آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,676 |
| تعداد مقالات | 37,769 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,816,940 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,777,211 |
روش شهید صدر در به‌کارگیریِ حساب احتمالات در حجیت مراسیل ابن ابی عمیر و محدودیت‌های آن | ||
| روش شناسی علوم اسلامی | ||
| مقاله 6، دوره 1، شماره 2، اسفند 1404، صفحه 127-152 اصل مقاله (1.38 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/mis.2025.71962.1064 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدرضا خجسته رحیمی* 1؛ علی الهی خراسانی2 | ||
| 1طلبه سطح سه حوزه علمیه مشهد و پژوهشگر مرکز تخصصی دارُالفقه مشهد. مشهد. ایران. | ||
| 2دانش‌آموخته مقطع دکترای فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه عدالت و پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.مشهد. ایران | ||
| تاریخ دریافت: 05 خرداد 1404، تاریخ بازنگری: 20 آبان 1404، تاریخ پذیرش: 21 آبان 1404 | ||
| چکیده | ||
| از مهم‌ترین مباحث اختلافی در علم رجال، اعتبار مراسیل ابن ابی‌عمیر و استناد به شهادت شیخ طوسی دربارۀ وثاقت مشایخ اوست. این گفتۀ شیخ که «لا یروون و لا یرسلون إلّا عن ثقة» همواره مورد مناقشه واقع شده؛ چراکه به گفتۀ بسیاری از اصولیان، ازجمله آیت‌الله خویی، نمی‌توان در شبهات مصداقیه به‌دلیل عام تمسک کرد. شهید صدر باتکیه‌بر نظریه معرفت‌شناختی خاص خود و توسعۀ منطق احتمال، روشی بدیل برای حل این معضل ارائه داده است. وی با تبیین نظریۀ «حساب احتمالات» و تطبیق آن بر مرسلات ابن ابی‌عمیر، نشان می‌دهد که احتمال ضعیف‌بودنِ واسطه محذوف بسیار ناچیز است و بدین ترتیب می‌توان به حجّیت مراسیل حکم کرد. این مقاله ضمن تبیین مبانی روش‌شناختی شهید صدر، شیوۀ به‌کارگیری حساب احتمالات در اعتبارسنجی مراسیل را توضیح داده و مهم‌ترین اشکالات وارده به آن را واکاوی و تحلیل می‌کند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که روش شهید صدر، با وجود برخی چالش‌ها، یکی از نوآورانه‌ترین راهکارها در اعتباربخشی به مراسیل و توسعه روشی در اصول رجال و منطق احتمال به‌شمار می‌رود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| مراسیل ابن ابی‌عمیر؛ روش حساب احتمالات؛ روش‌شناسی رجالی شهید صدر؛ شهید صدر | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Method of Shahīd al-Ṣadr in Applying Probability Theory to the Validation of the Aḥādīth al-Mursal of Ibn Abī ʿUmayr and Its Limitations | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Reza Khojasteh Rahimi1؛ Ali Elahi Khorasani2 | ||
| 1Three-level Student at Mashhad Seminary. | ||
| 2Researcher at the Islamic Research Foundation, Islamic Research Foundation, Mashhad, Iran. parsayan.ali@gmail.com | ||
| چکیده [English] | ||
| One of the most significant points of contention in ʿilm al-rijāl concerns the validity of aḥādīth al-mursal (reports with an incomplete chain of transmission) and the extent to which one may rely on the testimony (shahādah) of Shaykh al-Ṭūsī regarding the reliability of certain transmitters. Statements such as “They do not narrate or transmit except from a trustworthy and reliable person” have long been debated. A number of Uṣūlī scholars, including Āyatullāh al-Khūʾī, maintain that a general principle cannot be invoked in the presence of doubt concerning specific cases. Shahīd al-Ṣadr, drawing upon his distinctive epistemological framework and his development of a logic of probability (iḥtimāl), proposed an alternative approach to addressing this problem. By articulating a theory of probability calculus and applying it to the aḥādīth al-mursal of Ibn Abī ʿUmayr, he argues that the likelihood of an omitted weak transmitter within the chain of transmission is negligible. On this basis, he contends that the validity of such mursal reports may be affirmed. The present study outlines the epistemological foundations of Shahīd al-Ṣadr’s approach, explains his application of probability calculus to the validation of aḥādīth al-mursal, and critically examines the principal objections raised against it. The findings indicate that, notwithstanding certain theoretical and methodological challenges, Shahīd al-Ṣadr’s method represents one of the most innovative contributions to the validation of aḥādīth al-mursal and to methodological development in the principles of ʿilm al-rijāl and applied logical reasoning. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Aḥādīth al-Mursal of Ibn Abī ʿUmayr, Probability Calculus, Shahīd al-Ṣadr’s Methodology in ʿIlm al-Rijāl, Shahīd al-Ṣadr | ||
| مراجع | ||
|
ابورغیف، سید عمار. (1409ق). الأسس المنطقیة فی ضوء دراسته الدکتور سروش. قم: مجمع الفکر الاسلامی.
ابوزید العاملی، احمد عبدالله. (1428ق). مدخل الی نظریة الاحتمال. فقه اهل‌البیت علیهم السلام. قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اهل‌البیت ع. شماره 30.
اردبیلی، محمدبن علی. (1403ق). جامع الرواة و ازاحة الاشتباهات عن الطرق والأسناد. بیروت: دار الأضواء.
استرآبادی، محمدبن علی. (1422). منهج المقال فی تحقیق احوال الرجال. قم: آل‌البیت: لإحیاء التراث.
الهی‌خراسانی، علی. (1395). نظریه اعتبار قانونی در گذار از شخصیت‌گرایی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
ایروانی، محمدباقر. (1431ق). دروس تمهیدیة فی القواعد الرجالیه. قم: مدین.
ایروانی، محمدباقر. (1435ق). الفقه الإستدلالی. بیروت: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.
بخشی، محمدصادق. (1391). «بررسی رجالی و حدیثی اتحاد و تعدد ابن ابی‌عمیر (تحلیل، نقد، ارزیابی)»، حدیث و اندیشه، پاییز و زمستان 1391، شماره 14.
حائری، سید کاظم. (1408ق). مباحث الأصول. قم: مطبعة مرکز النشر.
حائری، سید کاظم. (1415ق). القضاء فی الفقه الاسلامی. قم: مجمع الفکر الاسلامی.
حیدری، سید کمال. (1426ق). المذهب الذاتی فی نظریة المعرفة. قم: دار فراقد.
خسروپناه، عبدالحسین. (1383). «منطق استقراء از دیدگاه شهید صدر»، ذهن، 1383، شماره 18، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم.
خویی، سید ابوالقاسم. (1409ق). معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة. چاپ چهارم. قم: دفتر آیت‌الله‌العظمی الخوئی.
خویی، سیدابوالقاسم. (1430ق الف). مقرر: مرتضی بروجردی. المستند فی شرح العروۀ الوثقی (الصلاة). قم: مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی.
خویی، سیدابوالقاسم. (1430ق ب). مقرر: علی غروی، التنقیح فی شرح العروة الوثقی (الطهاره). مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی.
داوری، مسلم. (1438ق). اصول علم الرجال بین النظریه والتطبیق. مقرر: محمدعلی صالح المعلم. الطبعۀ الثانیۀ. قم: دار زین‌العابدین.
ربانی‌بیرجندی، محمدحسن. (1382). دانش رجال الحدیث. مشهد: شرکت به‌نشر.
ربانی‌بیرجندی، محمدحسن، (1389). بررسی اعتبار احادیث مرسل. مشهد: بوستان کتاب.
سبحانی، جعفر. (1423ق). کلیات فی علم الرجال. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
سروش، عبدالکریم. (۱۳۸۵). تفرج صنع. تهران. مؤسسه فرهنگی ص‍راط.
سیستانی، سید محمدرضا. (1427ق). بحوث فقهیة. بیروت: دارالمؤرخ العربی.
سیستانی، سید محمدرضا. (1437ق). قبسات من علم الرجال، مقرّر: سید محمّد بکاء. بیروت: دارالمؤرخ العربی.
شبیری‌زنجانی، سید محمدجواد. (1402). استناد در روش شناخت رجال اسناد. چاپ دوم. قم: مرکز فقهی امام محمدباقر7.
شبیری‌زنجانی، سید محمدجواد. (1429ق). توضیح الأسناد المشکلة فی الکتب الأربعه (أسناد الکافی)، قم: دارالحدیث للطباعة والنشر.
شبیری‌زنجانی، سید موسی. (1362) دروس علم الرجال. رهیاب: سایت مدرسۀ فقاهت: www.eshia.ir
شبیری‌زنجانی، سید موسی. (بی‌تا). تعلیقات آیت‌الله شبیری بر اصحاب اجماع. بی‌جا.
شوشتری، محمدتقی. (1410ق)، قاموس الرجال. چاپ دوم. قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
صدر، محمدباقر. (1437ق). الأسس المنطقیة للإستقراء. الطبعة الخامسة، بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
صدر، محمدباقر. (1440ق). دروس فی علم الاصول. قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
شیخ طوسی، محمدبن حسن. (1407ق). تهذیب الأحکام فی شرح المقنعة للشیخ المفید. تحقیق: حسن خِرسان. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
شیخ طوسی، محمدبن حسن. (1441ق). اختیار معرفة الرجال (رجال الکشی). تحقیق حسن مصطفوی، چاپ هشتم، لبنان: مرکز نشر آثار علامه مصطفوی.
عرفانیان‌یزدی، غلامرضا. (1419ق). مشایخ الثقات: الحلقة الاولی. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
کلینی، محمدبن یعقوب. (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
لطفی‌پور، محمد و حسینی‌شیرازی، سیدعلیرضا. (1403). «راهکارهای نوین در شناخت طبقه راویان»، تحقیقات علوم و قرآن و حدیث، بهار 1403، شماره 1.
مامقانی، عبدالله. (1428ق). مقباس الهدایة فی علم الدرایة. تحقیق محمدرضا مامقانی. (2 جلدی)، قم: انتشارات دلیل ما.
مامقانی، عبدالله. (1431ق). تنقیح المقال فی علم الرجال (طبع الحدیثة). قم: آل‌البیت: لإحیاء التراث.
محقق حلی، جعفربن الحسن. (1407ق). المعتبر فی شرح المختصر. قم: مؤسسه سیدالشهدا.
مروارید، محمود. (1388). «شهید صدر و اصول موضوعه نظریه احتمالات»، نقدونظر، 1388، شماره 55، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم.
نجاشی، احمدبن علی. (1442ق). فهرست أسماء مصنفی الشیعه (رجال النجاشی). تحقیق سید موسی شبیری‌زنجانی. قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
هادوی‌تهرانی، مهدی. (1370 الف). «معضل استقراء از نگاه شهید صدر»، کیهان اندیشه، 1370، شماره 36، مؤسسه فرهنگی کیهان.
هادوی‌تهرانی، مهدی. (1370 ب). «نقادی مبانی منطقی استقراء»، کیهان اندیشه، شماره 37، مؤسسه فرهنگی کیهان.
هاشمی‌شاهرودی، سید محمود. (1425ق). بحوث فی الفقه (کتاب الخمس). قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل‌البیت:.
هاشمی‌شاهرودی، سید محمود. (1433ق). بحوث فی علم الاصول. قم: مؤسسه الفقه والمعارف اهل‌بیت ع. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 349 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 109 |
||