (even despite his harsh criticisms of Spinoza's monism). According to Leibniz, although the world is composed of monads, what gives the world the appearance of contrast and plurality is nothing but the difference in the perceptual degrees of the monads themselves. Also, what causes humans to see monads in the form of objects is the deficiency in the perception of monads; and therefore, God, due to having a perfect perception, only perceives monads and never sees them in the form of objects like humans. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Spinoza, Leibniz, substance, monad, justification of multiplicity | ||
| مراجع | ||
|
اسپینوزا، باروخ (۱۳۷۶). اخلاق. ترجمه محسن جهانگیری. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
جالی، نیکولاس (۱۳۹۱). لایب‌نیتس. ترجمه سیدمسعود حسینی. تهران: انتشارات ققنوس.
راسل، برتراند (۱۳۸۴). شرح انتقادی فلسفه لایب‌نیتس به ضمیمه قطعات برجسته. ترجمه ایرج قانونی. تهران: نشر نی.
صانعی، منوچهر (۱۳۸۳). فلسفه لایب‌نیتس. تهران: انتشارات ققنوس.
کاپلستون، فردریک (۱۳۸۸). تاریخ فلسفه، جلد ۴. ترجمه غلامرضا اعوانی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
لایب‌نیتس، گوتفرید (۱۴۰۱). مونادولوژی و چند مقاله فلسفی دیگر. ترجمه عبدالکریم رشیدیان. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
ملکیان، مصطفی (۱۳۷۷). تاریخ فلسفه غرب، جلد ۲. قم: دفتر همکاری حوزه و دانشگاه.
Russell, Bertrand (1983). A Critical Exposition of the Philosophy of Leibniz. London: Forgotten Books. Latta, Robert (1951). Leibniz: The Monadology and Other Philosophical Writings. Oxford: Oxford University Press. Leibniz, Gottfried Wilhelm (2012). New Essays Concerning Human Understanding. London: Forgotten Books. Leibniz, Gottfried Wilhelm (1956). Leibniz's Philosophical Papers and Letters. Chicago: University of Chicago Press. Spinoza, Baruch (1985b). “Short Treatise on God, Man, and His Well-Being.” In Edwin Curley (Ed. & Trans.), The Collected Works of Spinoza, Vol. 1. New | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 104 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 25 |
||