آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,660 |
| تعداد مقالات | 37,616 |
| تعداد مشاهده مقاله | 19,645,776 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,124,698 |
عوامل مؤثر در تعریف وتقسیمات برهان(انّی و لمّی) | ||
| آیین حکمت | ||
| مقاله 5، دوره 18، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 123-140 اصل مقاله (470.26 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/pwq.2025.38332.291 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم رنجبر* 1؛ ساره تقوایی2؛ پروین نیک سرشت3 | ||
| 1دانشجوی دکتری فلسفه و کلام، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه جهرم،جهرم، ایران | ||
| 3استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 19 آبان 1404، تاریخ بازنگری: 05 دی 1404، تاریخ پذیرش: 20 بهمن 1404 | ||
| چکیده | ||
| منطقیان از یک سو، با بیان تعریف برهانف اذعان دارند که برهان، قیاسی است مؤلف از مقدمات یقینی که منتج به نتیجه یقینی است و از سوی دیگر، با بیان معیار لمّیت، قاعده ذواتالاسباب و شرایط مقدمات برهان، به قبض و بسط تقسیمات برهان پرداخته اند؛ به عنوان مثال، با طرح قاعده ذواتالاسباب، تنها برهان لمّی را معطی یقین دانستهاند. حال این مسئله مطرح است که از میان معیارها و ملاکهای مؤثر در تقسیم برهان که منطقیان در نظر دارند، کدامیک به صواب نزدیک تر است؟ سعی نگارنده متمرکز بر این مطلب است که با بیان عوامل مؤثر در باب تقسیمات برهان، به نارسایی برخی از آنها از جمله « قاعده ذواتالاسباب»، بپردازد وسپس با تکیه بر نظر ملاصدرا (ره)، از میان دیگر نظریات، از یک سو برهان را استدلالی با مقدمات یقینی که نتیجه یقینی دارد تلقی کند و از طرف دیگر، برهانهای غیر لمّی را در شرایط خاص، یقینی و داخل در تعریف برهان بداند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| برهان؛ شرایط مقدمات برهان؛ قاعده ذواتالاسباب؛ معیارلمّیت | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Factors Influencing the Definition and Divisions of Demonstration (a priori and a posteriori) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Maryam Ranjbar1؛ Sareh Taghvaei2؛ parvin nickseresht3 | ||
| 1PhD Candidate in Philosophy and Theology, Shiraz University, Shiraz, Iran | ||
| 22Associate Professor, Department of Philosophy and Islamic Theology, Jahrom University, Jahrom, Iran | ||
| 33Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Logicians, on the one hand, define demonstration (burhān) as a syllogism composed of certain premises that yields a certain conclusion. On the other hand, through the articulation of the criterion of li-mā (demonstration propter quid), the rule of dhawāt al-asbāb (the principle of causes), and the conditions governing the premises of demonstration, they have expanded or restricted its divisions. For instance, by invoking the rule of dhawāt al-asbāb, they have maintained that only the li-mā demonstration yields certainty. The question thus arises: among the various criteria and standards considered by logicians in the division of demonstration, which is more tenable? The author's aim is to examine the factors influencing the classifications of demonstration, addressing the inadequacies of certain criteria—particularly the rule of dhawāt al-asbāb—and then, drawing upon the view of Mullā Ṣadrā (d. 1640 CE), to argue, in contrast to other positions, that demonstration should be regarded as an argument with certain premises leading to a certain conclusion, while also contending that non-li-mā demonstrations can, under specific conditions, yield certainty and thus fall within the definition of demonstration. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Demonstration (Burhān), Conditions of Demonstrative Premises, Rule of Dhawāt al-Asbāb, Criterion of Li-mā (Propter Quid) | ||
| مراجع | ||
|
ابنسینا، حسین(۱۳۶۳ ). الشفاء؛ الإلهیات. تحقیق: الاب قنواتی و سعید زاید. بیجا: انتشارات ناصر خسرو.
بهمنیار(۱۳۷۵). التحصیل. تحقیق: مرتضی مطهری. چاپ ۲. تهران: دانشگاه تهران.
سبزواری، ملاهادی(۱۳۶۹). شرح المنظومه. تصحیح و تعلیق: حسن حسنزاده آملی. چاپ ۱. تهران: نشر ناب.
سلیمانی امیری، عسکری(۱۳۷۸). سرشت کلیت و ضرورت. چاپ ۱. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه.
ــــــــــــ. «توجیه شرایط مقدمات برهان». فصلنامه آیین معرفت، ۱.
طباطبائی، محمدحسین(۱۳۷۵). نهایة الحکمة. قم: انتشارات جامعه مدرسین.
ــــــــــــ(۱۳۶۲). رسائل سبعه. قم: نشر کتاب.
طوسی، نصیرالدین(۱۳۸۵). الجوهر النضید (شرح منطق التجرید). جمالالدین حسن بن یوسف علامه حلی. مصحح: محسن بیدارفر. چاپ ۳. قم: بیدار.
فارابی، ابونصر(۱۴۰۸). المنطقیات. تحقیق: محمدتقی دانشپژوه. قم: مکتبة منشورات آیةالله العظمی المرعشی النجفی.
مظفر، محمدرضا(۱۳۷۵). المنطق. نجف: مطبعة النعمان.
مصباح یزدی، محمدتقی(۱۳۶۵). آموزش فلسفه. چاپ ۲. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
ــــــــــــ(۱۳۸۶). شرح برهان شفاء. چاپ ۱. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم(بیتا). تعلیقات بر شرح حکمة الإشراق. قم: بیدار.
نبوی، سعیده(۱۳۸۹). برهان صدیقین در تفکر اسلامی. چاپ ۱. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 79 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 35 |
||