آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,659 |
| تعداد مقالات | 37,603 |
| تعداد مشاهده مقاله | 19,603,332 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,095,970 |
ارزیابی طرح علامه مصباح یزدی در تعیین حاکمان از منظر نظامهای انتخاباتی | ||
| مطالعات حکمرانی اسلامی | ||
| دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 3، اردیبهشت 1405، صفحه 240-211 اصل مقاله (3.77 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jislamicgo.2026.73676.1050 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد حسین زاده جلیل* 1؛ سید علیرضا طباطبایی2 | ||
| 1کارشناسی ارشد، گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران | ||
| 2استادیار، گروه حقوق عمومی و بینالملل، دانشکده حقوق، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 16 آذر 1404، تاریخ بازنگری: 03 اسفند 1404، تاریخ پذیرش: 22 فروردین 1405 | ||
| چکیده | ||
| طرح اولیۀ علامه مصباح برای تعیین حاکمان در نظام مبتنی بر مردمسالاری دینی که بر دو محور تخصص و عدالت سامانیافته، طرحی نو در شاکلهبخشی به نظام انتخاباتی برپایۀ شریعت است. با توجه به ساختار فعلی نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، این طرح چالشهای حقوقی را در مقام اجرا به ذهن متبادر میکند که نیازمند الزامات حقوقی است. در این راستا، هدف پژوهش حاضر، بررسی امتیازات و الزامات حقوقی طرح علامه مصباح یزدی با توجه به اصول قانون اساسی و قوانین عادی در معیارهای تعیین حاکمان و معیارهای مطلوب نظام انتخاباتی، و نیز امکانسنجی اجرای طرح در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و نتایج حاکی از آن است که باتوجه به رویکرد فقهی قانون اساسی ایران، این طرح با مبانی نظام جمهوری اسلامی سازگار بوده و برخی از کاستیهای نظامهای انتخاباتی رایج در دنیا را ندارد. همچنین این طرح افزونبر ویژگیهای برجسته و امتیازاتی که دارد، الزامات حقوقی مانند تغییر در برخی از قوانین، توجه به اقلیتهای دینی و نظایر آن را میطلبد که در پاسخ به چالشهای طرح و در مرحلۀ اجرا لازم میآیند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حاکمان؛ علامه مصباح؛ نظامهای انتخاباتی؛ مردمسالاری دینی؛ نظام سیاسی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Evaluating the Plan of Allamah Misbah Yazdi in Determining Rulers from the Perspective of Electoral Systems | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Hossein Zadeh Jalil1؛ Alireza Tabatabaei2 | ||
| 1Master's Student, Department of Public Law, Faculty of Law, University of Judicial Sciences and Administrative Services, Tehran, Iran | ||
| 2Assistant Professor, Department of Public and International Law, Faculty of Law, University of Judicial Sciences and Administrative Services, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The system of the Islamic Republic of Iran has been formed based on the model of "religious democracy"; a model in which the ultimate legitimacy of governance stems from sharīʿah (Islamic law) and divine wilāyah (guardianship), and simultaneously, its external realization and establishment take place through the participation of the people and mechanisms such as elections. Within this framework, elections are recognized as one of the important tools for exercising the public will and the participation of the people in the administration of the affairs of society. Nevertheless, the experience of electoral systems in the world has demonstrated that the mere existence of an electoral mechanism does not necessarily mean the complete realization of the optimal criteria of governance, and many electoral systems are confronted with challenges such as the dominance of political rivalries, susceptibility to extensive propaganda, and the fading of genuine criteria of competence in the election of rulers. Hence, thinkers in the field of Islamic politics have endeavored to present models that can align the electoral system more harmoniously with the foundations of sharīʿah and the objectives of religious democracy. In the midst of this, one of the notable plans in this domain is the "initial plan of Allamah Misbah Yazdi for determining rulers," which is founded upon two fundamental criteria: "expertise" and "justice" (ʿadālah). In this plan, it is emphasized that the election of rulers must not take shape merely on the basis of political rivalries or episodic popularity; rather, it is necessary that genuine criteria of competence—namely, scientific and managerial merit on the one hand, and moral and religious adherence on the other—be placed at the center of the election process. Accordingly, the aforementioned plan seeks to present a mechanism wherein individuals possessing genuine competence find the possibility of presence in the arena of governance, and the entry of individuals lacking the requisite merits into managerial positions is prevented. The main problem of the current research is the examination and evaluation of this plan within the framework of the legal structure of the Islamic Republic of Iran. In the Islamic system, the relationship between the vote of the people and the legitimacy of governance has always been a subject of debate. In the perspective that has also been emphasized in the thought of Imam Khomeini, the vote of the people, rather than being perceived as an independent source of legitimacy, is considered as a tool for the realization of religious governance and an indicator of the acceptance and accompaniment of the people with the Islamic system. Based on this, the question arises as to what extent the plan of Allamah Misbah Yazdi in determining rulers is compatible with the structure of religious democracy and the principles of the Constitution of the Islamic Republic of Iran, and with what requirements and challenges its implementation in the existing legal system would be confronted. The main objective of the research is to examine the legal privileges and requirements of the plan of Allamah Misbah Yazdi in determining rulers, with regard to the principles of the Constitution and the ordinary laws of the Islamic Republic of Iran. In this regard, the research endeavors, on the one hand, to elucidate the theoretical and jurisprudential (fiqhī) foundations of this plan, and on the other hand, to compare it with existing legal structures as well as with prevalent models of electoral systems. Thus, this research attempts to clarify the capacities and strengths of this plan, and simultaneously examine the legal challenges and preconditions for its implementation within the framework of the Iranian legal system. The current research has been conducted using a descriptive-analytical method and by utilizing library resources. In the descriptive section, the theoretical foundations of religious democracy, the position of elections in the Islamic system, and the overall structure of Allamah Misbah Yazdi's plan have been elucidated. Subsequently, in the analytical section, this plan has been evaluated from a legal perspective, and its relationship with the principles of the Constitution and the laws related to the electoral system has been examined. Furthermore, an effort has been made to analyze the probable functions of this plan in comparison with conventional electoral systems. The findings of the research indicate that the plan of Allamah Misbah Yazdi, in terms of theoretical foundations, has no fundamental incompatibility with the structure of the system of the Islamic Republic of Iran, and it can even be perceived within the framework of religious democracy as an effort to elevate the quality of the electoral system. The emphasis of this plan on the criteria of justice and expertise causes the process of electing rulers to be based more than ever on genuine merits, and reduces the impact of superficial factors such as political propaganda or purely factional rivalries. From this perspective, the aforementioned plan can play a positive role in the direction of strengthening the moral and scientific criteria in the process of electing managers and rulers. Despite this, the results of the research demonstrate that the practical implementation of this plan requires the provision of appropriate legal contexts. The most important issue in this regard is the necessity of amending or altering some of the laws related to the electoral system so that the executive mechanisms for the realization of the criteria of justice and expertise are precisely defined. Also, it is necessary to specify the relationship of this plan with the existing structures of elections and the role of supervisory and executive institutions. In addition to this, in the event of implementing such a model, attention must also be paid to the legal status of religious minorities and the manner of their participation in the electoral structure, so that this matter is harmonious with the principles of the Constitution of the Islamic Republic of Iran. In sum, the results of this research demonstrate that the plan of Allamah Misbah Yazdi for determining rulers possesses notable theoretical capacities for elevating the electoral system within the framework of religious democracy. Focusing on justice and expertise can make the genuine criteria of competence more prominent in the election of rulers and reduce some of the prevalent harms of electoral systems. However, the practical realization of this plan necessitates a revision in certain laws and the provision of the requisite legal and institutional grounds within the structure of the political system of the Islamic Republic of Iran. Only in the event of undertaking such reforms can it be expected that this model be utilized effectively within the electoral system of the country and aid in elevating the quality of governance. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Rulers, Allamah Misbah, Electoral Systems, Religious Democracy, Political System | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ارسطا، محمدجواد (1382). جمهوریت و اسلامیت؛ تضاد یا توافق؟ روششناسی علوم انسانی، 10(3).
ارسطا، محمدجواد (1383). مهار درونی «قدرت رهبری» در حقوق اساسی. حکومت اسلامی، 9(3).
الیاس، جان (1385). فلسفه تعلیم و تربیت. ترجمه عبدالرضا ضرابی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
ایمی، داگلاس جی. (1396). نظامهای انتخاباتی. ترجمه مسلم آقایی طوق؛ با همکاری اعظم عدالتجو. تهران: انتشارات دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری.
بشیریه، حسین (1381). درسهای دموکراسی برای همه. تهران: نگاه معاصر، ج2.
بهرامی، محمد (1404). پیامدهای حکومتی عدالتمحوری در حکمرانی اسلامی؛ بر پایه تحلیل متون دینی. مطالعات حکمرانی اسلامی، 1(2)، ص165-186.
ترابیکلاته قاضی، علی (۱۴۰۰). ارائۀ الگوی حکمرانی متعالی با ابتنای بر الگوی حکمرانی علوی. حکمرانی متعالی، 2(2)، ص59-88.
جبعی عاملی (شهید ثانی)، زینالدین بن علی (1370). مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام. قم: کتابخانه عمومی آیتالله مرعشی، ج1.
حبیبنژاد، احمد؛ عامری، زهرا (13۹۶). امانی بودن مناصب عمومی در نظام حقوق اساسی ایران با تأکید بر اندیشۀ علوی. حکومت اسلامی، 22(2)، ص105-130.
دبیری، سولماز؛ پدیدار، اعظم (1400). اصول و مبانی تربیت سیاسی از منظر قرآن کریم. تربیت پاسدار انقلاب اسلامی، 10(1)، ص1-23.
درودی، فریبرز (1393). درآمدی بر انواع نقد و کارکردهای آن. نقد کتاب، 1(3-4).
دهخدا، علیاکبر (1377). لغتنامه. تهران: دانشگاه تهران.
سوری، مسعود (1401). کارآمدی نظام انتخاباتی با تأکید بر طرح علامه مصباح یزدی در گزینش سیاسی کارگزاران. فرهنگ پژوهش، 13(3)، ص189-216.
سیاست های کلی انتخابات ابلاغی رهبری در تاریخ ۱۳۹۵/۰۷/۲۴
عمید زنجانی، عباسعلی و همکاران (1389). دانشنامه فقه سیاسی. تهران: دانشگاه تهران، ج1.
قاسمی، غلامعلی؛ کردنژاد، نسرین (1400). اصول حکمرانی مطلوب:حاکمیت قانون، شفافیت، پاسخگویی (رهیافت قرآنی و دیدگاه حقوقی). قم: انتشارات دانشگاه قم.
قاضی (شریعت پناهی)، ابوالفضل (1372). حقوق اساسی و نهادهای سیاسی. تهران: دانشگاه تهران.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
کعبینسب، عباس (1394). تحلیل مبانی نظام جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر اصول قانون اساسی. تهران: انتشارات پژوهشکدۀ شورای نگهبان، ج1.
مصباح یزدی، محمدتقی (1392). حقوق و سیاست در قرآن. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مصباح یزدی، محمدتقی (1399). پرسشها و پاسخها (مشکات). قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ج5.
منصوریان، مصطفی (1396). نظام حقوقی حاکم بر انتخابات. ناظر علمی حامد نیکونهاد. تهران: انتشارات پژوهشکدۀ شورای نگهبان، ج1. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 161 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 111 |
||