آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,676 |
| تعداد مقالات | 37,768 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,865,886 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,796,050 |
ولایت مالی بر صبی، در فرض تعارض ولایت جد پدری با پدر | ||
| فقه | ||
| دوره 33، شماره 126، تیر 1405، صفحه 146-172 اصل مقاله (1.29 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jf.2026.72434.2950 | ||
| نویسنده | ||
| اسماعیل شیخ هادی* | ||
| موسسه عالی فقه و علوم اسلامی، قم، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 19 دی 1404، تاریخ بازنگری: 15 اسفند 1404، تاریخ پذیرش: 17 اردیبهشت 1405 | ||
| چکیده | ||
| رابطه ولایت جد و پدر بر کودک یکی از موضوعات عمده در حوزه ولایات بر صبی است که درصد ابتلای بالایی نیز در این حوزه دارد و سالانه تعداد نسبتاً قابل‌توجهی از پرونده‌های قضایی را نیز به خود اختصاص می‌دهد. گرچه اصل ثبوت ولایت جد و پدر بر صبی از مسلمات شمارده شده است ولی در برخی از موضوعات این حوزه تحقیقات کمتری انجام گرفته است که از جمله آن، صورتی است که جد و پدر هردو اقدام به اعمال ولایت خود در مورد برخی یا همه اموال صبی کنند طوری که در نهایت این دو تصرف متعارض گردند و نفوذ هر دو ممکن نباشد. از منظر فقهی حکم تعارض اعمال ولایت جد پدری و پدر در مورد صبی گرچه در مسئله نکاح از وضوح بیشتری برخوردار است اما نسبت به اموال صبی این حکم واضح نیست. چنانچه اعمال ولایت هریک از جد و پدر نسبت به دیگری تقدم زمانی داشته باشد حکم به تقدم تصرف مقدم، حکم قابل قبولی است، اما اگر این تصرف‌ها تقارن زمانی داشته باشد مسئله پیچیدگی زیادی پیدا می‌کند تا جایی که در این فرض شش احتمال اساسی مطرح شده است. به‌نظر نگارنده در میان قول به تقدیم تصرف جد یا پدر و یا تخییر حاکم یا قرعه و یا بطلان هر دو تصرف، هیچ‌یک احتمال صحیحی نیست - گرچه احتمال تقدیم تصرف جد قوی‌تر است - چراکه به هریک از این احتمالات، اشکالات متعددی وارد است؛ ازاین‌رو باید در بین دو تصرف آنکه مصلحت صبی را کامل تأمین می‌کند انتخاب کرد زیرا فلسفه جعل ولایت برای اولیا صبی چنین اقتضایی دارد. بویژه که اصل در مسئله و احتمال اهمیت تقدیم اصلح نزد شارع، این رأی را به‌غایت تقویت می‌کند. این نوشته در سه عرصه دارای نوآوری است: 1. موضوع تحقیق و تمرکز بر ولایت مالی؛ 2. رویکرد تطبیقی بین اقوال و نقد تفصیلی برخی ادله کمتر بررسی شده؛ 3. تقویت فتوای امام خمینی(ره) در مسئله با پشتوانه استدلالی تفصیلی. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ولایت مالی؛ تزاحم ولایات؛ تقدم ولایت جد؛ تقدم ولایت پدر؛ ولایت بر صبی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Financial Guardianship over a Minor in the Event of a Conflict between the Paternal Grandfather’s and Father’s Guardianship | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Esmaeil Sheikh Hadi | ||
| Institute of Higher Fiqh and Islamic Sciences, Qom, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The relationship between the paternal grandfather’s and father’s guardianship over a child is one of the major issues in the field of guardianship over minors and is also highly relevant in practice. Each year, a considerable number of judicial cases concern this issue. Although the basic establishment of guardianship for the paternal grandfather and father over a minor is regarded as an established principle, less research has been conducted on certain aspects of the matter. One such case arises when both the paternal grandfather and the father exercise their respective guardianship over some or all of the minor’s property, resulting in conflicting dispositions such that both cannot be legally effective. From the perspective of Islamic jurisprudence, although the ruling concerning a conflict between the acts of guardianship exercised by the paternal grandfather and father over a minor is more clearly established in matters of marriage, it is less clear with regard to the minor’s property. Where the exercise of guardianship by either the paternal grandfather or the father precedes the other chronologically, giving precedence to the earlier disposition is a plausible ruling. However, when the two dispositions occur simultaneously, the issue becomes considerably more complex, to the extent that six principal possibilities have been proposed in this case. The author argues that none of the following positions constitutes a sound solution: giving precedence to the disposition of the paternal grandfather or the father, granting the judge the power to choose between them, resorting to drawing lots, or declaring both dispositions invalid—although the precedence of the paternal grandfather’s disposition appears to be the stronger possibility. This is because each of these alternatives faces several objections. Therefore, between the two conflicting dispositions, preference should be given to the one that fully serves the minor’s best interests, since the very rationale for establishing guardianship over minors by their guardians requires such an approach. In particular, the general principle applicable to the issue, together with the possibility that prioritizing the more beneficial option is accorded significance by the Lawgiver, provides strong support for this view. This study offers innovations in three areas: (1) its focus on the subject of financial guardianship; (2) its comparative approach to the various positions and its detailed critique of some arguments that have been examined less; and (3) the strengthening of Imam Khomeini’s legal opinion on the issue through a detailed argumentative foundation. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Financial Guardianship, Conflict of Guardianship, Precedence of the Paternal Grandfather’s Guardianship, Precedence of the Father’s Guardianship, Guardianship over a Minor | ||
| مراجع | ||
|
* قرآن‌کریم
ابن‌ادریس، محمد. (1410ق). السرائر. قم: دفترانتشارات‌اسلامى.
اصفهانی، محمدحسین. (1427ق). حاشیة‌المکاسب. قم: ذوی‌القربی.
انصاری، قدرت‌الله. (1429ق). موسوعةأحکام‌الأطفال‌وأدلتها. قم: مرکزفقه‌الأئمةالأطهار.
انصاری، مرتضی. (1415ق). المکاسب (کنگره). قم: المؤتمرالعالمی. الأمانةالعامة.
بحرانی، یوسف. (1363). الحدائق‌الناضرة. قم: مؤسسةالنشرالإسلامی.
حکیم، محسن. (بی‌تا). نهج‌الفقاهة. قم: 22بهمن.
خمینی، روح‌الله. (1392). کتاب‌البیع. تهران: مؤسسةتنظیم‌ونشرآثارالإمام‌الخمینی&.
خمینی، روح‌الله. (بی‌تا). تحریرالوسیلة. تهران: مؤسسةتنظیم‌ونشرآثارالإمام‌الخمینی&.
خوئی، سیدابوالقاسم. (1377). مصباح‌الفقاهة. قم: داوری.
شبیری زنجانی، موسی. (بی‌تا). کتاب‌نکاح. قم: مؤسسه‌پژوهشی‌رای‌‌پرداز.
شهید اول، محمد‌بن‌مکی. (1417ق). الدروس الشرعیة. قم: مؤسسةالنشرالإسلامی.
شهیدثانی، زین‌‌الدین. (1413ق). مسالک‌الأفهام. قم: مؤسسةالمعارف‌الإسلامیة.
شهیدثانی، زین‌‌الدین. (1410ق). الروضةالبهیة. قم: مکتبةالداوری.
شهیدی تبریزی، میرفتاح. (بی‌تا). هدایةالطالب‌إلی‌أسرارالمکاسب. قم: دارالکتاب.
صاحب‌جواهر (محمدحسن اصفهانی). (بی‌تا). جواهرالکلام(ط.القدیمة). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
طباطبایی، علی. (1418). ریاض‌المسائل. قم: مؤسسةآل‌البیت^ لإحیاءالتراث.
طباطبایی، محمد. (بی‌تا). المناهل. قم: مؤسسةآل‌البیت^ لإحیاءالتراث.
طوسی، محمد. (1387ق). المبسوط. تهران: مکتبةالمرتضویة.
عریضی، علی. (1368). مسائل‌علیّ‌بن‌جعفرومستدرکاتها. مشهد: المؤتمرالعالمی‌للإمام الرضا× .
علامه‌حلی، حسن. (1413ق). قواعد الأحکام. قم: مؤسسةالنشرالإسلامی.
علامه‌حلی، حسن. (1414ق). تذکرةالفقهاء(ط.الحدیثة). قم: مؤسسةآل‌البیت^ لإحیاءالتراث.
علامه‌حلی، حسن. (1420ق). تحریرالأحکام الشرعیة. قم: مؤسسةالإمام‌الصادق×.
کلینی، محمد. (1363). الکافی. تهران: دارالکتب‌الإسلامیة.
لنکرانی، محمد. (1425ق). تفصیل‌الشریعة (الحجریة). قم: مرکزفقه‌الأئمةالأطهار^.
مجلسی، محمدباقر. (1363). مرآةالعقول. تهران: دارالکتب‌الإسلامیة.
محقق‌حلی، جعفر. (1408ق). شرائع‌الإسلام. قم: اسماعیلیان.
محقق‌سبزواری، محمدباقر. (1381). کفایةالفقه. قم: مؤسسةالنشرالإسلامی.
مسجدسرائی، حمید؛ موسوی، سیدرسول؛ فیض، زهرا. (1395). همطرازی ولایت پدر و جدّ پدری در ترازوی قواعد اصولی، فقه وحقوق اسلامی، 7(13)، صص 149-173.
مصطفوی، محمدکاظم. (بی‌تا). مائة قاعدة فقهیة. قم: مؤسسةالنشرالاسلامی.
مظفر، محمدرضا. (1430ق). أصول‌الفقه. قم: مؤسسةالنشرالإسلامی.
مکارم شیرازی، ناصر. (1370). القواعدالفقهیة. قم: مدرسة الإمام علی‌بن‌أبی طالب×.
مکارم شیرازى، ناصر. (1428ق). انوارالأصول (چاپ دوم). قم: چاپ:دوم.
یزدی، سیدمحمدکاظم. (1421ق). العروةالوثقی. قم: مؤسسةالنشرالإسلامی.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 74 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 52 |
||