آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,669 |
| تعداد مقالات | 37,692 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,390,555 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,537,272 |
آشتی با خویشتن؛ بازخوانی راهکارهای مواجهه با بحران «خلاء صلح با خود» در پرتو آراء جوادی آملی | ||
| آیین حکمت | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 20 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/pwq.2026.74891.1289 | ||
| نویسندگان | ||
| فرشته ابوالحسنی نیارکی1؛ آیدا بهمنی* 2 | ||
| 1داتشیار دانشگاه مازندران | ||
| 2دانشگاه مازندران بابلسر | ||
| تاریخ دریافت: 12 خرداد 1405، تاریخ بازنگری: 12 مهر 1405، تاریخ پذیرش: 20 مهر 1405 | ||
| چکیده | ||
| انسان معاصر با بحرانی عمیق روبه‌روست که می‌توان آن را «خلأ صلح با خود» نامید؛ وضعیتی که تنها به سطوح روان‌شناختی یا اختلال عاطفی مقطعی محدود نمی‌شود و در لایه‌های عمیق‌تر وجودیِ انسان و نسبت او با حقیقت، معنا و غایت ریشه دارد. این بحران در تجربه‌های متنوعی چون ازخودبیگانگی، گمگشتگی معنوی، اضطراب وجودی، احساس پوچی و ناتوانی از زیست اصیل نمود پیدا می‌کند و به تدریج انسجام درونی، آرامش پایدار و هویت معنوی فرد را متزلزل می‌سازد. بخش قابل توجهی از رویکردهای نوین غربی، به‌ویژه شیوه‌های روان‌درمانی مبتنی بر اگزیستانسیالیسم، این تنش‌ها را صرفاً در چارچوب تجربه انسانیِ گسسته از معنا تحلیل می‌کنند و راهکارهایی عمدتاً روان‌شناختی همچون پذیرش واقعیت‌های تلخ، خلق معنای شخصی، خود اصالتی، مواجهه شجاعانه با اضطراب و... را پیشنهاد می‌دهند. با وجود برخی کارآمدهای عملی در کاهش علائم، این رویکردها غالباً از تبیین ریشه‌های هستی‌شناختی، غایت‌شناختی و معرفت‌شناختی ((صلح با خویشتن)) دچار کاستی‌اند، زیرا در بنیان خود فاقد منظری الهی، فطرت‌محور و توحیدی نسبت به بشر و جهان‌اند. بدین جهت، درمان‌های مبتنی بر آن‌ها اگرچه می‌توانند بخشی از رنج‌ها را در سطح روانی سامان دهند، اما غالباً از درمان بحران بنیادین «صلح با خویشتن» به معنای اصیل و پایدار آن- یعنی بازگشت انسان به حقیقت وجودی خویش و استقرار در نسبت درست با مبدا و مقصد- ناتوان می‌مانند. پژوهش حاضر با روش عقلی–فلسفی و تحلیل مفهومی نظام‌مند، به بازخوانی راهکارهای مواجهه با بحران ((خلا صلح با خود)) در پرتو منظومه فکری آیت‌الله عبدالله جوادی آملی پرداخته و تلاش کرده است با استخراج مبانی هستی‌شناختی، انسان‌شناختی و اخلاقی در آثار تفسیری، فلسفی و عرفانی ایشان، تصویری نظام‌مند از مفهوم صلح با خویشتن و سازوکارهای تحقق آن ارائه دهد. منابع مورد استفاده شامل تحلیل موضوعی آیات قرآن در تفسیر تسنیم، آثار فلسفی مبتنی بر حکمت متعالیه، نوشته‌های اخلاقی مرتبط با جهاد اکبر، مباحث معرفت نفس، مراتب نفس، سلامت معنوی، و نیز مباحثی در باب غایت آفرینش و لقاءالله است. بر اساس یافته‌های پژوهش، در دستگاه فکری آیت‌الله عبدالله جوادی آملی از خود بیگانگی انسان نه یک اختلال روانی مستقل، بلکه پیامد گسست از «فطرت الهی» و فراموشی حقیقت انسان است؛ فطرتی که انسان را به حقیقت وجودی خود، به خیر و معنا و عبودیت سوق می‌دهد و از درون او را به خود حقیقی فرا می‌خواند. هنگامی که انسان از این حقیقت فاصله می‌گیرد، خودِ واقعی او در پس هویت‌های کاذب، میل‌های ناپایدار و خواسته‌های متغیر پنهان می‌شود و نتیجه آن تشتت درونی و تجربه بیگانگی از خویش است. همچنین گمگشتگی معنوی زمانی رخ می‌دهد که انسان نسبت به غایت آفرینش خویش و مسیر «لقاءالله» بی‌خبر بماند؛ در این وضعیت، حیات او صورت‌بندی منسجم و هدفمند خود را از دست داده و زندگی او از سطح حیات عاقلانه و معنوی به سطح زیست غریزی یا عاطفی تقلیل می‌یابد. اضطراب وجودی نیز در این تبیین، صرفا ناشی از بی‌معنایی جهان نیست، بلکه حاصل دوری از خدا، ضعف اعتماد به حکیمانه‌بودن نظام هستی و انکار رابطه وجودی انسان با مبدأ متعال است؛ به عبارت دیگر، اضطراب ژرف، نشانه اختلال در نظام معنا و نظام اعتماد توحیدی است. در برابر این بحران، اندیشه ایت‌الله عبدالله جوادی آملی مجموعه‌ای از راهکارهای درونی، معرفتی و اخلاقی را برای تحقق صلح با خود ارائه می‌کند. مهم‌ترین این سازوکارها عبارت‌اند از: «معرفت نفس» و تأمل در هویت روحانی انسان؛ «معرفت‌الله» به‌عنوان مقصد نهایی سیر وجودی؛ «بازگشت به فطرت» از طریق تهذیب نفس و خودآگاهی معنوی؛ «جهاد اکبر» و مبارزه با قوای ناهماهنگ نفسانی؛ «دینداری عقل‌مدار» که میان عقل و معنویت آشتی برقرار می‌کند؛ «شکرگزاری» به‌عنوان سازوکاری برای پیوند با خیر وجودی؛ «مرگ‌آگاهی» که افق حیات را معنادار می‌سازد؛ «سلامت معنوی» مبتنی بر باور به حکمت و غایت‌مندی جهان؛ و «قصه‌درمانی قرآنی» که با الگوهای قصصی قرآن، الگوهای صحیح زندگی و مواجهه با بحران را بازسازی می‌کند. افزون بر این، تنظیم قوای شهویه، غضبیه و وهمیه در پرتو اعتدال اخلاقی و سلوک عقلانی، نقش اساسی در بازسازی آرامش درونی و یکپارچگی شخصیت ایفا می‌کند. مجموع این عوامل انسان را به «خود حقیقی» بازمی‌گرداند و زمینه صلح پایدار با خویشتن را فراهم می‌آورد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد راهکارهای ارائه‌شده در اندیشه جوادی آملی نسبت به راه‌حل‌های اگزیستانسیالیستی از عمق هستی‌شناختی، انسجام معرفتی و توان معنابخشی بیشتری برخوردار است و با تکیه بر فطرت، توحید، غایت‌مندی و پیوند عقل و وحی، می‌تواند بنیانی استوار برای حل بحران معنویِ انسان معاصر فراهم سازد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| صلح درون؛ آشتی با خود؛ راهکارها؛ از خود بیگانگی؛ اضطراب وجودی؛ گمگشتگی معنوی؛ اعتدال درون | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Reconciliation with oneself; Revisiting the solutions to confront the crisis of "the vacuum of peace with oneself" in light of Javadi Amoli's views | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Fereshte Abolhasani Niaraki1؛ Ayda Bahmani2 | ||
| 1Associate Professor at the University of Mazandaran | ||
| 2University of Mazandaran, Babolsar | ||
| چکیده [English] | ||
| Contemporary man is facing a profound crisis that can be called the "vacuum of peace with oneself"; a situation that is not limited to psychological levels or temporary emotional disturbance, but is rooted in the deeper layers of man's existence and his relationship with truth, meaning, and purpose. This crisis manifests itself in diverse experiences such as alienation, spiritual confusion, existential anxiety, a sense of emptiness, and an inability to live authentically, and gradually undermines the individual's inner coherence, lasting peace, and spiritual identity.A significant portion of modern Western approaches, especially existentialist-based psychotherapy, analyze these tensions solely within the framework of human experience disconnected from meaning and propose mainly psychological solutions such as accepting bitter realities, creating personal meaning, self-authenticity, courageously confronting anxiety, etc. Despite some practical efficacy in reducing symptoms, these approaches often lack the ability to explain the ontological, teleological, and epistemological roots of "peace with oneself" because they fundamentally lack a divine, nature-centered, and monotheistic perspective on humanity and the world.Therefore, although therapies based on them can alleviate some of the suffering on a psychological level, they often fail to treat the fundamental crisis of "peace with oneself" in its original and lasting meaning - that is, the return of man to his existential truth and establishment in the right relationship with the origin and destination.The present study, using a rational-philosophical method and systematic conceptual analysis, has reviewed the strategies for confronting the crisis of "(the vacuum of peace with oneself)" in light of the intellectual system of Ayatollah Abdullah Javadi Amoli. It has attempted to present a systematic picture of the concept of peace with oneself and the mechanisms for its realization by extracting ontological, anthropological, and ethical foundations in his interpretative, philosophical, and mystical works.The sources used include thematic analysis of Quranic verses in Tasnim interpretation, philosophical works based on transcendental wisdom, ethical writings related to the Great Jihad, discussions of self-knowledge, levels of self, spiritual health, as well as discussions on the purpose of creation and meeting Allah.According to the research findings, in Ayatollah Abdullah Javadi Amoli's intellectual system, human alienation is not an independent psychological disorder, but rather the consequence of a break with the "divine nature" and forgetting the truth of man; a nature that leads man to his existential truth, to goodness, meaning, and servitude, and calls him from within to his true self. When a person distances himself from this truth, his true self is hidden behind false identities, unstable desires, and changing desires, and the result is inner disintegration and the experience of alienation from himself.Spiritual confusion also occurs when a person remains unaware of the purpose of his creation and the path to "meeting God." In this situation, his life loses its coherent and purposeful formation and his life is reduced from the level of rational and spiritual life to the level of instinctive or emotional life. Existential anxiety, in this explanation, is not simply the result of the meaninglessness of the world, but rather the result of distance from God, a lack of trust in the wisdom of the system of existence, and a denial of man's existential relationship with the Supreme Source. In other words, deep anxiety is a sign of a disruption in the system of meaning and the system of monotheistic trust.In the face of this crisis, the thought of Ayatollah Abdullah Javadi Amoli presents a set of internal, epistemological, and ethical strategies for achieving peace with oneself. The most important of these mechanisms are: "Knowing the Self" and reflecting on the spiritual identity of man; "Knowing God" as the ultimate destination of the existential journey; "Returning to Nature" through the purification of the soul and spiritual self-awareness; "Greater Jihad" and fighting against the incompatible forces of the soul; "Reason-oriented religiosity" that reconciles reason and spirituality; "Gratitude" as a mechanism for connecting with existential goodness; "Death awareness" that makes the horizon of life meaningful; "Spiritual health" based on belief in the wisdom and finality of the world; and "Quranic story therapy" that reconstructs the correct patterns of life and facing crises with the story patterns of the Quran.Furthermore, the regulation of the lustful, angry, and delusional powers in the light of moral moderation and rational conduct plays a fundamental role in restoring inner peace and the integrity of the personality. The sum of these factors returns a person to his "true self" and provides the basis for lasting peace with himself. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Inner peace, reconciliation with oneself, solutions, self-alienation, existential anxiety, spiritual confusion, inner moderation | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||