آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,639 |
| تعداد مقالات | 37,346 |
| تعداد مشاهده مقاله | 18,492,912 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,437,728 |
صورتبندی مفهومی انحراف اجتماعی در انگاره اسلامی | ||
| مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه | ||
| دوره 10، شماره 1 - شماره پیاپی 19، فروردین 1405، صفحه 129-150 اصل مقاله (2.91 M) | ||
| نوع مقاله: مبانی فلسفی و نظریات بنیادین علوم اجتماعی اسلامی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/scs.2026.74451.1489 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد عارف محبی* 1؛ قاسم ابراهیمی پور2 | ||
| 1سطح چهار، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه جامعهشناسی، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 16 فروردین 1405، تاریخ بازنگری: 09 تیر 1405، تاریخ پذیرش: 06 خرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| مفاهیم در دستگاه نمادین زبان، نزدیک به یکدیگر استعمال شده، معنای ملموس خود را از مجموع دستگاه به دست میآورند. کشف معانی نسبی کلمات مستلزم دانستن دستگاه تصوری است که دستگاه زبانی درصدد بیان آن است. انحراف اجتماعی از مفاهیم کانونی بوده که در انگارههای متفاوت، معانی و صورتبندیهای نسبتاً متفاوتی را تداعی میکند. این پژوهش با ترکیبی از روششناسی تفسیر موضوعی علامه و رویکرد معناشناختی ایزوتسو و با روش تحلیلی، کوشیده است به این پرسش پاسخ دهد که مفهوم انحراف اجتماعی در انگاره اسلامی چگونه صورتبندی میشود؟ برای تحقق این مهم، مفهوم انحراف اجتماعی بهمثابه مفهوم کانونی مدنظر قرار گرفته، و ابعاد آن با ارجاع به مفاهیم کلیدی مرتبط واکاوی شدهاند. نخست، بر مبنای مفاهیم طیبه و خبیثه، تیبهای ایدهآل جامعه سالم و معیوب تحلیل و بنیادهای معرفتی آسیبشناسی اجتماعی و نارساییهای پژوهشی در این حوزه آشکار شده است. پس از مفهومشناسی، مفاهیم محوری حق، عدالت و همبستگی بهمثابه مبانی نظری و اصول معیاری تشخیص انحرافات اجتماعی در انگاره اسلامی بررسی شدهاند. آنگاه بهمنظور رتبهبندی انحرافات اجتماعی، معیارها و شاخصهای وزندهی آنها از منابع دینی استخراج و استنباط گردیدهاند که با ارجاع به آنها، ترتیبات نهادی انحرافات اجتماعی در سطوح پنجگانه انحرافات اعتقادی، هویتی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی تحلیل شده است. کلیه این مباحث درهم تنیده، نحوه صورتبندی مفهوم انحراف اجتماعی در انگاره اسلامی را بازتاب میدهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| انحراف اجتماعی؛ حق؛ عدالت؛ همبستگی اجتماعی؛ انحراف سیاسی؛ انحراف فرهنگی؛ انحراف اقتصادی؛ انحراف اعتقادی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Conceptual Formulation of Social Deviance in the Islamic Paradigm | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Arif Mohebbi1؛ Ghasem Ebrahimipoor2 | ||
| 1Level 4, Al-Mustafa International University, Qom, Iran | ||
| 2Associate Professor, Department of Sociology, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Concepts in the symbolic system of language are utilized closely to one another, obtaining their tangible meaning from the totality of the system. Discovering the relative meanings of words necessitates knowing the conceptual system that the linguistic system seeks to express. Social deviance has been among the focal concepts which, in different paradigms, evokes relatively different meanings and formulations. This research, with a combination of the methodology of the thematic exegesis (Tafsīr) of Allamah and the semantic approach of Izutsu, and with an analytical method, has endeavored to answer the question of how the concept of social deviance is formulated in the Islamic paradigm? To realize this crucial matter, the concept of social deviance has been taken into consideration as the focal concept, and its dimensions have been analyzed with reference to related key concepts. First, based on the concepts of the good/pure (Ṭayyibah) and the bad/impure (Khabīthah), the ideal types of healthy and defective societies have been analyzed, and the epistemological foundations of social pathology and the research inadequacies in this field have been revealed. Following conceptualology, the central concepts of truth/right (Ḥaqq), justice, and solidarity have been examined as the theoretical foundations and normative principles for recognizing social deviances in the Islamic paradigm. Then, for the purpose of ranking social deviances, the criteria and indices of their weighting have been extracted and inferred from religious sources, by referring to which the institutional arrangements of social deviances in the fivefold levels of ideological, identity-related, political, cultural, and economic deviances have been analyzed. All of these intertwined discussions reflect the manner of the formulation of the concept of social deviance in the Islamic paradigm. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Social deviance, Truth/Right (Ḥaqq), Justice, Social solidarity, Political deviance, Cultural deviance, Economic deviance, Ideological deviance | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
نهجالبلاغه.
آقاجانی، نصرالله (1397). منطق طبقهبندی آسیبهای اجتماعی در قرآن و روایات. مطالعات اسلامی آسیبهای اجتماعی، 1(3)، ص121-144.
ابنأبی جمهور، محمد بن زینالدین (1405ق). عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة. قم: دار سید الشهداء للنشر، ج4.
ابنبابویه، محمد بن على (1385). علل الشرائع. قم: کتابفروشى داورى، ج2.
ابنبابویه، محمد بن على (1413ق). من لایحضره الفقیه. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه، ج1.
ابنشعبه حرانی، حسن بن علی (1404ق). تحف العقول عن آلالرسول. تصحیح علیاکبر غفاری. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه.
ابنعاشور، محمد بن طاهر (بیتا). التحریر و التنویر. بینا، ج19.
اوسى، على رمضان (1381). روش علامه طباطبایى در تفسیر المیزان. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
ایزوتسو، توشیهیکو (1361). خدا و انسان در قرآن. ترجمۀ فریدون بدرهای. تهران: فرزان.
ایزوتسو، توشیهیکو (1378). مفاهیم اخلاقی- دینی در قرآن مجید. ترجمۀ فریدون بدرهای. تهران: فرزان.
پارسانیا، حمید (1385). علم و فلسفه. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ چهارم.
پاینده، ابوالقاسم (1382). نهجالفصاحة مجموعه کلمات قصار حضرت رسول(ص). تهران: دنیاى دانش.
تمیمى آمدى، عبدالواحد بن محمد (1366). تصنیف غرر الحکم و درر الکلم. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
جوادی آملی، عبدالله (1381). انتظار بشر از دین. قم: اسراء، چاپ هشتم.
جوادی آملی، عبدالله (1388). اسلام و محیط زیست. محقق عباس رحیمیان. قم: اسراء.
جوادی آملی، عبدالله (1389الف). تفسیر انسان به انسان. قم: اسراء.
جوادی آملی، عبدالله (1389ب). جامعه در قرآن. محقق مصطفی خلیلی. قم: اسرأ.
جوادی آملی، عبدالله (1389ج). سیره پیامبران در قرآن. قم: اسراء، ج 7.
جوادی آملی، عبدالله (1395). تسنیم. قم: اسراء، ج12، 3.
حرّعاملى، محمد بن حسن (1409ق). وسائل الشیعة. قم: مؤسسة آل البیت(ع)، ج16-15، 21.
حسینی جبلی، سید میرصالح (1403). انحرافات اجتماعی از دیدگاه اسلام. قم: مرکز بینالمللی ترجمه و نشر المصطفی(ص).
خامنهای، سید علی (01/09/1378). بیانات در دیدار دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2981
خامنهای، سید علی (1396). طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن. گردآوری و تنظیم صهبا. قم: مؤسسه ایمان جهادی.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. دمشق: دارالشامیه.
رجبی، محمود (1388). تفسیر موضوعی قرآن از منظر استاد محمدتقی مصباح. قرآن شناخت، 2(2)، ص111-146. ستوده، هدایتالله (1385). آسیبشناسی اجتماعی. تهران: آوای نور.
سعیدی روشن، محمدباقر (1388). روش پلکانی مفهومشناسی واژگان قرآن. پژوهشهای قرآن و حدیث، 42(1)، ص77-94.
شریعتی، غلاممحمد (1393). رابطه معناشناسی زبانی و تفسیر قرآن به قرآن با تأکید بر دیدگاه علامه طباطبایی. قرآن شناخت، 7(14)، ص5-24.
شیخاوندی، داور (1373). جامعهشناسی انحرافات. تهران: مرندیز.
صدر، سید موسی (1383). قرآن و پدیده انحراف در جامعه. پژوهشهای قرآنی، 10(37)، ص14-37.
صدر، محمدباقر (1424ق). المدرسۀ القرانیۀ. مرکز الأبحاث والدراسات التخصّیۀ للشهید الصدر.
صدیق سروستانی، رحمتالله (1388). آسیبشناسی اجتماعی (جامعهشناسی انحرافات اجتماعی). تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی.
صفائی، رضا (1392). آسیبشناسی سیاسی جامعه دینی در نهج البلاغه. قم: زمزم هدایت.
طباطبایی، سید محمدحسین (1374). تفسیر المیزان. ترجمۀ محمدباقر موسوی همدانی. قم: انتشارات اسلامی، ج1، 12-11، 7، 3-4، 15، 9.
غفاری چراتی، صالح؛ اکبری، مسعود (1399). تبیین مفهوم انحرافات اجتماعی و جایگاه آن در میان مقولات جرمشناختی. قضاوت، 29(103)، ص81-98.
غلامی، رضا (1397). اسلام و آسیبهای اجتماعی. تهران: انتشارات دانشگاه شاهد.
فارابی، محمد (1379). اندیشههای اهل مدینه فاضله. ترجمه و تحشیه سید جعفر سجادی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
قرشى، سید على اکبر (1371). قاموس قرآن. تهران: دار الکتب الإسلامیة، ج5-4.
کوئن، بروس (1381). درآمدی به جامعهشناسی. ترجمۀ محسن ثلاثی. تهران: نشر توتیا.
کراجکى، محمد بن على (1410ق). کنز الفوائد. قم: دارالذخائر، ج2.
کلینى، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیة، ج2-3، 6-5.
مجلسى، محمدباقر (1403ق). بحار الأنوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ج75، 97، 68، 72، 100، 59.
محسنی، منوچهر (1386). جامعهشناسی انحرافات اجتماعی. تهران: طهوری.
مصطفوى، حسن (1402ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: مرکز الکتاب للترجمة و النشر، ج2، 8.
مطهری، مرتضی (1377). مجموعه آثار. تهران: صدرا، ج1-2، 13، 25، 20.
مطهری، مرتضی (1387). احیای تفکر اسلامی. تهران: صدرا.
مکارم شیرازی، ناصر (1366). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتاب الاسلامیه، ج10، 2-3، 7.
میرمعزی، سید حسین (1389). نظام اقصادی اسلام (مبانی، اهداف، اصول راهبردی و اخلاق). تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
نجفىخمینى، محمدجواد (1379). تفسیر آسان. تهران: کتابفروشی اسلامیه، ج6.
نورى، حسین (1408ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. قم: مؤسسة آل البیت(ع)، ج9، 15.
یعقوبی دوست، محمود (1397). جامعهشناسی مسائل اجتماعی معاصر در ایران. تهران: جامعهشناسان. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 29 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 11 |
||