آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,676 |
| تعداد مقالات | 37,777 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,966,641 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,831,821 |
مبانی حکمرانی معنوی پیامبر اسلام(ص) از منظر قرآن با رویکرد نقد شبهات | ||
| مطالعات حکمرانی اسلامی | ||
| دوره 2، شماره 2 - شماره پیاپی 4، مهر 1405، صفحه 90-65 اصل مقاله (3.07 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jislamicgo.2026.75488.1089 | ||
| نویسنده | ||
| محمد علی اسدی نسب* | ||
| دانشیار، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، قم، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 29 تیر 1405، تاریخ بازنگری: 31 شهریور 1405، تاریخ پذیرش: 02 آبان 1405 | ||
| چکیده | ||
| حکمرانی نبوی در قرآن، نظامی الهی، یکپارچه و غایتمند است که هدایت معنوی، تربیت الهی و سامان اجتماعی را در پیوندی ارگانیک تحقق می‌بخشد. این نظام بر شش رکن اساسی—توحید، رحمت و رأفت، عدالت، تزکیه و تعلیم، مشورت و کرامت انسانی—استوار است که هر یک در شبکه‌ای منسجم، نقش ساختاری مشخصی ایفا می‌کنند. توحید، منشأ مشروعیت و نفی هرگونه سلطه‌جویی انسانی؛ رحمت، روح حاکم بر قدرت؛ عدالت، چارچوب تنظیم روابط؛ تزکیه، زیرساخت تحول درونی؛ مشورت، سازوکار مشارکت و کنترل قدرت؛ و کرامت انسانی، غایت نهایی جامعه است. پژوهش حاضر با روش تحلیلی-تطبیقی و با بهره‌گیری از چارچوب نظری «حکمرانی توحیدی-اخلاقی»، ضمن تبیین شبکه‌ی عناصر حکمرانی نبوی در سه محور بینشی، گرایشی و کنشی، به نقد بنیادین مبانی سکولار غربی- اومانیسم، سکولاریسم، عقلانیت ابزاری، فردگرایی افراطی، نسبی‌گرایی اخلاقی، فایده‌گرایی، عقل‌گرایی سکولار و قرارداد اجتماعی سکولار- می‌پردازد. همچنین با بررسی شبهات معاصر- ازجمله شبهات مطرح‌شده از سوی دکتر سها در کتاب «نقد قرآن»، ابن‌وراق در «اسلام و مسلمانی»، مونتگمری وات در «محمد در مدینه»، هالند (2012) «در سایه شمشیر»، رابرت اسپنسر در «حقیقت درباره محمد» -که مستقیماً به حکمرانی پیامبر(ص) مرتبط‌اند، اثبات می‌شود که حکمرانی پیامبر(ص) ترکیبی از اخلاق، عدالت، آموزش و هدایت معنوی بوده و قدرت در آن، امانتی الهی برای تحقق کمال و کرامت انسان‌ها شمرده می‌شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| قرآن؛ پیامبر اسلام(ص)؛ مبانی؛ حکمرانی معنوی؛ شبهات | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Foundations of the Prophet Muhammad’s Spiritual Governance from a Qur’anic Perspective: A Critical Examination of Contemporary Objections | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Ali Asadinasab | ||
| Associate Professor, Research Institute of Islamic Culture and Thought, Qom, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Prophetic governance in the Qur’an is conceptualized as a divine, integrated, and teleological system: a coherent, purposeful structure grounded in clearly defined principles that organically connects spiritual guidance, divine education, and social organization. Within this system, guiding human beings toward monotheism, cultivating their moral and spiritual capacities, and regulating social relations through justice and human dignity constitute three interdependent dimensions of a single reality. Its integrated character precludes rigid divisions between the mosque and the marketplace, worship and politics, ethics and power, or spiritual formation and social administration. The interconnected elements of this governance are examined across three dimensions: cognitive, dispositional, and practical. The study also critically examines the secular foundations of Western thought and evaluates contemporary objections to the Prophet’s governance. It aims to demonstrate that his governance integrated ethics, justice, education, and spiritual guidance, conceiving political power as a divine trust directed toward human perfection and dignity. The central research question concerns the nature, structure, and foundations of Prophetic governance in the Qur’an. Related questions examine the structural role of each of its six fundamental pillars within an integrated governance framework; its cognitive, dispositional, and practical dimensions; criticisms of the secular foundations of Western thought; contemporary objections to the Prophet’s governance; and the understanding of political power as a divine trust aimed at realizing human perfection and dignity. These questions address the theoretical foundations, internal structure, anthropological dimensions, and contemporary challenges of Prophetic governance. They suggest that Prophetic governance should be understood not merely as a transient historical experience but as a living model that can be critically examined in relation to contemporary human concerns. This study employs an analytical–comparative approach grounded in the theoretical framework of Tawhidic-ethical governance. Alongside examining the interconnected elements of Prophetic governance across its cognitive, dispositional, and practical dimensions, it critically analyzes the foundational premises of Western secular thought, including humanism, secularism, instrumental rationality, radical individualism, moral relativism, utilitarianism, secular rationalism, and secular social-contract theory. It also examines contemporary objections to Prophetic governance advanced by Suha in The Critique of the Qur’an, Ibn Warraq in Why I Am Not a Muslim, Patricia Crone in Hagarism, W. Montgomery Watt in Muhammad at Medina, Tom Holland in In the Shadow of the Sword, Robert Spencer in The Truth about Muhammad, and Bernard Lewis in The Political Language of Islam. The methodological procedure comprises four stages: examining and critiquing Western foundations; explaining Prophetic governance on the basis of the Qur’an; analyzing its cognitive, dispositional, and practical dimensions; and responding to objections concerning these dimensions. This framework facilitates both intra-religious analysis and critical engagement with external critiques. 66 Islamic Governance Studies, Vol. 2, No. 2, 2026 The findings indicate that Prophetic governance in the Qur’an constitutes a divine, integrated, and teleological system founded on six fundamental pillars: Tawhid (divine unity), mercy and compassion, justice, spiritual purification and education, consultation (shura), and human dignity. Each pillar performs a distinct structural function within an integrated network. Tawhid provides the source of legitimacy and entails the rejection of all forms of human domination; mercy and compassion supply the ethical spirit governing the exercise of power; justice establishes the framework for regulating social relations; spiritual purification and education lay the foundation for inner transformation; consultation provides a mechanism for participation and checks on power; and human dignity constitutes the ultimate purpose of social organization. From this perspective, the foundational premises of Western secular thought are challenged insofar as they tend to reduce political power to human contract, instrumental reason, and individual interest while severing its connection to revelation, ethics, and the spiritual ends of human existence. The study further demonstrates how contemporary objections to Prophetic governance can be critically examined and addressed within this integrated framework. Prophetic governance emerges as a synthesis of ethics, justice, education, and spiritual guidance in which political power is conceived as a divine trust directed toward human perfection and dignity. Within this network, Tawhid without mercy may degenerate into domination; justice without spiritual purification may result in rigidity; consultation without human dignity may become merely instrumental; and mercy without justice may lead to disorder. The six pillars therefore acquire their full meaning and function through their organic interrelationship. The study concludes that Prophetic governance offers a Tawhidic-ethical, integrated, and teleological model in which spiritual guidance, divine education, and social organization are organically interconnected through the six pillars of Tawhid, mercy and compassion, justice, spiritual purification and education, consultation, and human dignity. Within this model, legitimacy, participation, oversight, and accountability derive from Tawhid and human dignity. It can therefore provide contemporary societies with a framework for more just, spiritual, and responsible coexistence at the individual, social, and political levels while helping to prevent moral disintegration and the abuse of power. The model offers an alternative framework for addressing the spiritual, ethical, and political crises of the contemporary world—one in which power is understood not as an instrument of domination but as a trust dedicated to service, human formation, and the flourishing of human dignity. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Qur’an, Prophet Muhammad, spiritual governance, Prophetic governance, contemporary objections, Tawhidic-ethical governance | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابن‌وراق (1378). اسلام و مسلمانی. ترجمه مسعود انصاری. آمریکا: بی‌نا.
ابن‌هشام، عبدالملک (۱۴۱۲ق). السیرة النبویة. (ج 2). تحقیق مصطفی السقا و دیگران. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
اسپنسر، رابرت (2006). حقیقت درباره محمد: بنیانگذار متعصب‌ترین دین جهان. ترجمه علی رنجبر و حمیدرضا عبدالحی. تهران: انتشارات روناک.
جوادی آملی، عبدالله (1395). تفسیر تسنیم. (ج 21، 17). قم: انتشارات اسراء.
حاجی ابوالقاسمی دولابی، محمد (1405). رحمت مقتدرانه؛ بازخوانی سیره نبوی در هندسه حکمرانی امروز. حوزه نیوز.قابل دسترس در: https://www.hawzahnews.com/news/1420091
حرّعاملی، محمد بن حسن (۱۴۰۹ق). وسائل الشیعة. (ج11). قم: مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث.
خمینی، سید روح‌الله (1373). ولایت فقیه. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خمینی، سید روح‌الله (1379). صحیفه نور. (ج 15). تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
دهخدا، علی اکبر (1385). لغتنامه دهخدا. (ج 12). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
رایلی، پاتریک (1982). اراده و مشروعیت سیاسی: شرح انتقادی نظریه قرارداد اجتماعی از هابز تا هگل. کمبریج، ماساچوست: انتشارات دانشگاه هاروارد.
سلیمانیان، سحر (1399). نقد و بررسی شبهات کتاب نقد قرآن مبنی بر برتری‌جویی پیامبر اسلام(ص). مجله فرهنگ پژوهش، شماره ۴۱، صص۱-۲۲.
رسها، دکتر (1391). نقد قرآن. قابل دسترس در:
https://archive.org/details/drsoha2012_gmail/page/326/mode/2up
سیم، دیوید (2017). وضعیت سکولاریسم: دین، سنّت و دموکراسی در آفریقای جنوبی. ژوهانسبورگ: انتشارات دانشگاه ویتس.
صادقی، ابوالفضل (1402). تحلیل انتقادی انگاره‌های سها و ابن‌وراق، پیرامون اقتدارگرایی پیامبر اکرم(ص) با تأکید بر آیه ۲۶ سوره احزاب.مجله مطالعات علوم قرآن، 5(4).
صادقی، ابوالفضل؛ نقیب، سید محمد؛ آخوند، سکینه (1403). ارزیابی تحلیلی انتقادی شبهه اقتدارگرایی در روش حکومتی و سیره اجتماعی پیامبر اکرم(ص). شبهه‌پژوهی مطالعات قرآنی، شماره 2.
طباطبایی، سید محمدحسین (1390). المیزان فی تفسیر القرآن. (ج 13، 4-5، 10-11). لبنان: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طبری، محمد بن جریر (بی‌تا). تاریخ الأمم و الملوک (تاریخ الطبری). (ج 2). تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم. بیروت: دار المعارف.
فخر رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰ق). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب). (ج 12). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
لاک، جان (۱۳۹۸). دو رساله حکومت. ترجمه فرشاد شریعت. تهران: نگاه معاصر.
محمدی، محمدحسین؛ اسکندرلو، محمدجواد؛ اکرمی، محمدحسین (1402). بررسی اتهام برده‌گیری به‌منظور شهوترانی بر پیامبر(ص) از سوی دکتر سها در کتاب نقد قرآن. شبهه‌پژوهی مطالعات قرآنی، شماره 8.
مروتی، سهراب؛ رحیمی، معصومه (1400). بررسی و نقد نظریه دکتر سها در هدایت‌گری آیات و عدالت پیامبر(ص) با رویکردی بر سوره تحریم. سراج منیر، پیاپی 43.
مطهری، مرتضی (1368). وحی و نبوت. قم: انتشارات صدرا.
مکالی، توماس بابینگتون (1843). مقالات انتقادی، تاریخی و متفرقه و اشعار. لندن: لانگمن، براون، گرین و لانگمنز.
مونتگمری وات، ویلیام (1956). محمد در مدینه. بریتانیا: انتشارات دانشگاه آکسفورد.
میور، ویلیام (1856). زندگی محمد از منابع اصلی، لندن: اسمیت، الدر و شرکت.
نورائی، محسن؛ روشن ضمیر، محمدابراهیم (1404). واکاوی تفسیری- روایی مشورت‌های پیامبر اکرم(ص). تفسیرپژوهی اثری، 12(23).
هابز، توماس (1381). لویاتان. ترجمه حسین بشرویه. تهران: نشر نی.
هانکینز، جیمز (2023). سیاست فضیلت: ساخت روح و کشورداری در ایتالیای رنسانس. کمبریج، ماساچوست: انتشارات دانشگاه هاروارد.
Holland, T. (2012). In the Shadow of the Sword: The Birth of Islam and the Rise of the Global Arab Empire. New York: Doubleday. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 58 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 57 |
||