آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,671 |
| تعداد مقالات | 37,724 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,457,249 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,583,316 |
تحلیل افزایش ایمان در مواجهه با تهدیدات با تأکید بر نظریه سرمایه روانشناختی لوتانز | ||
| مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه | ||
| دوره 10، شماره 1 - شماره پیاپی 19، فروردین 1405، صفحه 417-438 اصل مقاله (3.23 M) | ||
| نوع مقاله: فرهنگ، رسانه و روانشناسی اجتماعی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/scs.2026.74488.1490 | ||
| نویسندگان | ||
| نعمت الله فیروزی* 1؛ ریحانه قوی پنجه2 | ||
| 1استادیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه بین‌المللی امام رضا(ع)، مشهد، ایران | ||
| 2دانشجوی کارشناسی، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه بین‌المللی امام رضا(ع)، مشهد، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 26 فروردین 1405، تاریخ بازنگری: 06 خرداد 1405، تاریخ پذیرش: 06 خرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| هدف پژوهش حاضر تحلیل فرایند افزایش ایمان در مواجهه با تهدیدات، براساس آیه «فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِیمَانًا»، با رویکرد میان‌رشته‌ای و در چارچوب نظریه سرمایه روانشناختی لوتانز بوده است. این پژوهش با روش تحلیل معناشناسی واژگان کلیدی، بررسی سیاق تاریخی و شأن نزول آیه و تطبیق آن با مؤلفه‌های چهارگانه سرمایه روانشناختی (امید، تاب‌آوری، خوش‌بینی و خودکارآمدی)، به بررسی سازوکار تبدیل تهدید به فرصت رشد معنوی پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که عبارت قرآنی مذکور، الگویی پویا و کاربردی برای تقویت منابع درونی در برابر بحران‌ها ارائه می‌دهد. ترس آگاهانه و مبتنی بر احترام (خشیة) به عنوان یک محرک خارجی، با فعال‌سازی مکانیسم‌های توکل و ایمان، موجب تقویت همزمان مؤلفه‌های سرمایه روانشناختی و افزایش ایمان می‌شود. امید (با محوریت توکل و تعیین هدف الهی)، تاب‌آوری (توانایی بازگشت و رشد پس از ضربه)، خوش‌بینی (تفسیر مثبت تهدیدات به‌عنوان تحقق وعده‌های الهی) و خودکارآمدی (باور به توانایی مقابله با اتکاء به قدرت الهی) در تعامل با یکدیگر و در بستر یک نظام اعتقادی توحیدی، سازوکاری یکپارچه و مؤثر برای مدیریت بحران و ارتقای سلامت روانی- معنوی ایجاد می‌کنند و الگویی تربیتی-کاربردی برای مواجهه مؤمنانه با تهدیدات فردی و اجتماعی در عصر حاضر ارائه می‌دهند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| قرآن کریم؛ سوره آل‌عمران؛ خشیّت؛ ایمان؛ تهدیدات؛ نظریه سرمایه روانشناختی؛ لوتانز | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| An Analysis of the Increase of Faith in Confrontation with Threats with an Emphasis on Luthans's Psychological Capital Theory | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Nematollah Firoozi1؛ Reyhaneh Ghavipanjeh2 | ||
| 1Assistant Professor, Department of Theology and Islamic Studies, Imam Reza International University (AS), Mashhad, Iran | ||
| 2Bachelor's student, Department of Theology and Islamic Studies, Imam Reza International University, Mashhad, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The purpose of the present research has been the analysis of the process of the increase of faith in confrontation with threats, based on the verse "therefore fear them, but it increased them in faith" (fa-ikhshawhum fa-zādahum īmānā), with an interdisciplinary approach and within the framework of Luthans's psychological capital theory. This research, by means of the method of semantic analysis of key vocabularies, examining the historical context and the occasion of revelation (Shaʾn Nuzūl) of the verse, and its adaptation to the fourfold components of psychological capital (hope, resilience, optimism, and self-efficacy), has dealt with the investigation of the mechanism of transforming a threat into an opportunity for spiritual growth. The findings demonstrate that the aforementioned Quranic phrase presents a dynamic and practical model for strengthening internal resources against crises. Conscious and respect-based fear (Khashyah) as an external stimulus, by activating the mechanisms of reliance on God (Tawakkul) and faith (Īmān), causes the simultaneous strengthening of the components of psychological capital and the increase of faith. Hope (centered on reliance on God [Tawakkul] and the determination of a divine goal), resilience (the ability to bounce back and grow after a trauma), optimism (the positive interpretation of threats as the realization of divine promises), and self-efficacy (belief in the ability to confront by relying on divine power), in interaction with one another and in the context of a monotheistic (Tawḥīdī) belief system, create an integrated and effective mechanism for crisis management and the promotion of psychological-spiritual health, and present a pedagogical-practical model for the faithful confrontation with individual and social threats in the contemporary era. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Holy Quran (Al-Qurʾān al-Karīm), Surah Āl ʿImrān, Fear (Khashyah), Faith (Īmān), Threats, Psychological capital theory, Luthans | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابن منظور، محمد بن مکرم (بی‌تا). لسان العرب. بیروت: دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع، ج14-13.
ازهری، محمدبن احمد (1421ق). تهذیب اللغه. بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ج15.
الهی، عباس (1389). افزایش و کاهش ایمان از منظر علامه طباطبایی و امام فخر رازی. طلوع، 9(34).
باقری، فرزین؛ رضایی‌نسب، فرشته (1401). نقش معنویت و تاب‌آوری در پیش‌بینی اضطراب کووید-۱۹ دانشجویان. طب پیشگیری، ۹(۳)، ص۲۰۶-۲۱۷.
بدخشان، نعمت‌الله؛ رشتی، زهرا (1401). عوامل افزایش و کاهش پذیری ایمان از دیدگاه قرآن و احادیث. پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن، 10(2).
بیضاوی، عبدالله بن عمر (1418ق). أنوار التنزیل و أسرار التأویل. بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ج2.
پوراسماعیل، احسان (۱۴۰۲). تحلیل عناصر سرمایه روانشناختی از نگاه امام رضا(ع) براساس نظریه‌ی فِرِد لوتانز. امام رضا(ع) و علوم روز، 2(4)، ص84-57.
حسینی همدانی، محمد (1380ق). انوار درخشان در تفسیر قرآن. تهران: لطفی، ج3.
خامنه‌ای، سید علی (1392). طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن. قم: موسسه ایمان جهادی.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دار الشامیه، ج1.
رضایی اصفهانی، محمدعلی (1387). تفسیر قرآن مهر. قم: پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن، ج3.
سلطان‌زاده، سپیده (۱۴۰۰). تاب‌آوری، تعاریف، نظریه‌ها و کاربست‌ها (یک مرور نظام‌مند). تحقیقات جدید در علوم انسانی، 3(28)، ص386-353.
سیوطی، عبدالرحمن بن أبی بکر (1424ق). الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور. بیروت-لبنان: دارالفکر، ج2.
شاه عبدالعظیمی، حسین بن احمد (1363). تفسیر اثنی‌عشری. تهران: نشر میقات، ج2.
شرف‌الدین، سید جعفر (1420ق). الموسوعة القرآنیة، خصائص‌السور. بیروت: دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه، ج2.
صادقی تهرانی، محمد (1363). الفرقان فی التفیر القرآن. تهران: فرهنگ اسلامی، ج5.
صفورائی، محمدمهدی (1382). زبان قرآن و ایمان به خدا و نقش آن در کاهش اضطراب. معرفت، 12(12).
طالقانی، سید محمود (1362). پرتوی قرآن. تهران: شرکت سهامی انتشار، ج3.
طباطبایی، سید محمدحسین (1374). ترجمه تفسیر المیزان. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ج3.
طباطبایی، سید محمدحسین (1378). المیزان فی تفسیر القرآن. مترجم: محمدباقر موسوی. قم: دفتر انتشارات اسلامی، ج4، 9، 16.
طبرسی، فضل بن حسن (1408ق/الف). ترجمه تفسیر مجمع البیان. تهران: فراهانی.
طبرسی، فضل بن حسن (۱۴۰۸ق/ب). مجمع البیان. بیروت: دار المعرفه.
طریحی، فخرالدین‌بن محمد (1378). مجمع البحرین. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ج1.
طوسی، محمدبن حسن (1389). التبیان فی تفسیر القرآن. آل البیت، ج3.
عیاشی، محمدبن مسعود (1380). تفسیر العیاشی. تهران: اسلامیه، ج1.
فخر رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰ق). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب). بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ج9.
فرهوش، مجتبی (1401). تحلیل روانشناختی کارکرد ایمان در ساختار شخصیت بر مبنای آموزه‌های قرآنی. اخلاق وحیانی، 11(4).
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1373). تفسیر الصافی. تهران: مکتبه الصدر، ج1.
قاسمی، محمدجواد (1391). نقش اعتقادات دینی در جنگ روانی با تأکید بر آموزه‌های قرآنی. پژوهش‌های مدیریت و فرماندهی نظامی، 13(42)، ص۱-۲۳.
قرائتی، محسن (1388). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، ج1.
قرشی بنایی، سید علی اکبر (1377). تفسیر أحسن الحدیث. تهران: بنیاد بعثت، ج2.
قرشى بنابی، على اکبر (1412ق). قاموس قرآن. تهران: دار الکتب الاسلامیة، ج1-3.
قطب، سید (1387). ترجمه فی ظلال القرآن. مترجم: مصطفی خرم‌دل. تهران: احسان، ج1.
کاشانی، فتح‌الله (1344). منهج الصادقین فی الزام المخالفین. تهران: اسلامیه، ج2.
مرزبند، رحمت‌الله؛ زکاوی، علی‌اصغر (1394). نقش توکل در سلامت روانی با تأکید بر آموزه‌های قرآنی. دین و سلامت، 3(1)، ص۱-۱۰.
مستجاب‌الدعواتی، سید علی (1395). تحلیل روانشناسی-دینی توکل به خدا و تبیین نقش آن در تأمین بهداشت روانی. در: سومین کنفرانس بین‌المللی روانشناسی، علوم تربیتی و سبک زندگی.
مصباح یزدی، محمدتقی (1396). جستاری در ایمان و یقین. معرفت، شماره 240.
معرفت، محمدهادی (1386). التمهید فی علوم القرآن. قم: موسسه فرهنگی انتشاراتی التمهید، ج1.
مغنیه، محمدجواد (1386). تفسیر کاشف. مترجم: موسی دانش. قم: بوستان کتاب، ج2.
مکارم شیرازی، ناصر (1374). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الإسلامیه، ج2-3.
موقرحسنی، رکسانا و همکاران (1403). بررسی اختلالات اضطرابی: علل، علائم و راه‌های درمان آن. در: تهران: ششمین کنفرانس بین‌المللی و نهمین همایش ملی مدیریت، روانشناسی و علوم رفتاری.
میرزایی، رضا (1399). تاب‌آوری از دیدگاه روانشناسی جدید و نقش ایمان به آموزه‌های دینی در آن. مطالعات اسلامی در حوزه سلامت، 4(2).
واقدی، محمد بن عمر (1409ق). المغازی. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ج1.
Ahmed, A.A. (2006). The hidden life of the prophet Muhammad. AuthorHouse.
Alghamdi, A., Karpinski, A., Lepp, A. & Barkley, J. (2020). Online and face-to-face classroom multitasking and academic performance: Moderated mediation with self-efficacy for self-regulated learning and gender. Computers in Human Behavior, no. 102, p. 214-222.
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: W. H. Freeman and Company.
Brandão, T. (2025). Religion and emotion regulation: A systematic review of quantitative studies. J Relig Health, no. 64, p. 2083–2100.
Çavuş, M. F. & Kapusuz, A. G. (2015). Psychological capital: Definition, components and effects. British Journal of Education, Society & Behavioural Science, 5(3), p. 244–255
Chan, K.L. & et al. (2025). Post-traumatic growth in refugees and internally displaced persons. International Journal of Mental Health, 54(2), p. 120-140.
Gitterman, A. & Germain, C.B. (2008). The life model of social work practice: Advances in theory and practice (3rd ed.). Columbia University Press.
Jayawickreme, E. & et al. (2021). Can current post-traumatic growth models capture the lived experience of chronic illness? Psychological Review, 132(3), p. 456-478.
Luthans, B. C., Luthans, K. W. & Jensen, S. M. (2012). The impact of business school students’ psychological capital on academic performance. Journal of Education for Business, 87(5), p. 253–259.
Luthans, F. & Youssef, C. M. (2004). Human, social, and now positive psychological capital management: Investing in people for competitive advantage. Organizational Dynamics, 33(2), p. 143–160.
Luthans, F. (2006). Psychological capital development: toward a micro‑intervention. Journal of Organizational Behavior, 27(3), p. 387‑393.
Luthans, F., Youssef, C. M., Sweetman, D. S. & Harms, P. D. (2013). Meeting the leadership challenge of employee well-being through relationship PsyCap and health PsyCap. Journal of Leadership & Organizational Studies, 20(1), p. 118–133.
McLean, L., Taylor, M. & Jimenez, M. (2019). Career choice motivations in teacher training as predictors of burnout and career optimism in the first year of teaching. Teaching and Teacher Education, no. 85, p. 204–214.
Nila, K., Holt, D. V., Ditzen, B. & Aguilar-Raab, C. (2016). Mindfulness-based stress reduction (MBSR) enhances distress tolerance and resilience through changes in mindfulness. Mental Health and Prevention, 4(1), p. 39–41.
Seligman, M. E. P. (2020). Learned optimism: How to change your mind and your life. London: Nicholas Brealey Publishing.
Smith, J. & Carlson, R. (2025). Spiritual resilience and anxiety reduction in faith-based communities. Journal of Positive Psychology, 20(2), p. 112-130.
Snyder, C. R. (2002). Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological Inquiry, 13(4), p. 249-275. Snyder, C. R., Berg, C., Woodward, J. T., Gum, A., Rand, K. L., Wrobleski, K. K., Brown, J. & Hackman, A. (2005). Hope against the cold: Individual differences in trait hope and acute pain tolerance on the cold pressor task. Journal of Personality, 73(2), p. 287–312. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 303 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 228 |
||