آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,644 |
| تعداد مقالات | 37,372 |
| تعداد مشاهده مقاله | 18,717,543 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,537,564 |
مكانة العلاقات الإنسانية في القراءة الحضارية للقرآن | ||
| الحوكمة في القران والسنة | ||
| دوره 4، شماره 1، تیر 2026، صفحه 29-42 اصل مقاله (1.7 M) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jgq.2026.80029 | ||
| نویسنده | ||
| زهرا محمودي* | ||
| أستاذة مساعده، قسم القرآن والحديث، مجمع بنت الهدى للتعليم العالي التابع لجامعة المصطفى العالمية، قم، إيران. | ||
| تاریخ دریافت: 09 تیر 1405، تاریخ پذیرش: 09 تیر 1405 | ||
| چکیده | ||
| في معظم تعريفات الحضارة، كان الإنسان وعلاقاته محور الاهتمام. وتكتسب العلاقات الإنسانية في الحضارة أهمية بالغة، حتى أن بعض الباحثين في هذا المجال اعتبروها جوهر الحضارة. لذا، ينبغي إيلاء اهتمام خاص للإنسان وعلاقاته في أي منهج حضاري. تتناول هذه المقالة قراءة القرآن الكريم بهدف تنمية العلاقات الإنسانية، وذلك من خلال تفسيرها على أنها منهج إنساني في قراءة القرآن. فقراءة القرآن بهذا المنهج تُعزز العلاقات الإنسانية وتُحسّنها في مختلف جوانبها، مما يُفضي إلى ازدهار القدرات الإنسانية. لذا، فإن سؤالنا الرئيسي عند تناول آيات القرآن هو: ما دور هذه الآيات في تحسين العلاقات الإنسانية وتطويرها؟ وكيف ينبغي قراءة كل آية لفتح آفاق جديدة لتعزيز التضامن والتواصل بين البشر؟ وبناءً على ذلك، تُجرى جميع تحليلات القرآن الكريم مع التركيز على الإنسان وعلاقاته. وخلصت الدراسة إلى أن القرآن الكريم قد نظم العلاقات الإنسانية على مستويين: داخل الحضارة الواحدة وبين الحضارات المختلفة. على المستوى الحضاري الداخلي، تُسهم العناصر النظرية كالتوحيد والشريعة والوصاية، والعناصر العملية كالأدب والخير والتعاون والتوافق مع القائد والحوار، في توحيد أفراد الحضارة الإسلامية. أما على المستوى الحضاري المشترك، فيُسهم التوافق والاعتماد على القواسم المشتركة وتقدير التنوع والأدب في بناء روابط متينة وتفاهم متبادل بين الحضارات. ومن خلال تعزيز العلاقات الإنسانية على هذين المستويين، اتسعت دائرة مصداقية الحضارة الإسلامية، وازداد نفوذها وتأثيرها على الحضارات الأخرى. | ||
| کلیدواژهها | ||
| القرآن الكريم؛ الحضارة؛ العلاقات الإنسانية؛ شبکة الولاء؛ التضامن | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Position of Human Relations in the Civilizational Interpretation of the Quran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zahra Mahmoodi | ||
| Assistant Professor, Department of Quran and Hadith, Bint al-Huda Higher Education Complex, Al-Mustafa International University, Qom, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Since human relations are among the most important indicators of civilization, the civilizational interpretation of the Quran must be undertaken with the aim of fostering these relations. In a civilizational reading, engaging with any Quranic verse raises the question of how that verse can address the challenges of human interactions or regulate human relations. This research, aiming to clarify the position of human relations in the civilizational interpretation of the Quran, first discusses the relationship between these relations and the concept of civilization, and then explores the status of these relations within Islamic civilization and how they are organized through the civilizational reading of the Quran. Accordingly, the main question is: What position do human relations hold in Islamic civilization and the civilizational interpretation of the Quran? What role does the Quran, as the primary source of Islamic civilization, play in improving and developing human relations? Can the Quran be used to strengthen and consolidate human solidarity and connection? Using a descriptive-analytical method, this research examines theories of civilization and Quranic verses to reach conclusions about the status and regulation of human relations. Accordingly, human relations in civilization can be defined at two levels: the intra-civilizational level and the inter-civilizational level. At the intra-civilizational level, it must be understood that Islam, despite the cultural and religious diversity of its followers, is unique. Amidst this plurality and diversity within the scope of Islamic civilization, various factors can be identified for creating unity among people and improving human relations—factors such as the Quran, charismatic leadership, the principles of religion, sacred law (Shariah), art, and others. Among these, the Quran is the primary factor in creating unity among Muslims. In this way, relying on the Quran, Islam can view linguistic, racial, and ethnic diversities as assets or civilizational capacities, fostering convergence and synergy among these capacities. One of the exegetes who has attended to the regulation of intra-civilizational human relations amid this diversity is Ayatollah Asifi. He believes that Islam has a complete theory regarding human relations, which he calls the "law of guardianship" (Wilāya). Wilāya is a comprehensive network that encompasses nearly all of a person's relationships with the external world. These relationships have three orientations: vertical, horizontal, and longitudinal. Ayatollah Asifi identifies seven elements at these three levels that organize relations within Islamic civilization. These elements include unity in worship, unity in guardianship (longitudinal level), unity in the social fabric of allegiance, unity in political obedience, unity in responsibility and oversight, unity in immunity and sanctity (horizontal level), and the relationship of Muslims with their civilizational heritage (vertical level). Thus, human relations at the intra-civilizational level are regulated in all their dimensions. As for inter-civilizational relations, attention must be paid to the need for civilizations, beyond their internal relations, to coordinate with other civilizations at a macro level for their well-being and flourishing. At this level, three types of relations between civilizations can be discussed: "exchange," "conflict," and "mutual recognition." Citing verse 13 of Surah Al-Hujurat, Zaki Milad proposes the theory of "mutual recognition among civilizations" in contrast to the clash of civilizations and even beyond mere exchange or dialogue of civilizations. He views the multi-ethnic, multicultural, and multi-continental nature of Islamic civilization as stemming from a particular vision within Islam, one capable of outlining a model for human relations between Islamic civilization and other civilizations. He identifies this vision as "Taʿāruf" (mutual recognition). Verse 13 of Surah Al-Hujurat points to several key ideas, the most important being that it accepts human diversity as a social and historical reality, and provides a model for human relations amid this diversity in order to organize such plurality and variety. This model is precisely "Ta'aruf," which regulates human relations at the inter-civilizational level. The concept of Ta'aruf is superior to dialogue, cooperation, and unity; in a positive sense, it can lay the foundations for these aforementioned concepts, and in a negative sense, it can eliminate the causes of conflict between civilizations. Thus, the idea of "Wilayah" at the intra-civilizational level and the idea of "mutual recognition among civilizations" at the extra-civilizational level represent the Quranic method for regulating human relations. These ideas provide a basis for strengthening the internal cohesion of Islamic civilization and for building bridges between Islamic civilization and other civilizations, both of which contribute to the growth of Islamic civilization and reveal the hidden gems within it. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Civilization, Human Relations, Quran, Network of Wilāya, Solidarity | ||
| مراجع | ||
|
القرآن الكريم.
آصفی، محمدمهدی (1393). جهان اسلام و چالشهای معاصر. قم: بوستان کتاب.
آصفی، محمدمهدی (1366ش). حق الامان فی المجالات المختلفه. تهران: ششمین کنفرانس اندیشه اسلامی.
آصفی، محمدمهدی (1385ش). مبانی نظری حکومت اسلامی، بررسی فقهی تطبیقی. تهران: مجمع جهانی تقريب مذاهب اسلامی، معاونت فرهنگی.
بابائی، حبیب اله (1396ش). تنوع اسلامی در فرایند تمدنی. نقد و نظر، شماره 88، ص4-27.
بابائی، حبیباله (1393ش). پیوستگی در تمدن اسلامی (بررسی نظریه مارشال هاجسن). نقد و نظر، شماره 2، ص35-59.
بابائی، حبیباله (1399ش). تنوع و تمدن در اندیشه اسلامی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
بابائی، حبیباله (1402ش). رویکرد تمدنی بهمثابه کلاننگری. در: چیستی رویکرد تمدنی از عرصه نظر تا صحنه عمل (مجموعه مقالات جمعی از تمدنپژوهان)، ویراستار: محمدرضا بهمنی و مهدی مولائی آرانی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ص173-141.
بهمنی، محمدرضا (1398ش). از واژهپردازی تمدن تا رویکرد تمدنی. در: چیستی تمدن، ترجمه سید محمدحسین صالحی. تهیه مرکز مطالعات اجتماعی و تمدنی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ص19-43.
بییِشتـت، رابرت (1398 ش). شاخصهای تمدن. ترجمه سید محمدحسین صالحی. تهیه مرکز مطالعات اجتماعی و تمدنی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
جعفری، محمدتقی (1388ش). ترجمه و تفسیر نهجالبلاغه. تهران: موسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
جمالی، مصطفی (1399ش). مهندسی تمدن اسلامی از منظر سید منیرالدین حسینی الهاشمی. در: جستارهای نظری در اسلام تمدنی، به کوشش حبیباله بابائی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ص537-509. جوادی آملی، عبدالله (1390ش). محورهای وحدت. میقات حج، 19(76)، ص6-33.
جیکوبسُن، اِن. پی. (1398ش). مسئله تمدن. در: چیستی تمدن، ترجمه سید محمدحسین صالحی. تهیه مرکز مطالعات اجتماعی و تمدنی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ص45-92.
دهشیری، محمدرضا (1396ش). انقلاب اسلامی و جهانی شدن؛ از نظریه تا عمل. اندیشه سیاسی در اسلام، 3(14)، ص27-57.
رهدار، احمد (1402ش). چیستی رویکرد تمدنی و تطبیق آن بر موضوع گفتمان مقاومت. در: چیستی رویکرد تمدنی از عرصه نظر تا صحنه عمل (مجموعه مقالات جمعی از تمدن پژوهان)، ویراستار: محمدرضا بهمنی و مهدی مولائی آرانی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ص255-298.
ساکُلساجی، آرپَد (1398ش). تمدن و سرچشمههای آن. در: چیستی تمدن، ترجمه سید محمدحسین صالحی. تهیه مرکز مطالعات اجتماعی و تمدنی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ص188-220.
علوانی، جابر (1377ش). اصلاح تفکر اسلامی مدخلی به ساختار گفتمان اسلامی معاصر. ترجمه محمود شمس. تهران: قطره.
کالینگوود، آر.جی. (1398ش). تمدن. در: چیستی تمدن، ترجمه سید محمدحسین صالحی. تهیه مرکز مطالعات اجتماعی و تمدنی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ص93-156.
گرونبام، گوستاو ای.فن. (1342ش). وحدت و تنوع در تمدن اسلامی. ترجمه عباس آریانپور. تبریز: کتابفروشی معرفت.
مَزلیش، بروس (1398ش). خاستگاهها و اهمیت مفهوم تمدن. در: چیستی تمدن، ترجمه سید محمدحسین صالحی. تهیه مرکز مطالعات اجتماعی و تمدنی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ص157-187.
مطهری، مرتضی (بیتا). نقدی بر مارکسیسم. تهران: صدرا.
میرعرب، فرجالله (1396 ش). وفاق و اتحاد در اندیشه مفسران اجتماعی: علامه طباطبایی، سید قطب، علامه فضلالله، ابنعاشور. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
میلاد، زکی (بیتا). المسئله الحضاریه، کیف نبتکر مستقبلنا فی عالم متغیر. مغرب: المرکز الثقافی العربی (دار البیضاء).
میلاد، زکی؛ جوهری، صلاحالدین (2014م). تعارف الحضارات، رویه جدیده لمستقبل العلاقات بین الحضارات. الاسکندریه: مکتبه الاسکندریه.
نصر، حسین (1382ش). آرمانها و واقعیتهای اسلام. ترجمه انشاءالله رحمتی. تهران: جامی.
نصر، حسین (1385ش). قلب اسلام. ترجمه محمدصادق خرازی. تهران: نشر نی.
نصر، حسین (1386ش). معرفت جاودان. به اهتمام سید حسن حسینی. تهران: مهر نیوشا، ج2.
هانتینگتون، ساموئل (1370ش). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی. ترجمه محسن ثلاثی. تهران: نشر علم.
یوکیچی، فوکوتساوا (1379ش). نظریه تمدن. ترجمه چنگیز پهلوان. تهران: نشر گیو. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 19 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 17 |
||