آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,598 |
| تعداد مقالات | 36,984 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,447,421 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,919,569 |
نگرش فقه اسلامی به سقط جنین عمدی در تأمین امنیت جسمی و روانشناختی زن مسلمان | ||
| مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه | ||
| دوره 9، شماره 2، مهر 1404، صفحه 178-157 اصل مقاله (2.21 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/scs.2025.71828.1421 | ||
| نویسنده | ||
| طیبه حیاتی* | ||
| استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی هدی؛ دانشپژوه سطح 3 فقه و اصول، جامعه الزهراء(س)، قم، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 18 اردیبهشت 1404، تاریخ بازنگری: 19 مهر 1404، تاریخ پذیرش: 07 دی 1404 | ||
| چکیده | ||
| امنیت و احساس نسبی رهایی از خطر، نقش زیربنایی و بنیادی در حیات انسان دارد که رهاورد این احساس، امنیت و آرامش جسمی و روانی است. در این میان، خانواده بهعنوان اصلیترین نهاد اجتماعی، نقش محوری در ایجاد و ارتقای امنیت جامعه انسانی دارد؛ از مهمترین برنامههای اسلام برای حفظ امنیت، قداست و پویایی خانواده، توصیه و سفارش به ازدواج، تشویق زوجین به فرزندآوری و تربیت نسل پاک و صالح است. هدف اصلی از این پژوهش، آگاهیبخشی به زنان درباره احکام تکلیفی سقط جنین عمدی است. در جوامع کنونی تغییر در ساختار خانواده و کاهش تعداد فرزندان، تهدیدی برای امنیت خانواده و جامعه محسوب میشود؛ چه آنکه علیرغم اهمیت مسئله حیات در اسلام و همچنین وجود ممنوعیتهای مذهبی و مانعهای قانونی سقط عمدی، واقعیت جامعه ایران حاکی از آن است که میزان سقطجنین عمدی در کشور روبهافزایش است. ازآنجاکه این پدیده آثار و تبعات زیادی به دنبال خود آورده و سلامت و امنیت جسمی و روانی زن، خانواده و جامعه را با مشکل مواجه میکند، به بررسی ادلّه و احکام تکلیفی سقط جنین عمدی پرداخته شده است. پژوهش حاضر به روش توصیفی- تحلیلی، ادلّه حرمت سقطجنین و احکام تکلیفی مترتب بر آن را بررسی مینماید. براساس پژوهشهای انجام شده، بین میزان اعتقادات مذهبی افراد و عدم اقدام به سقطجنین عمدی ارتباط و همبستگی بالایی وجود دارد؛ به همین جهت آگاهیبخشی و افزایش بینش خانواده و به خصوص زنان نسبت به احکام تکلیفی سقط جنین، نقش قابل توجهی در پیشگیری از انجام سقط دارد. براساس نتایج پژوهش، دیدگاه کلی فقه شیعه براساس آیات، روایات و ادلّه عقلی، عدم جواز یا حرمت سقطجنین در هر یک از مراحل تطور و تحول جنین قبل از ولوج روح و بعد از ولوج روح میباشد. تنها تفاوتی که بین قبل ولوج روح و بعد ولوج روح وجود دارد، این است که در قبل از چهارماهگی و ولوج روح با عروض برخی از عناوین فقها در موارد خاص اجازه سقطجنین را دادهاند. برخلاف بعد چهارماهگی و ولوج روح که سقطجنین مطلقاً حرام میباشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| امنیت جسمی؛ خانواده؛ سقط؛ جنین؛ ولوج روح؛ فقه اسلامی؛ امنیت روانشناختی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Attitude of Islamic Jurisprudence towards Intentional Abortion in Ensuring the Physical and Psychological Security of Muslim Women | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Tayyebeh Hayati | ||
| Assistant Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, Hoda Faculty of Theology and Islamic Studies; Level 3 Scholar of Jurisprudence and Principles, al-Zahraa University (S), Qom, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Security and the relative sense of freedom from danger play a foundational and essential role in human life, resulting in both physical and psychological security and tranquility. In this context, the family, as the primary social institution, holds a pivotal role in establishing and enhancing the security of human society. Among the most important programs in Islam for preserving the sanctity, dynamism, and security of the family are the exhortations and recommendations to marry, the encouragement of couples to have children, and the nurturing of pure and righteous offspring. The primary objective of this research is to increase women's awareness of the prescriptive religious rulings concerning deliberate abortion. In contemporary societies, changes in family structure and a declining birth rate are viewed as threats to family stability and societal security. This issue is particularly significant because, despite the importance of the sanctity of life in Islam and the presence of religious prohibitions and legal restrictions against deliberate abortion, the reality in Iranian society shows that the rate of intentional abortion is increasing. Given that this phenomenon has serious consequences, jeopardizing the physical and psychological health and security of women, families, and society, the evidence and prescriptive rulings regarding deliberate abortion have been thoroughly examined. The present article employs a descriptive-analytical method to examine the evidence supporting the prohibition of abortion and the associated religious rulings. Based on conducted research and empirical studies, there is a consistently observed strong correlation between the intensity of individuals' religious beliefs and their tendency to refrain from performing deliberate abortions. These findings suggest that a deeper spiritual conviction significantly influences this critical ethical decision. Therefore, raising comprehensive awareness and systematically improving families' understanding—particularly that of women—regarding definitive religious rulings and ethical guidelines on abortion plays a significant and impactful role in preventing its occurrence within the community. Based on the research findings, the general perspective of Shiite jurisprudence—derived from Quranic verses, narrations, and rational evidence—is the impermissibility or prohibition of abortion at all stages of fetal development, both before and after ensoulment. The only distinction made between the period before ensoulment and after ensoulment is that, before four months and ensoulment, some jurists permit abortion in specific cases based on certain secondary considerations. In contrast, after four months and ensoulment, abortion is absolutely forbidden. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Security, Family, Abortion, Fetus, Ensoulment, Sanctity of Abortion | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابن فارس، احمد بن فارس (1404ق). معجم مقاییس اللغة. محقق: هارون عبدالسلام محمد. قم: مکتب الاعلام الاسلامی، ج3.
ابن منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر، ج7.
ازهری، محمد بن احمد (1421ق). تهذیب اللغة. بیروت: دار احیاء التراث العربی، ج8.
بجنوردی، سید محمد بن حسن (1383). قواعد فقهیه. تهران: مؤسسه حفظ و نشر آثار امام خمینی، ج1.
تبریزی، جواد (1426ق). فقه الاعذار الشرعیه. قم: دار الصدیقه الشهیده.
تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد (1366). غررالحکم و دررالکلم. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
جرجس، جرجس (1996م). معجم المصطلحات الفقهیة والقانونیة. مصحح: انطوان ناشف. بیروت: الشرکة العالمیة للکتاب.
جمعی از پژوهشگران (1423ق). موسوعه الفقه الاسلامی. قم: مؤسسه دائره المعارف فقه اسلامی، ج5.
حرّعاملی، محمد بن حسن.(بیتا). وسائلالشیعة الی تحصیل مسائل الشیعة. قم: انتشارات آلالبیت لإحیاء التراث، ج2، 28-29، 26.
حسینی روحانی قمی، سید صادق (1392). فقه الصادق. قم: نشر آیین، ج24.
حکیم، محمدسعید (1431ق). مرشد المغترب. بیروت: دارالهلال.
خامنهای، سید علی (1388). اجوبه استفتائات. تهران: شرکت چاپ و نشر بینالملل.
خرازی، سید محسن (1420ق). تحدید النسل والتعقیم (القسم الثانی). فقه اهلالبیت،(۱۵)، ص97-123.
خمینی، سید روحالله (1368). توضیحالمسائل. تهران: دفتر حفظ و نشر آثار امام خمینی.
خمینی، سید روحالله (1396). استفتائات. تهران: دفتر حفظ و نشر آثار امام خمینی، ج3.
خویی، ابوالقاسم؛ تبریزی، جواد (1436ق). صراط النجاه. قم: دارالصدیقة الشهیدة، ج9، 1.
خویی، سید ابوالقاسم، تبریزی، جواد (1391). احکام جامع مسائل پزشکی. قم: دارالصدیقه الشهیده.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). مفردات الفاظ القرآن. بیروت: دارالقلم.
زبیدی، محمد بن محمد (1414ق). تاج العروس. محقق: علی شیری. بیروت: دارالفکر، ج10.
سادلر، توماس (2019م). جنینشناسی پزشکی لانگمن. مترجم: فردین عمیدی. بینا.
سبحانی، جعفر (بیتا). منشور جاوید. قم: مؤسسه امام صادق(ع)، ج1.
سبزواری، عبدالاعلی (1413ق). مهذب الاحکام. قم: بینا، ج29، 25.
سیستانی، سید محمدرضا (1428ق). وسائل المنع من الانجاب. بیروت: دارالمورخ العربی.
شاملو، سعید (1378). بهداشت روان. تهران: رشد.
شریفی، محمدرضا (1376). خانواده متعادل. تهران: انجمن اولیاء و مربیان.
صافی گلپایگانی، لطفالله (بیتا). جامع الاحکام. قم: دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله صافی گلپایگانی.
صدر، سید محمد (1430ق). ماوراء الفقه. بیروت: دارالاضواء، ج8.
صدوق، محمد بن علی (1404ق). من لایحضره الفقیه. قم: انتشارات جامعة المدرسین، ج1.
صمدی ارزگانی، قنبرعلی (1387). امنیت مهدوی، الگوی جامعه امن. مشرق موعود، شماره 6، ص73-82.
طباطبایی حائری، سید علی بن محمد (1418ق). ریاض المسائل. قم: مؤسسه آلالبیت(ع)، ج14.
طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم (1430ق). العروه الوثقى. قم: مؤسسه السبطین، ج1.
طباطبایی، سید محمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی، جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم، ج9.
طریحی، فخرالدین بن محمد (1375). مجمعالبحرین. محقق: احمد حسین اشکوری. تهران: مرتضوی، ج1.
عاملی، زینالدین بن علی (1389). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة فی فقه الامامیة. بیجا: مجمعالفکر الاسلامی، ج8.
عباسی، محمود (1394). مطالعه تطبیقی سقط جنین. انتشارات حقوقی.
فاضل لنکرانی، محمد (1386). احکام پزشکان و بیماران. قم: مرکز فقهی ائمه اطهار(ع).
فاضل لنکرانی، محمد (بیتا). جامع المسائل. قم: نشر امیرالعلم.
فراهیدی، خلیل بن احمد (1409ق). کتاب العین. قم: نشر هجرت، ج5، 3.
فیاض، محمداسحاق (1378). منهاج الصالحین. قم: مکتبة آیتالله العظمی محمد اسحاق فیاض، ج3.
فیومی، احمد بن محمد (1414ق). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی. قم: مؤسسۀ دارالهجرة، ج2.
کلینی، محمد بن یعقوب (1430ق). الکافی. قم: دارالحدیث، ج3.
گلپایگانی، سید محمدرضا (1413ق/ الف). ارشاد السائل. بیروت: دارالصفوة.
گلپایگانی، سید محمدرضا (1413ق/ ب). مختصر الاحکام. قم: دارالقرآن الکریم.
لیثی واسطی، علی بن محمد (1376). عیون الحکم و المواعظ. قم: دارالحدیث.
مجلسی، محمدتقی (1404ق). روضة المتقین. قم: دارالکتاب الاسلامیة، ج75، 1.
محسنی، محمد آصف (1384). الفقه و مسائل طبیة. قم: بوستان کتاب، ج1.
مرتضوی، محسن (1399). پیشگیری از بارداری و سقط درمانی در آینه فقه. حوزه علمیه خراسان.
مرعی، حسین عبدالله (1413ق). القاموس الفقهی. بیروت: دارالمجتبی.
مسلمیزاده، طاهره (1391). توضیحالمسائل محشى (شش مرجع). انتشارات هاتف، ج2.
مکارم شیرازی، ناصر (1427ق/ ب). استفتائات جدید. قم: مدرسه امام علی بن ابیطالب .
مکارم شیرازی، ناصر (1426ق). احکام النساء. قم: مدرسه امام علی بن ابیطالب.
مکارم شیرازی، ناصر (1427ق/ الف). الفتاوى الجدیده. قم، مدرسه امام علی بن ابیطالب.
مکارم شیرازی، ناصر (1428ق). بحوث فقهیه هامه. قم: مدرسه امام علی بن ابیطالب.
موحد، مجید (1393). مطالعه عوامل فرهنگی مرتبط با نگرش به سقطجنین عمدی. جامعهپژوهی فرهنگی، شماره 1، ص80-97.
مؤمن قمی، محمد (1415ق). کلمات سدیدة. قم: انتشارات جامعة المدرسین.
نجفی، محمدحسن (1412ق). جواهر الکلام فی شرح شرائح الاسلام. بیروت: دارالاحیاء التراث العربی، ج43.
نوری طبرسی، میرزا حسین (1407ق). مستدرک الوسائل. مؤسسه آلالبیت، ج18.
وجدانی فخر، قدرتالله (بیتا). الجواهر الفخریة فی شرح الروضة البهیة. بیروت: نشرالأمیرة، ج15.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 23 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 16 |
||