آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,676 |
| تعداد مقالات | 37,768 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,852,554 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,788,669 |
تحلیل فقهی تغییرپذیری حکم مسافت شرعی مبتنی بر متون روایی | ||
| فقه | ||
| دوره 33، شماره 126، تیر 1405، صفحه 7-32 اصل مقاله (1.33 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jf.2026.73713.3002 | ||
| نویسندگان | ||
| حسن اردمه1؛ مهدی میری* 2؛ محمد محمدی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه علوم اسلامی رضوی-مشهد مقدس | ||
| 2دانشکده فقه و حقوق، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران. | ||
| 3طلبه سطح ۴ حوزه علمیه خراسان. مشهد. ایران | ||
| تاریخ دریافت: 11 آذر 1404، تاریخ بازنگری: 10 اسفند 1404، تاریخ پذیرش: 02 اردیبهشت 1405 | ||
| چکیده | ||
| سفر به‌عنوان پدیده‌ای فراگیر، موضوع احکام مهمی در فقه اسلامی، بویژه در ابواب عبادی چون صلات و صوم است. یکی از چالش‌برانگیزترین مباحث در این حوزه، تعیین «مسافت شرعی» به‌عنوان شرط وجوب قصر و افطار است. این مقاله با عنوان «تحلیل فقهی تغییرپذیری حکم مسافت شرعی مبتنی بر مبانی روایی»، به واکاوی این مسئله می‌پردازد مبنی بر اینکه آیا معیار تعیین‌شده در روایات، یک حکم ثابت است یا متناسب با تحول وسایل نقلیه، قابلیت تغییر دارد. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی و تمرکز بر متون روایی، به بررسی دسته های مختلف روایت‌ها که مسافت شرعی را با معیارهایی چون «هشت فرسخ»، «بریدان» و «مسیر یک روز» (بیاض یوم) مشخص کرده‌اند، می‌پردازد. یافته اصلی تحقیق آن است که معیارهای مکانی (هشت فرسخ و معادل‌های آن)، موضوعیت استقلالی ندارند، بلکه تنها طریق و مصداقی برای معیار اصلی یعنی «مسافت زمانی» (مسیر یک روز) در عصر صدور روایات بوده‌اند. این ادعا بر شواهد متعددی از جمله روایات تعلیلی (لِأَنَّ ثَمَانِیَةَ فَرَاسِخَ مَسِیرَةُ یَوْمٍ)، تأکید بر سیر متعارف (سیرالقطار)، و تفاوت حکم در مسافت ثابت براساس زمانِ پیمایش، استوار است. نتیجه آنکه، با اصالت دادن به معیار «زمان» و طریقیت دانستن «مکان»، حکم مسافت شرعی ماهیتی تغییرپذیر می‌یابد و لازم است در هر عصری، مصداق «سفر یک روز» با توجه به وسایل نقلیه متعارف و فهم عرفی، بازشناسی شود. این رویکرد، پویایی فقه شیعه و سازگاری آن با واقعیت‌های متغیر زندگی بشر را به اثبات می‌رساند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| مسافت شرعی؛ حکم مسافر؛ سفر شرعی؛ هشت فرسخ | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Jurisprudential Analysis of the Variability of the Ruling on the Sharʿi Travel Distance Based on Texts of Narrations | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Hassan Ardemeh1؛ Mahdi Miri2؛ Mohammad Mohammadi3 | ||
| 1Faculty of Jurisprudence and Law, Razavi University of Islamic Sciences, Mashhad, Iran. | ||
| 2Faculty of Jurisprudence and Law, Razavi University of Islamic Sciences, Mashhad, Iran | ||
| 3Level 4 Seminary Student, Khorasan Seminary, Mashhad, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Travel, as a widespread phenomenon, is subject to important rulings in Islamic jurisprudence, particularly in acts of worship such as prayer (ṣalāh) and fasting (ṣawm). One of the most challenging issues in this field is determining the “Sharʿi travel distance” as a condition for the obligation to shorten prayer (qaṣr) and break the fast. This article, entitled “A Jurisprudential Analysis of the Variability of the Ruling on the Sharʿi Travel Distance Based on Texts of Narrations,” examines whether the criterion established in the narratives constitutes a fixed ruling or whether it can change in response to developments in means of transportation. Using an analytical approach and focusing on narrative texts, this study examines various groups of narrations that define the Sharʿi travel distance according to criteria such as “eight parasangs (farāsikh),” “two barīds,” and “a one-day journey” (bayāḍ al-yawm). The main finding of the study is that spatial criteria (eight parasangs and their equivalents) do not possess independent substantive significance; rather, they served merely as means and instances of the primary criterion, namely “travel time” (a one-day journey), in the era when the narrations were issued. This claim is supported by several pieces of evidence, including causal narrations (li-anna thamāniyata farāsikh masīrat yawm, “because eight parasangs constitute a one-day journey”), the emphasis on customary travel speed (sayr al-qiṭār), and differences in the ruling for a fixed distance based on the time required to traverse it. The conclusion is that, by giving primacy to the criterion of “time” and treating “distance” as a means rather than an end in itself, the ruling concerning the Sharʿi travel distance acquires a variable character. Accordingly, in every age, the instance of a “one-day journey” should be reassessed in light of the customary means of transportation and prevailing customary understanding. This approach demonstrates the dynamism of Shiʿi jurisprudence and its compatibility with the changing realities of human life. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Sharʿi Distance, Rulings on Travelers, Sharʿi Travel, Eight Farsakhs | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 88 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 77 |
||