آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,676 |
| تعداد مقالات | 37,775 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,900,707 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,808,145 |
طراحی شبکه‌های اجتماعی به‌مثابه معماری اخلاق تمدنی: تبیین مبانی انسان‌شناختی از منظر آموزه‌های اسلامی | ||
| اسلام و مطالعات اجتماعی | ||
| مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ، انتشار آنلاین از تاریخ 19 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jiss.2026.75714.2266 | ||
| نویسندگان | ||
| ملیحه شیخی زاده* 1؛ محمدعلی مبینی2 | ||
| 1سطح چهار، موسسه آموزش عالی تخصصی حضرت زهرا(ع)، قم، ایران (نویسنده مسئول). | ||
| 2دانشیار، گروه فلسفه اخلاق، پژوهشکده فلسفه و کلام اسلامی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 18 مرداد 1405، تاریخ بازنگری: 11 مهر 1405، تاریخ پذیرش: 18 آبان 1405 | ||
| چکیده | ||
| شبکه‌های اجتماعی در جهان معاصر را نمی‌توان تنها به سطح ابزار انتقال پیام تقلیل داد. در حقیقت شبکه‌های اجتماعی از طریق معماری فنی، منطق الگوریتمی و سازوکارهای تعامل، در بازتنظیم مناسبات انسانی و شکل‌دهی به سبک زندگی نقش فعال ایفا می‌کنند. از این منظر، مطالعه اخلاق در فضای مجازی نباید به سطح اخلاق کاربری محدود بماند و تسری رویکرد اخلاقی به سطح طراحی و معماری سکوها یک ضرورت تمدنی است. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که چگونه می‌توان بر پایه آموزه‌های اسلامی، چارچوبی برای بازاندیشی مبانی طراحی شبکه‌های اجتماعی به‌مثابه یک معماری اخلاقی فراهم آورد. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با نقد رویکرد ابزارانگارانه در فلسفه فناوری، تمدن را به‌مثابه نظام کلان مناسبات انسانی تعریف کرده و بر این اساس، دلالت‌های طراحی سکوها را بررسی می‌کند. بررسی مبانی انسان‌شناختی اسلامی نشان می‌دهد پنج مبنای انسان‌شناختیِ «کرامت انسانی»، «ساحت روحانی وجود انسان»، «هدفمندی و کمال‌جویی»، «مسئولیت‌پذیری همه‌جانبه» و «فطرت الهی» به دلیل برخورداری از ظرفیت تبیین ابعاد بنیادین و نسبتا جامع از وجود انسان، دارای آثار تعیین‌کننده‌ایی درطراحی اخلاقی شبکه‌های اجتماعی در افق تمدن اسلامی می‌باشد. بر مبنای این چارچوب، معماری سکوها باید به سمت طراحی «تزکیه‌گر» حرکت کند؛ به‌گونه‌ای که زمینه را برای تعالی حیات معنوی انسان در بستر تمدنی فراهم سازد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| شبکه‌های اجتماعی؛ طراحی سکوها؛ معماری اخلاقی؛ اخلاق تمدنی؛ فلسفه فناوری؛ مبانی انسان‌شناختی؛ آموزه‌های اسلامی | ||
| موضوعات | ||
| تمرکز محتوایی بر مباحث فرهنگی و اجتماعی معطوف به حوزه دین؛ | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Designing Social Networks as Architecture of Civilizational Ethics: Explaining Anthropological Foundations from the Perspective of Islamic Teachings | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Malihe Shikhizadeh1؛ Mohammad Ali Mobini2 | ||
| 1Level 4 (Ph.D. Equivalent), Hazrat Zahra Higher Education Specialized Institute, Qom, Iran (Corresponding Author). | ||
| 2Associate Professor, Department of Ethics Philosophy, Research Institute of Islamic Philosophy and Theology, Research Institute for Islamic Culture and Thought (ISCA), Qom, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Social networks in the contemporary world cannot be reduced merely to tools for message transmission. In reality, through their technical architecture, algorithmic logic, and interaction mechanisms, social networks play an active role in restructuring human relations and shaping lifestyles. From this perspective, the study of ethics in cyberspace should not be confined to user ethics; rather, extending the ethical approach to the level of platform design and architecture constitutes a civilizational imperative. The central question of this research is how—grounded in Islamic teachings—a framework can be established to rethink the design foundations of social networks as an ethical architecture. Employing a descriptive-analytical method and critiquing the instrumentalist approach in the philosophy of technology, this study defines civilization as a macro-system of human relations and examines the implications for platform design accordingly. An analysis of Islamic anthropological foundations reveals that five key principles—human dignity, the spiritual dimension of human existence, purposiveness and the pursuit of perfection, comprehensive responsibility, and the divine innate nature (*fitrah*)—possess decisive significance for the ethical design of social networks within the horizon of Islamic civilization. Based on this framework, platform architecture must shift toward a "purifying" design—one that fosters the elevation of human spiritual life within a civilizational context. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Social networks, platform design, ethical architecture, civilizational ethics, philosophy of technology, anthropological foundations, Islamic teachings | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||