آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,644 |
| تعداد مقالات | 37,373 |
| تعداد مشاهده مقاله | 18,728,838 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,541,287 |
مرجعیت علمی قرآن و سیاستگذاری امنیتی؛ تأملی در مبانی وجودی مطالعات امنیت | ||
| مطالعات علوم قرآن | ||
| دوره 8، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 91-116 اصل مقاله (1.96 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jqss.2026.73136.1409 | ||
| نویسنده | ||
| سید سجاد آل سید غفور* | ||
| دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)؛ پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی؛ حوزه علمیه قم؛ قم، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 19 مهر 1404، تاریخ بازنگری: 17 اسفند 1404، تاریخ پذیرش: 23 خرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| مطالعات امنیت در پارادایم مسلّط غربی، با تکیه بر هستیشناسی مادی و سکولار، دولت را محور اصلی امنیت و تهدید نظامی را عمدهترین خطر تعریف میکند. این رویکرد، که ریشه در تحولات تاریخی اروپا دارد، امنیت را عمدتاً مفهومی عملیاتی و مادی تلقی میکند که بر پایه قدرت نظامی، توازن قوا و حفظ مرزهای جغرافیایی استوار است. با این حال، این پارادایم با چالشهای متعددی روبهرو است. فرضیه اصلی مقاله آن است که قرآن کریم، بهعنوان منبعی وحیانی، قادر به ارائه چارچوبی هستیشناختی جامع، عمیق و یکپارچه برای مطالعات امنیت است که نهتنها نارساییهای پارادایم غربی را پوشش میدهد، بلکه افقهای کاملاً جدیدی میگشاید. این چارچوب، امنیت را از سطح فردی تا سطح جهانی گسترش میدهد و تأکید میکند که امنیت واقعی بدون پیوند با مبانی الهی و معنوی ناقص و شکننده است. این پژوهش با روشی کیفی و با اتکا به روش تفسیر موضوعی جهتدار، در پی بازخوانی و بازسازی این بنیانها با مرجعیت علمی قرآن کریم است. یافتههای این تحقیق نشان میدهد که در هستیشناسی خدامحور قرآن، امنیت از مفهومی صرفاً مادی- کارکردی به وضعیتی وجودی و چندبعدی ارتقا مییابد. این وضعیت وجودی شامل ابعاد روحی، روانی، اجتماعی، فرهنگی و مادی است و بر پایه ایمان، تقوا، عدالت و توکل استوار میشود. در این چارچوب، موجود اصلی امنیتپذیر از انحصار دولت خارج شده و به فرد مؤمن، امت و نظام احسن تعمیم مییابد. این تعمیم نشاندهنده رویکردی جامع و همهجانبه است که همه سطوح وجود را دربرمیگیرد. تهدیدات نیز در سلسلهمراتبی معنادار بازتعریف میشوند؛ از تهدیدات ریشهای مانند شرک و کفر، تا تهدیدات میانی مانند فساد، ظلم و تفرقه، و در نهایت تهدیدات عینی مانند جنگ و قحطی. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مرجعیت علمی قرآن؛ امنیت اسلامی؛ امنیت وجودی؛ طمأنینه؛ امت؛ امنیت چندبعدی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Scientific Authority of the Quran and Security Policymaking; A Reflection on the Ontological Foundations of Security Studies | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Seyyed Sajjad Ale Seyyed Ghafoor | ||
| PhD., Department of Political Science, Baqir al-Olum University; Islamic Sciences and Culture Academy; Qom Seminary, Qom, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Security studies in political science and international relations, particularly within dominant Western traditions, have largely been shaped on the basis of a materialist and anthropocentric ontology. They have understood security within the framework of the survival of the nation-state, the control of external threats, and the preservation of the balance of power. In this perspective, rooted in classical realism and neorealism, the state is considered the primary referent object of security, and threat is often reduced to the military and border level. Although later schools such as the Copenhagen School have expanded the scope of security to social, economic, environmental, and identity domains, and constructivists have shown that threats are largely normative and discursive constructs, these approaches have remained within a secular and limited framework. They have been unable to provide a comprehensive foundation for human, social, and existential security. Therefore, the main issue of the article is whether, by relying on the Holy Quran, a deeper, more inclusive, and more fundamental understanding of security can be offered that surpasses the limitations of prevailing Western paradigms. The aim of the research is to re-read and reconstruct the foundations of security studies through the approach of the scientific authority of the Holy Quran. It seeks to demonstrate that security in the logic of revelation is not merely the absence of threat or the preservation of political borders, but rather an existential, multi-dimensional, and hierarchical state that begins at the level of the individual and extends to the Ummah and even the best order of creation. The author aims to extract Quranic components of security and present an alternative model for security policymaking — a model that, instead of relying on materialism and anthropocentrism, is based on faith, piety (taqwā), justice, trust in God (tawakkul), and divine remembrance (dhikr), and redefines security as sustainable tranquility and the divine presence in human life. The main question or hypothesis of the article is whether the Holy Quran, as a revelatory source, has the capacity to provide an ontological framework for redefining the fundamental concepts of security — a framework that both compensates for the shortcomings of Western theories and enables the understanding of security at individual, social, and cosmic levels. In essence, the article asks: If security in conventional theories is usually reduced to the “absence of threat,” can we speak in the Quranic perspective of a security that is not only negative but also positive, affirmative, and based on inner peace and tranquility? The research method is qualitative and based on directed thematic interpretation. The author has systematically extracted key concepts of security from Quranic verses and contrasted them with prevailing Western approaches to show how the Quran can reformulate the concepts of security. In this method, concepts such as security, tranquility (ṭumaʾnīna), Ummah, faith, justice, and the best order of creation have been examined thematically, and the connections between them and the existential structure of human beings and the world have been clarified. Thus, the article offers not merely a verse-centered interpretation, but a conceptual reconstruction in the field of security studies. One of the important findings of the research is that Western approaches, despite their internal differences, have all remained within a secular horizon. Realism summarizes security in the survival of the nation-state and the logic of anarchy; the Copenhagen School, although expanding security into new areas, remains at a normative and human level; and constructivism, despite its emphasis on ideas and norms, neglects the transcendent and sacred foundation. In contrast to these approaches, the Holy Quran views security not as a merely negative condition, but as a “positive security” — that is, a state of active and sustainable tranquility manifested in the concept of ṭumaʾnīna. Tumaʾnīna is the highest level of security and can remain stable in the heart of the believer even in conditions of threat, crisis, or external pressure, because its root lies in true faith, piety, and constant connection with God. Another finding of the article is that the referent objects of security in Quranic logic are not limited to the state, but encompass three interconnected levels: the faithful individual, the Islamic Ummah, and the best order of creation. At the individual level, security is understood as peace of heart, spiritual stability, and steadfastness in the face of threats. At the collective level, the Islamic Ummah — as a community with a shared faith-based identity — attains security through unity, justice, enjoining good, and forbidding evil. At the broader level, the entire system of creation possesses a divine order whose security is understood in the preservation of balance and harmony with God’s wisdom. This hierarchy shows that security, in the Quranic view, is a multi-layered and organic concept that is linked from lower to higher levels. The final conclusion of the article is that the Holy Quran can serve as the basis for a comprehensive and alternative theory in security studies — a theory that removes security from the monopoly of the state and military threat and transfers it to the existential, spiritual, and social realm. In this framework, true security can only be realized by relying on divine and spiritual foundations, and any security devoid of this backing will be incomplete and fragile. Therefore, returning to the Quran is not merely an interpretive choice, but an epistemological and policymaking necessity for rethinking the concept of security — a necessity that can open new horizons for understanding, managing, and realizing security in the contemporary world. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Scientific Authority of the Quran, Islamic Security, Existential Security, Ṭumaʾnīna, Ummah, Multi-dimensional Security | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
آل سیدغفور، سیدسجاد. (1403). نظریه امنیت سیاسی در قرآن کریم. قم: دانشگاه باقرالعلوم(ع).
آلوسی، سیدمحمود. (۱۴۱۵ق). روحالمعانی فی تفسیر القرآن العظیم. (ج14). بیروت: دارالکتب العلمیه.
بوزان، باری. (۱۳۷۸). مردم، دولتها و هراس. ترجمه: پژوهشکده مطالعات راهبردی. تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
رضایی اصفهانی، محمدعلی؛ نصیری، علی؛ کلانتری؛ ابراهیم؛ بهجتپور، عبدالکریم؛ کمالی، علیرضا. (1404). تفسیر موضوعی قرآن کریم. قم: دفتر نشر معارف.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (۱۳۷۴). المیزان فی تفسیر القرآن (ج4، 11، 16). قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طبرسی، فضل بن حسن. (۱۴۰۸ق). مجمعالبیان فی تفسیر القرآن (ج9). بیروت: دارالمعرفه
غرایاق زندی، داود. (1395). امنیت در اسلام: مبانی نظری و تحولات تاریخی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
مکارم شیرازی، ناصر و همکاران. (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. (ج2). تهران: دارالکتب الإسلامیه.
والتز، کنت. (1404). نظریه سیاست بینالملل. ترجمه عباس زمانیان. تهران: نی.
هاشمیانفرد، زاهد. (1391). امنیت در اسلام. تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 26 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 27 |
||