آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,639 |
| تعداد مقالات | 37,346 |
| تعداد مشاهده مقاله | 18,473,849 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,426,824 |
اصول اخلاق قومی و ملی و نقش آن در انسجام اجتماعی | ||
| مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه | ||
| دوره 10، شماره 1 - شماره پیاپی 19، فروردین 1405، صفحه 329-352 اصل مقاله (2.85 M) | ||
| نوع مقاله: جامعهشناسی دین، اخلاق و سیستمهای اجتماعی در قرآن | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/scs.2026.73830.1468 | ||
| نویسنده | ||
| محمد فولادی* | ||
| دانشیار، گروه جامعهشناسی، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 02 دی 1404، تاریخ پذیرش: 04 اسفند 1404 | ||
| چکیده | ||
| در جوامع بشری، به ویژه جوامع چندفرهنگی، چالش اصلی این است که چگونه میتوان هم به تنوع فرهنگی، مذهبی، قومی و یا نژادی احترام گذاشت و هم اصول اساسی اخلاق ملی را حفظ کرد. حیات اجتماعی بشری، بیانگر این واقعیت تلخ است که برتر پنداشتن برخی گروههای قومی و انسانی، به دلیل تعلق به قومیت و نژاد یا زبان خاص، بسترساز تعارضات، اختلافات، تنشهای قومی و یا نژادی بوده است. هدف این پژوهش، واکای و تبیین نقش اصول اخلاق قومی و ملی در هویت یکپارچه ملی و انسجام اجتماعی است؛ اینکه چگونه میتوان تنوع هویتهای قومی، تنشها و اختلافات قومی و... را جهتدهی نموده، هویت ملی یکپارچه و منسجم داشت. این پژوهش با روش تحلیلی توصیفی و اسنادی به واکاوی مبانی و اصول اخلاق قومی و ملی و نقش آن در تقویت انسجام اجتماعی با تاکید بر دیدگاه علامه مصباح یزدی میپردازد. یافتههای پژوهش حاکی از این است که هرچند برخی ذهنیت و سرگذشت مشترک تاریخی، میراث مشترک فرهنگی و دین مشترک و برخی نیز فرهنگ، پرچم، محدوده جغرافیایی و زبان را موجب همبستگی و وحدت ملی برمیشمارند، اما در اسلام پایبندی به مبانی اخلاق قومی و ملی (ازجمله اعتقاد به توحید و یکتاپرستی، عدالتخواهی، آخرتگرایی و معادباوری، سنّتهای الهی در تدبیر جوامع، و اخلاقمداری)، و پایبندی به اصول اخلاق قومی و ملی (ازجمله اصل کمالجویی، همبستگی و اتحاد مسالمتآمیز، مسئولیتپذیری اقوام در برابر رفتار خویش، امر به معروف و نهی از منکر) ازجمله عوامل مهم تقویت همبستگی ملی و انسجام اجتماعی هستند. بنابراین، در جامعه دینی، با پایبندی به مبانی اخلاق قومی و ملی و نیز اصول اخلاقی میتوان شاهد همزیستی مسالمتآمیز اقوام و نژادهای گوناگون با حفظ هویت ملی و دینی خویش بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اخلاق قومی؛ اخلاق ملی؛ اصول اخلاقی؛ علامه مصباح یزدی؛ ناسیونالیسم؛ انسجام اجتماعی؛ همبستگی ملی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Principles of Ethnic and National Ethics and Their Role in Social Cohesion | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Fooladi Vanda | ||
| Associate Professor, Department of Sociology, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| In human societies, particularly multicultural societies, the main challenge is how one can simultaneously respect cultural, religious, ethnic, or racial diversity and preserve the fundamental principles of national ethics. Human social life is indicative of the bitter reality that considering certain ethnic and human groups superior, due to belonging to a specific ethnicity, race, or language, has been the underlying context for conflicts, disputes, and ethnic or racial tensions. The purpose of this research is to analyze and elucidate the role of the principles of ethnic and national ethics in a unified national identity and social cohesion; how the diversity of ethnic identities, ethnic tensions and disputes, and so forth, can be directed to possess a unified and cohesive national identity. This research, utilizing a descriptive-analytical and documentary method, delves into the analysis of the foundations and principles of ethnic and national ethics and their role in strengthening social cohesion, with an emphasis on the viewpoint of Allamah Misbah Yazdi. The findings of the research indicate that although some consider a shared historical mentality and destiny, a shared cultural heritage, and a shared religion, and some also consider culture, flag, geographical boundaries, and language as causes of national solidarity and unity, in Islam, adherence to the foundations of ethnic and national ethics (including belief in monotheism [Tawḥīd] and the worship of the One God, the pursuit of justice, orientation towards the Hereafter and belief in the Resurrection [Maʿād], divine traditions [Sunan] in the administration of societies, and ethical orientation), and adherence to the principles of ethnic and national ethics (including the principle of seeking perfection, peaceful solidarity and unity, the responsibility of ethnicities regarding their own behavior, enjoining good and forbidding wrong [Al-Amr bi al-Maʿrūf wa al-Nahy ʿan al-Munkar]) are among the important factors in strengthening national solidarity and social cohesion. Therefore, in a religious society, by adhering to the foundations of ethnic and national ethics as well as ethical principles, one can witness the peaceful coexistence of various ethnicities and races while preserving their own national and religious identity. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Ethnic ethics, National ethics, Ethical principles, Allamah Misbah Yazdi, Nationalism, Social cohesion, National solidarity | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
نهجالبلاغه.
آقاجانی، نصرالله (1393). ویژگیها و انواع سنّتهای الهی در تدبیر جوامع. اسلام و مطالعات اجتماعی، 2(3)، ص32-60.
احمدی، حمید (1389). قومیت و قومگرایی در ایران. تهران: نشر نی.
امیدی، علی (بیتا). مقایسه مدلهای ساختاری مدیریت مناطق جوامع متکثر قومی: درسهایی برای ایران. برنامه و بودجه، شماره 106، ص65-99.
امیرکافی، مهدی؛ حاجیانی، ابراهیم (1392). نسبت هویت قومی و ملی در جامعه چندقومیتی ایران: بررسی و مقایسه سه رهیافت نظری. راهبرد، 22(66)، ص146-117.
پیرحیاتی، مهسا (1400). مدل علّی مسئولیتپذیری اجتماعی براساس اخلاق حرفهای و کیفیت زندگی کاری با نقش واسطهای خودکارآمدی اجتماعی در معلمان دوره متوسطه اول شهر ایلام. پایاننامه کارشناسی ارشد. دانشگاه پیام نور کرمانشاه.
تاجیک، محمدرضا (1379). میزگرد وفاق اجتماعی. مطالعات ملی، شماره 2-3.
ترنر، ا.ج. جاناتان (1378). مفاهیم و کاربردهای جامعهشناسی. ترجمه محمد فولادی وندا و محمد عزیز بختیاری. انتشارات مؤسسه امام خمینی.
داوری اردکانی، رضا (1364). ناسیونالیسم، حاکمیت ملی و استقلال. اصفهان: انتشارات پرسش.
دوفونتت، فرانسوا (1369). نژادگرایی (راسیسم). ترجمه حسین شهیدزاده. تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). مفردات الفاظ قرآن. بیروت: دارالقلم.
رجبی، محمود (1383). قانونمندی جامعه و تاریخ. تاریخ در آینۀ پژوهش، 1(2).
زیباکلام، صادق (1379). میزگرد پیرامون همبستگی ملی و وفاق اجتماعی. مطالعات ملی، شماره 1.
سید امامی، کاووس (1387). هویتهای قومی از کجا برمیخیزند؟: مروری برنظریههای اصلی. خط اول، 2(7)، ص15-32.
طباطبائی، سید محمدحسین (1333). اصول فلسفه و روش رئالیسم. تهران: صدرا، ج12.
فکوهی، ناصر (1381). تاریخ اندیشه و نظریههای انسانشناسی. تهران: نشر نی.
فولادی وندا، محمد (1393). اصول اخلاقی حاکم بر رسانه ملی. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
قاسمی، علی اصغر؛ ابراهیمآبادی، غلامرضا (1390). نسبت هویت ملی و وحدت ملی در ایران. راهبرد، شماره 59، ص107-138.
قاضی مرادی، حسن (1395). در پیرامون خودمداری ایرانیان. تهران: نشر اختران.
قربانپور (دشتکی)، علی؛ کلانتر مهرجردی، علیرضا (1401). قومیت در ایران؛ فروکاست «هویت قومی» به «هویت طایفهای». جامعهشناسی سیاسی ایران، 5(12)، ص1318-1304.
کشتگر، امیر؛ میرحسینی، سید احمد؛ جعفری، علی (1399). واکاوی رویکرد اخلاق شناختی قرآن کریم در مواجهه با تبعیض قومی و نژادی. پژوهشنامه اخلاق، 13(50)، ص105-124.
گولد، جولیوس؛ کولب، ویلیام ل. (1376). فرهنگ علوم اجتماعی. مترجمان مصطفی ازکیا و دیگران. تهران: مازیار.
گیدنز، آنتونی (1386). جامعهشناسی. ترجمه حسن چاوشیان. تهران: نشر نی.
محمدی ریشهری، محمد (1375). میزان الحکمه. ترجمه حمیدرضا شیخی. قم: دارالحدیث، ج7.
مسعودی، جهانگیر؛ ساداتیزاده، سید سجاد (1394). رابطۀ اخلاق و سیاست. اخلاق در علوم و فناوری، 10(3)، ص١٩-28.
مصباح یزدى، محمدتقى (1379الف). آذرخشی دیگر از آسمان کربلا. تدوین محمود پاکروان. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مصباح یزدى، محمدتقى (1379ب). جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
مصباح یزدى، محمدتقى (1386). در جستجوی عرفان اسلامی. تدوین و نگارش: محمدمهدی نادری قمی. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مصباح یزدى، محمدتقى (1388). نقش تقلید در زندگی. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مصباح یزدى، محمدتقى (1389). آفتاب مطهر: زندگی، اندیشه و خدمات علمی و فرهنگی علامه شهید آیتالله مرتضی مطهری. نگارش نگارش غلامرضا گلیزواره. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مصباح یزدى، محمدتقى (1390). سجادههای سلوک: شرح مناجاتهای امام سجاد(ع). تدوین و نگارش: کریم سبحانی. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ج1.
مصباح یزدى، محمدتقى (1391الف). اخلاق در قرآن. تحقیق و نگارش: محمدحسین اسکندری. قم: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى، ج1، 4.
مصباح یزدى، محمدتقى (1391ب). پند جاوید: شرح وصیت امیرالمؤمنین على(ع) به فرزندش امام حسن مجتبی(ع). نگارش: علی زینتی. قم: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
مصباح یزدى، محمدتقى (1391ج). پرسشها و پاسخها. قم: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
مصباح یزدى، محمدتقى (1392). انسانسازی در قرآن. نگارش: محمود فتحعلی. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
میلر، دیوید (1383). ملیت. ترجمه داود غرایاق زندی. تهران: موسسه مطالعات ملی، تمدن ایرانی.
هیوود، اندرو (1392). سیاست. ترجمه عبدالرحمن عالم. تهران: نشر نی.
یاهک، سجاد؛ کشاورز دیزجینی، سماء (1400). رصد ارزشهای اخلاقی در جامعه ایران؛ بررسی روند تغییر ارزشهای اخلاقی طی پنح دهۀ اخیر. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، مرکز رصد فرهنگی کشور.
Connor, W. (1987). Ethnontionalism. In: M. Weiner & S.P. Huntington, Understanding Political Development. Boston: Little Brown & co.
Erikson, E. H. (1967). Identity: Youth and Crisis. New York: W. W. Norton & Company.
Naisbitt, J. (1994). Global Paradox. New York: William Morrow & Co, Inc.
Shils, E. P. (1957). Sacred, & Civil Ties. British Journal of Sciology, no. 8. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 37 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 8 |
||