آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,671 |
| تعداد مقالات | 37,724 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,439,143 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,574,503 |
نقش مهریه در امنیت روانی زن | ||
| مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه | ||
| دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 18، مهر 1404، صفحه 84-67 اصل مقاله (2.18 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/scs.2025.71809.1417 | ||
| نویسندگان | ||
| علی داداش بهمنی* 1؛ بهنوش مهتدی بناب2؛ سعیده داداش بهمنی3 | ||
| 1دکتری، گروه مدرسی معارف اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران | ||
| 2سطح 4، رشته تفسیر تطبیقی، موسسه آموزش عالی معصومیه (خواهران)، قم، ایران | ||
| 3دانشگاه فرهنگیان، قم، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 16 اردیبهشت 1404، تاریخ بازنگری: 13 دی 1404، تاریخ پذیرش: 07 دی 1404 | ||
| چکیده | ||
| ازدواج یکی از سنّت‌های مؤکد اسلام است. پس از تحقق عقد ازدواج، مجموعه‌ای از حقوق و تکالیف برای ارتقای سعادت فردی و تحکیم ساختار خانواده برای هر دو زوج مقرر می‌شود. مهریه به عنوان یکی از موارد حقوق مالی زن به‌شمار می‌رود که مرد ملزم به پرداخت آن است. در مورد ماهیت مهریه نظرات متعددی مطرح شده است؛ این اختلافات منجربه شکل‌گیری دیدگاهای متفاوتی درباره کرامت و شخصیت زن می‌شود. برخی مهریه را تنها به عنوان پشتوانه اقتصادی زن می‌دانند. در حالی که برخی دیگر معتقدند مهریه نقش مهمی در تأمین امنیت روانی زن دارد و نماد صداقت و مهرورزی مرد محسوب می‌شود. امروزه با توجه به شبهاتی که در مورد جایگاه، کرامت و شخصیت زن مطرح می‌شود، هدف این پژوهش بررسی و تحلیل نقش مهریه در امنیت روانی زن و تبیین دیدگاه اسلام در این زمینه است. در پژوهش حاضر از روش توصیفی- تحلیلی بهره گرفته شده و اطلاعات مورد نیاز به صورت کتابخانه‌ای گردآوری شده است. برای دستیابی به هدف پژوهش، واژگان همنشین و جانشین مهریه در قرآن کریم و احکام مرتبط با آن مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت. بر این اساس با بررسی دقیق واژگان همنشین و جانشین مهریه همچون صدقات، اجور، نحله و فریضه مشخص شد که مهریه به عنوان قیمت زن نیست و او را به مثابه کالایی نمی‌پذیرد؛ بلکه اسلام کرامت و شخصیت ویژ‌ای برای زن قائل است و مهریه را به عنوان عطیه‌ای واجب برای نشان دادن صداقت و مهرورزی مرد می‌داند. این عطیه در عمل منبع تأمین‌کننده امنیت روانی زن محسوب می‌شود. علاوه‌بر این، احکام مرتبط با مهریه ازجمله مالکیت زن، هبه مهریه، و تعیین نوع و مقدار مهریه نیز نشانگر آن هستند که نقش اصلی مهریه، تحقق امنیت روانی زن است؛ هرچند یکی دیگر از کارکردهای مهریه به عنوان اندوخته مالی جهت حفظ حقوق و کرامت زن است که به صورت غیرمستقیم نیز به تقویت امنیت روانی او کمک می‌کند. بنابراین، می‌توان گفت مهریه نه‌تنها یک تعهد مالی، بلکه یک سازوکار جامع دینی است تا امنیت روانی را برای زن محقق کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| امنیت روانی؛ مهریه؛ زن؛ ازدواج؛ حقوق زن؛ خانواده | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Role of Dowry in a Woman's Psychological Security | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ali Dadash Bahmani1؛ Behnoosh Mohtadi Bonab2؛ Saideh Brother Bahmani3 | ||
| 1PhD., Department of Islamic Studies, Islamic Studies University, Qom, Iran | ||
| 2Level 4, Comparative Interpretation, Masoumieh Institute of Higher Education (Sisters), Qom, Iran | ||
| 3Farhangian University, Qom, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Marriage is one of the most important traditions in Islam. Once the marriage contract is concluded, a set of rights and duties is established for both spouses to promote individual happiness and strengthen the family structure. The dowry is considered one of the financial rights of the woman that the man is obligated to pay. Considering the psychological aspects of dowry, including its impact on a woman's self-confidence and emotional independence, dowry can be considered a significant factor influencing the mental health of the family. Various opinions have been raised about the nature of dowry, leading to differing perspectives on a woman's dignity and character. Some consider dowry only as a form of economic support for the woman. While others believe that dowry plays an important role in ensuring a woman's psychological security and is considered a symbol of the man's honesty and kindness. Today, given the doubts raised about the status, dignity, and character of women, this research aims to examine and analyze the role of dowry in the psychological security of women and to explain the Islamic perspective on this matter. In the present study, an analytical-descriptive method was employed, and the required information was collected through library research. To achieve the research objective, the terms associated with and used in place of in the Holy Quran, along with the related rulings, were analyzed and examined. By carefully studying words such as sadaqat, ajwar, nahla, and faridah—which accompany or substitute for dowry—it was concluded that dowry is not the price of a woman and does not treat her as a commodity. Instead, Islam acknowledges the dignity and unique personality of a woman and regards dowry as an obligatory gift that reflects the man's honesty and kindness. This gift is generally regarded as a source of psychological security for the woman. Additionally, the rulings related to the dowry—including the woman's ownership rights, the giving of the dowry, and the determination of its type and amount—indicate that the primary purpose of the dowry is to provide psychological security for the woman. However, another function of the dowry is to serve as a financial reserve that protects the rights and dignity of women, which indirectly contributes to strengthening their psychological security. Therefore, it can be said that dowry is not only a financial obligation but also a comprehensive religious mechanism designed to provide psychological security for women. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Security, Psychological security of a woman, The truth of dowry, Woman, Dowry | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابن النعمان البغدادى، أبوعبداللّه محمد (1414ق). رسالة فى المهر. تحقیق مهدى نجف. بیروت: دار المفید.
ابن درید، محمد بن حسن (1988م). جمهرة اللغة. بیروت: دارالعلم للملایین، ج2.
ابن عاشور، محمد الطاهر (1984م). التحریر والتنویر. تونس: الدار التونسیة للنشر، ج4.
ابن فارس، احمد (1404ق). معجم مقاییس اللغة. قم: مکتب الاعلام الاسلامی، ج3، 5، 1.
ابن منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. بیروت: دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع- دار صادر، ج11، 4، 7.
ابنبابویه، محمد بن على (1377). متن و ترجمه معانى الأخبار. ترجمه محمدى. تهران: دار الکتب الإسلامیة، ج2.
ابنجوزى، عبدالرحمن بن على (1422ق). زاد المسیر فى علم التفسیر. بیروت: دار الکتاب العربی. ج1.
ابنعربى، محمدبن عبدالله (1408ق). احکام القرآن. بیروت: دار الجیل، ج1.
ابوالفتوح رازى، حسین بن على (1408ق). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن. مشهد: آستان قدس رضوى، بنیاد پژوهش‌هاى اسلامى، ج5.
ابوجیب، سعدى (1408ق). القاموس الفقهی لغة و اصطلاحا. دمشق: دار الفکر.
ابوزهره، محمد (بی‌تا). زهرة التفاسیر. بیروت: دار الفکر، ج3-2.
اردبیلى، احمد بن محمد (بی‌تا). زبدة البیان فی أحکام القرآن. تهران: المکتبة الجعفریة لإحیاء الآثار الجعفریة.
بیضاوى، عبدالله بن عمر (1418ق). أنوار التنزیل و أسرار التأویل. بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ج2.
ثقفى تهرانى، محمد (1398ق). روان جاوید در تفسیر قرآن مجید. تهران: برهان، ج2.
جصاص، احمد بن على (1405ق). احکام القرآن. بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ج2-1.
جعفرى، یعقوب (1376). تفسیر کوثر. قم: موسسه انتشارات هجرت، ج2.
جوهرى، اسماعیل بن حماد (1410ق). الصحاح- تاج اللغة و صحاح العربیة. بیروت: دارالعلم للملایین، ج4، 2.
حلّى، حسن بن یوسف (بی‌تا). تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة. مشهد: مؤسسه آل البیت(ع).
خمینى، سید روح‌الله (1384). تحریر الوسیلة. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، ج2.
خمینى، سید روح‌اللّه (1422ق). نجاة العباد. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دار القلم.
رضایى اصفهانى، محمدعلى (1387). تفسیر قرآن مهر. قم: پژوهش‌هاى تفسیر و علوم قرآن، ج4.
زمخشرى، محمود بن عمر (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل. بیروت: دار الکتاب العربی، ج1.
زمخشرى، محمود بن عمر (1979م). أساس البلاغة. بیروت: دار صادر.
سبزوارى، محمد (1406ق). الجدید فى تفسیر القرآن المجید. بیروت: دار التعارف للمطبوعات، ج2.
شبیرى زنجانى، سید موسى (1419ق). کتاب نکاح. قم: مؤسسه پژوهشى رأى‌پرداز، ج21.
صاحب بن عباد، اسماعیل (1414ق). المحیط فی اللغة. بیروت: عالم الکتاب، ج5، 7.
طالقانى، محمود (1362). پرتوى از قرآن. تهران: شرکت سهامى انتشار، ج6.
طباطبایى، سید محمدحسین (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ج4.
طبرسى، فضل بن حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ناصرخسرو، ج3.
طبرسى، فضل بن حسن (1412ق). تفسیر جوامع الجامع. قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، ج1، 5.
طریحى، فخرالدین بن محمد (1375). مجمع البحرین. تهران: مرتضوی، ج3.
طوسى، محمد بن حسن (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ج3.
طیب، عبدالحسین (1369). اطیب البیان فی تفسیر القرآن. تهران: اسلام، ج4.
عسکرى، حسن بن عبدالله (1400ق). الفروق فى اللغة. بیروت: دار الافاق الجدیدة.
فاضل کاظمی، جواد (بی‌تا). مسالک الأفهام إلى آیات الأحکام. بی‌نا، ج3.
فراهیدى، خلیل بن احمد (1410ق). کتاب العین. قم: نشر هجرت، ج5-6، 3.
فیض کاشانى، محمد بن شاه مرتضى (1418ق). الأصفى فی تفسیر القرآن. قم: مرکز النشر التابع لمکتب الإعلام الإسلامی، ج1.
قرائتى، محسن (1388). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگى درس‌هایى از قرآن، ج2، 9.
قرشى بنابی، سید على‌اکبر (1352). قاموس القرآن. تهران: دار الکتب الاسلامیة، ج4، 7.
قطب راوندى، سعید بن هبهالله (1405ق). فقه القرآن. قم: کتابخانه عمومى حضرت آیت‌الله العظمى مرعشى نجفى، ج2.
قطب، سید (1415ق). فی ظلال القرآن. قاهره: دارالشروق، ج2.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دار الکتب الاسلامیة، ج5.
کاشانى، فتحالله بن شکرالله (بی‌تا). منهج الصادقین فی إلزام المخالفین. تهران: کتابفروشى اسلامیه، ج3.
مراغى، احمد مصطفى (بی‌تا). تفسیر المراغى. بیروت: دار الفکر، ج4.
مصطفوى، حسن (1368). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: بی‌نا، ج6، 12، 9.
مطهرى، مرتضى (1372). مجموعه آثار. قم: صدرا، ج26، 19-20.
مطهرى، مرتضى (1375). یادداشت‌هاى استاد مطهرى. تهران: صدرا، ج5.
مطهرى، مرتضى (بی‌تا). فقه و حقوق (مجموعه آثار). قم: صدرا.
مغنیه، محمدجواد (1424ق). التفسیر الکاشف. قم: دار الکتاب الإسلام، ج2.
مکارم شیرازى، ناصر (1371). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الإسلامیة، ج3.
موسوی، محمدباقر (1374). ترجمه تفسیر المیزان. قم: دفتر انتشارات اسلامى، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
نهاوندى، محمد (1386). نفحات الرحمن فى تفسیر القرآن. قم: موسسة البعثة، مرکز الطباعة و النشر، ج2
واسطى زبیدى، سید محمدمرتضى (1414ق). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع، ج6.
یزدى، سید مصطفى (بی‌تا). بررسى فقهى حقوق خانواده - نکاح و انحلال آن. قم: بی‌نا. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 177 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 147 |
||