آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,675 |
| تعداد مقالات | 37,773 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,709,579 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,697,445 |
گستره اجتماعی دوگانه‌ی «عسر» و «یسر» در قرآن کریم از منظر تفاسیر معاصر | ||
| الحوكمة في القران والسنة | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 05 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: المقالة الأصلية | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jgq.2026.75215.1081 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد جواد هراتی* 1؛ الهام سادات حجازی2؛ فاطمه سموات3 | ||
| 1عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه بوعلی سینا | ||
| 2دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه بین المللی علامه عسکری | ||
| 3فارغ التحصیل کارشناسی ارشد علوم قرآنی موسسه امام خمینی (ره) | ||
| تاریخ دریافت: 02 تیر 1405، تاریخ بازنگری: 13 شهریور 1405، تاریخ پذیرش: 05 آبان 1405 | ||
| چکیده | ||
| همراهی واژگان «عُسر» (سختی) و «یُسر» (آسانی) در قرآن کریم، بازنمایی یک سنت الهی است که در اکثر موارد با پیوندی تکاملی و غالباً علّی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. که توجه به آن در حکمرانی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این دوگانه مفهومی، که در سیاق‌های مختلف قرآنی به کار رفته، در دیدگاه مفسران معاصر مورد واکاوی قرار گرفته و ظرفیت‌های معنایی گسترده‌ای در ابعاد فردی و اجتماعی برای آن متصور شده است. با این حال، پرسش بنیادین این پژوهش آن است که گستره دلالت‌های این رابطه در ساحت اجتماعی چگونه تبیین‌پذیر است و این دوگانه در مواجهه با چالش‌های جمعی چه کارکردی دارد؟پژوهش حاضر با رویکرد تطبیقی، به بازخوانی آرای مفسران با گرایش‌های اجتماعی پرداخته است تا سطوح کارکردی دوگانه عُسر و یسر را از منظر قرآن کریم استخراج نماید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نگاه قرآن به این دوگانه در ساحت اجتماعی، نگاهی ایستا نیست؛ بلکه فرآیندی پویاست که همواره «یُسر» را در دل «عُسر» نهفته می‌داند. مهم‌تر آنکه در تحلیل‌های کلان اجتماعی، محور اصلی این تبیین بر مقوله «پایداری و مقاومت فعال» در برابر جریان‌های معاند و کفار متمرکز است. در واقع، از منظر قرآن کریم، تحمل سختی‌ها (عسر) در مسیر حق، شرط تحقق گشایش‌های اجتماعی (یسر) و نصرت الهی است. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که آموزه عسر و یسر به عنوان یک راهبرد کلان، ظرفیت بالایی برای تبدیل تهدیدها به فرصت‌های اجتماعی و افزایش تاب‌آوری جامعه اسلامی در برابر فشارهای بیرونی دارد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| عُسر؛ یُسر؛ قرآن کریم؛ تفسیر اجتماعی؛ پایداری؛ مقاومت | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| گستره اجتماعی دوگانه‌ی «عسر» و «یسر» در قرآن کریم از منظر تفاسیر معاصر | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mohammad javad harati1؛ elham sadat hejazi2؛ fatima sammvat3 | ||
| 1faculty member | ||
| 2phd student | ||
| 3M.A | ||
| چکیده [English] | ||
| The pairing of the terms ʿusr (hardship) and yusr (ease) in the Holy Qur’an reflects a divine principle that, in most instances, presents these concepts alongside one another through a developmental and often causal relationship. Attention to this principle is of particular significance in governance and policymaking. This conceptual duality, employed in various Qur’anic contexts, has been extensively examined by contemporary exegetes, who have identified broad semantic capacities for it in both individual and social dimensions. Nevertheless, the central question of this study concerns how the scope of the implications of this relationship can be explained within the social sphere and what function this duality serves in confronting collective challenges. Adopting a comparative approach, the present research revisits the views of Qur’anic commentators with social orientations in order to extract the functional dimensions of the hardship–ease duality from the perspective of the Holy Qur’an. The findings indicate that the Qur’anic view of this duality in the social realm is not static; rather, it represents a dynamic process in which yusr (ease) is always embedded within ʿusr (hardship). More importantly, in macro-social analyses, the central focus of this interpretation is the notion of resilience and active resistance against hostile forces and disbelievers. From the Qur’anic perspective, enduring hardships (ʿusr) in the path of truth constitutes a prerequisite for the realization of social relief and facilitation (yusr) as well as divine support. This study concludes that the doctrine of hardship and ease functions as a comprehensive strategic framework with significant potential for transforming threats into social opportunities and enhancing the resilience of the Muslim community in the face of external pressures. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Usr (Hardship), Yusr (Ease), The Holy Qur’an, Social Exegesis, Resilience | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||