| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,627 |
| تعداد مقالات | 37,191 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,809,046 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,056,711 |
المقاربة القرآنية في «معرفة ماهیّة الغرب» (مدخل إلى معرفة الغرب على أساس القرآن الكریم لدى سماحة آیة الله الخامنئي) | ||
| الفکر السیاسي الاسلامي | ||
| مقاله 5، دوره 5، شماره 2 - شماره پیاپی 10، فروردین 2025، صفحه 108-139 اصل مقاله (2 M) | ||
| نوع مقاله: المقالة الأصلية | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/ipt.2026.74401.1056 | ||
| نویسنده | ||
| حبیب اله بابائي* | ||
| أستاذ مشارك في المعهد العالي للعلوم والثقافة الإسلامية. | ||
| تاریخ دریافت: 17 اسفند 1404، تاریخ پذیرش: 21 اسفند 1404 | ||
| چکیده | ||
| تُعدّ مسألة كيفيّة معرفة «الغرب» وتحديد منطق التفاعل أو المواجهة معه، أحد التحديّات الجوهريّة للفكر الحضاري في العالم الإسلامي. فالمقاربات السائدة، سواء دراسات الحداثة أو نقد الحداثة، غالباً ما ترتكز على مصادر وأطر معرفية غربية، ولم تتمكّن من تلبية الاحتياجات العملية والهويّاتية للمجتمعات الإسلامية في مواجهتها للغرب. تهدف هذه الدراسة إلى سدّ هذه الفجوة النظريّة، من خلال دراسة إمكانيّة تأسيس المواجهة الحضاريّة لعالم الإسلام على أدبيّاتٍ مستقلةٍ ومنبثقة من المصادر الدينيّة. والادّعاء الرئيس للمقال هو أنّ المنظومة الفكريّة لسماحة آية الله الخامنئي تقدّم منظومة معرفيّة متماسكة تحت عنوان «دراسة الغرب علی أساس القرآن»، والذي يتجاوز الدراسات الأحادية الجانب أو الاختزالية للغرب ليحلّل الغرب لا بوصفه مجرّد حداثة فحسب، بل بوصفه بنيةً حضاريّة ذات جذور لاهوتيّة خاصّة. تتناول هذه الدراسة – باتّباع المنهج التحليلي الخطابي، وبالتركيز على الرابط بين مضامين القرآن الكريم والتجربة التاريخيّة المعاشة للثورة الإسلاميّة - تبيين معالم هذا النهج وتفسير أبعاده. وترتكز المنهجية المعرفيّة لسماحة آية الله الخامنئي في هذا الإطار على ثلاثة أركان رئيسة: «دراسة المؤلفات والترجمات الغربية»، و«التجربة الموضوعيّة والسياسيّة من الغرب»، ثم «معرفة العدوّ القائمة على القرآن». في هذا المنهج، تُفَسَّر ماهيّة الغرب من خلال مفاهيم قرآنيّة مثل «الاستكبار»، و«الطاغوت»، و«الشيطان»، و«الولاية الشيطانيّة» (مع الالتفات إلی ماهيّة الشيطان الفلسفيّة والأنطولوجيّة)، التي يُعدّ النظام الأمريكي وخصائص «النَّشوة» والطمع، والخداع» في الحضارة الماديّة رمزاً بارزاً لها في العصر الحديث. وتُظهر النتائج أنّ هذا النموذج المعرفي يرتقي بالقيم الأخلاقيّة مثل العزّة، والتقوى، والمقاومة من مستوى المفاهيم التجريديّة إلى مستوى الاستراتيجيّات العمليّاتية في السياسة الخارجيّة. وفي الختام، تخلص المقالة إلى أنَّ الانتقال من «حالة الانفعال» إلى«الفاعلية التاريخية» في العالم الإسلامي، يستوجب تبنّي مقاربة أصيلة، تستفيد من المُنجزات العلمية للغرب، وفي الوقت نفسه ترتكز على «الأصالة القرآنيّة»، وترسم حدود معرفيّة وحضاريّة دقيقة تفصل عن طبيعته السلطوية، ليرسم آفاقًا حضارية جديدة ومستقلّة. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دراسة الغرب علی أساس القرآن الكریم؛ آية الله الخامنئي؛ الحضارة الغربيّة؛ الولاية الشيطانيّة؛ الفكر السياسي الإسلامي | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Quranic Approach to Understanding the Nature the West (An Introduction to Quran-based Westology by Ayatollah Khamenei) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Habibollah Babaei | ||
| Assistant Professor, Islamic Sciences and Culture Academy. | ||
| چکیده [English] | ||
| The question of how to recognize "the West" and determine the logic of interaction or confrontation with it is one of the fundamental challenges of civilizational thought in the Islamic world. Common approaches, whether in the field of modern studies or the critique of modernity, often rely on Western sources and epistemological frameworks, and have failed to meet the practical and identity needs of Islamic societies in their engagement with the West. This study aims to fill this theoretical gap by exploring the possibility of grounding the Islamic world's civilizational encounter on an independent literature arising from religious sources. The main argument of the article is that Ayatollah Khamenei's intellectual system presents a coherent knowledge framework under the title of "Qur'an-based Westology," which, by moving beyond one-dimensional and sometimes reductionist Westologies, analyzes the West not merely as modernity but as a civilizational structure with specific theological roots. This research, through an analytical-discursive approach and with a focus on the connection between Quranic themes and the lived historical experience of the Islamic Revolution, elucidates this methodology. Ayatollah Khamenei's methodology in this framework rests on three pillars: "studying Western works and translations", "direct political and empirical experience from the West", and then "Quran-based enemy-studies". In this approach, the nature of the West is explained through Quranic concepts such as "oppression", "tyranny", "devil", and "devilish rule" (with an emphasis on the philosophical and ontological nature of the devil), where its prominent symbol in contemporary times is the American system and the characteristics of "arrogance, greed, and deception" in material civilization. The findings show that this cognitive pattern elevates moral values such as dignity, piety, and resistance from the level of abstract concepts to the level of operational strategies in foreign policy. In conclusion, the article concludes that the transition from a reactive to an active historical status in the Islamic world requires adopting an authentic approach that, while utilizing scientific achievements of the West, relies on "Quranic authenticity" and draws clear lines with its oppressive nature, thus outlining new and independent civilizational horizons. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Quran-based Westology, Ayatollah Khamenei, Western civilization, Satanic Wilayah, Islamic political thought | ||
| مراجع | ||
|
* القرآن الكریم
** نهجالبلاغة
اشیری، سعید. (1398ش). دوران جدید عالم. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی؛ مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهاي.
حقیقی، شاهرخ. (1393ش). گذار از مدرنیته. تهران: انتشارات آگه.
خامنهاي، سید علی. (01/09/1381ش). بیانات در خطبههای نمازجمعه. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/3155
خامنهاي، سید علی. (01/09/1381ش). بیانات در خطبههای نمازجمعه. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/3155
خامنهاي، سید علی. (02/03/1397ش). بیانات در دیدار مسئولان نظام. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/39655
خامنهاي، سید علی. (02/07/1388ش). بیانات در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/8094
خامنهاي، سید علی. (02/07/1388ش). بیانات در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/8094
خامنهاي، سید علی. (04/02/1380ش). بیانات در مراسم گشایش كنفرانس بینالمللی حمایت از انتفاضه فلسطین. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/3061
خامنهاي، سید علی. (05/09/1369ش). بیانات در اجتماع بسیجیان به مناسبت روز بسیج در پادگان امام حسن مجتبى×. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/2385
خامنهاي، سید علی. (09/11/1368ش). بیانات در دیدار مسئولان و كارگزاران نظام جمهورى اسلامى ایران. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/2259
خامنهاي، سید علی. (12/04/1395ش). بیانات در دیدار جمعى از دانشجویان. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/33694
خامنهاي، سید علی. (12/06/1386ش). بیانات در دیدار با نخبگان جوان. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/3399
خامنهاي، سید علی. (12/08/1380ش). بیانات در دیدار جوانان استان اصفهان. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/3092
خامنهاي، سید علی. (13/08/1381ش). بیانات در دیدار جمعی از دانشآموزان و دانشجویان. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/3152
خامنهاي، سید علی. (1397ش). طرح كلی اندیشه اسلامی در قرآن (چاپ نوزدهم). تهران: صهبا.
خامنهاي، سید علی. (1398ش). عرصههای حضور اجتماعی زن (گرد آورنده: امیرحسین بانكیپور فرد). تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
خامنهاي، سید علی. (1399ش). بیان قرآن: تفسیر سوره ممتحنه. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی؛ مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی؛ دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهاي.
خامنهاي، سید علی. (15/04/1383ش). بیانات در دیدار جمعی از روحانیون استان همدان. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/3240
خامنهاي، سید علی. (18/06/1394ش). بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/30716
خامنهاي، سید علی. (19/02/1384ش). بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان استان كرمان. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/3290
خامنهاي، سید علی. (19/02/1384ش). بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان استان كرمان. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/3290
خامنهاي، سید علی. (19/05/1390ش). بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/16912
خامنهاي، سید علی. (20/04/1369ش). بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم و كارگزاران نظام جمهورى اسلامى ایران در سالروز عید سعید غدیر. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/2335
خامنهاي، سید علی. (21/02/1392ش). بیانات در دیدار جمعی از بانوان فرهیخته حوزوی و دانشگاهی. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/22536
خامنهاي، سید علی. (21/04/1391ش). بیانات در دیدار شركتكنندگان در اجلاس جهانی زنان و بیداری اسلامی. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/20388
خامنهاي، سید علی. (27/02/1388ش). بیانات در دیدار استادان و دانشجویان كردستان. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/6917
خامنهاي، سید علی. (27/12/1380ش). بیانات در دیدار كارگزاران نظام. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/3111
خامنهاي، سید علی. (28/07/1370ش). بیانات در دیدار اعضای مجمع نویسندگان مسلمان. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/2504
خامنهاي، سید علی. (28/07/1387ش). بیانات در مراسم تحلیف و اعطای سردوشی در دانشكده افسری امام علی×. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/4003
خامنهاي، سید علی. (29/08/1392ش). بیانات در دیدار پنجاه هزار فرمانده بسیج سراسر كشور. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/24552
خامنهاي، سید علی. (29/10/1371ش). بیانات در دیدار گروه نمایش صدا. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/29660
خامنهاي، سید علی. (30/05/1385ش). بیانات در دیدار شركتكنندگان در همایش كنفرانس وحدت اسلامی. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/3347
ركابیان، رشید. (1399ش). مبانی قرآنی دیدگاه امام خمینی درباره آمریكا، شیطان بزرگ. معرفت، 279(12). صص 91-101.
صدرالدين الشيرازي، محمد بن إبراهيم. (1981م). الحكمة المتعالية فی الأسفار العقلية الأربعة (ج9). بيروت: دار إحياء التراث العربی.
قرشى، علىاكبر. (1371ش). قاموس قرآن (ج4، چاپ ششم). تهران: دار الكتب الاسلامیه
كچوئیان، حسین. (1400ش). غربشناسی و تجددشناسی: حقیقتهای متضاد. تهران: انتشارات امیركبیر.
المصطفوي، حسن. (1402هـ). التحقيق في كلمات القرآن الكريم (ج6). طهران: مركز الكتاب للترجمة و النشر.
نصر، حسین. (1384ش). جوان مسلمان و دنیای متجدد (مترجم: مرتضی اسعدی). تهران: طرح نو.
Giddens, A. (1991). Modernity and Self-Identity. Stanford: Stanfurd University Press. Hirschman, Albert. O. The Passions and the Interests. Princeton, New Jersey: Princeton University Press, 1977. Hodgson, M. (1974). The Venture of Islam: The Classical Age of Islam. Chicago and London: The University of Chicago Press, Vol. 1. Moltmann, Jürgen. The Crucified God. Translated by R.A.Wilson and John Bowden. (Fortress Press ed. New York: Harper & Row. 1993). Taylor, Ch. (2018). A Secular Age. Harvard University Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 25 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 28 |
||