آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,676 |
| تعداد مقالات | 37,769 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,781,204 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,742,098 |
حسرت تمدنی و ایدئولوژی احیا در یک منظومۀ فارسی شبه‌قاره ( متن کامل منظومه مدّ و جزر اسلام) | ||
| آینه پژوهش | ||
| دوره 37، شماره 219، مرداد و شهریور 1405، صفحه 435-504 اصل مقاله (3.96 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jap.2026.80493 | ||
| نویسنده | ||
| رسول جعفریان* | ||
| تاریخ دریافت: 20 مهر 1405، تاریخ پذیرش: 20 مهر 1405 | ||
| چکیده | ||
| عبیدالله بسمل (۱۸۵۲ـ ۱۹۳۹م)، شاعر و نویسندۀ پارسی‌دان پنجاب، آثاری در زمینۀ ادبیات، تاریخ و اندیشۀ دینی از خود برجای گذاشته است. یکی از آثار کمترشناختۀ او منظومۀ فارسی مدّ و جزر اسلام است که در آن، تاریخ تمدن اسلامی در قالب روایتی از برآمدن، شکوفایی، انحطاط و امکان احیا بازنمایی می‌شود. شاعر با یادکرد عظمت علمی و سیاسی مسلمانان، سقوط بغداد و اندلس، گسترش استعمار و وضعیت محنت‌بار مسلمانان روزگار خود، گذشته، حال و آینده را در ساختاری زمانی و عاطفی به یکدیگر پیوند می‌دهد. مقالۀ حاضر، پس از توضیح مؤلفه‌های اصلی گفتمان تمدن اسلامی در دورۀ جدید و معرفی زندگی و آثار بسمل، منظومۀ او را با مسدّس مدّ و جزر اسلام الطاف حسین حالی (۱۲۵۳–۱۳۳۳ق/۱۸۳۷–۱۹۱۴م و از مصلحان جریان علیگره و سر سید احمد خان) مقایسه می‌کند و سپس مهم‌ترین مضامین و اشعار آن را بررسی و عرضه می‌دارد. این بررسی نشان می‌دهد که «حسرت» در شعر بسمل صرفاً اندوه بر گذشتۀ ازدست‌رفته نیست، بلکه از طریق برانگیختن شرم، غیرت و همت، به نیرویی برای دعوت به تعلیم، تحقیق، صنعت، اتحاد و احیای جامعۀ اسلامی تبدیل می‌شود. نسخۀ خطی مبنای این پژوهش در کتابخانۀ کنگرۀ آمریکا نگهداری می‌شود و تاکنون نسخه‌ای چاپی از این منظومه به دست نیامده است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| عبدالله بسمل؛ شبه قاره؛ پنجاب؛ تمدن اسلامی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Civilizational Nostalgia and the Ideology of Revival in a Persian Poem from the Indian Subcontinent The Complete Text of Madd va jazr-i Islām | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Rasoul Jafarian | ||
| چکیده [English] | ||
| Ubaidullah Bismil (1852–1939), a Persian-educated poet and writer from Punjab, left behind works on literature, history, and religious thought. Among his lesser-known writings is the Persian narrative poem Madd va jazr-i Islām (The Ebb and Flow of Islam), which represents the history of Islamic civilization as a narrative of rise, flourishing, decline, and possible revival. By recalling the Muslims’ former scientific and political greatness, the fall of Baghdad and al-Andalus, the expansion of colonialism, and the distressing condition of Muslims in his own time, the poet links past, present, and future within a temporal and emotional structure. After outlining the principal components of modern Islamic civilizational discourse and introducing Bismil’s life and works, the present article compares his poem with Altaf Husain Hali’s Musaddas-i madd u jazr-i Islām (1253–1333/1837–1914), composed by one of the reformers associated with the Aligarh Movement and Sir Sayyid Ahmad Khan. It then examines and presents the poem’s principal themes and notable verses. The analysis demonstrates that “nostalgia” in Bismil’s poetry is not merely grief over a lost past. By arousing shame, self-respect, and determination, it becomes a motivating force in his call for education, research, industry, unity, and the comprehensive revival of Muslim society. The manuscript on which this study is based is preserved at the Library of Congress, and no printed edition of the poem has yet been identified. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Ubaidullah Bismil, Indian subcontinent, Punjab, Islamic civilization | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 50 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 49 |
||