آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,650 |
| تعداد مقالات | 37,480 |
| تعداد مشاهده مقاله | 19,291,944 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,826,457 |
از توصیه اخلاقی تا الزام فقهی: تحلیل تطبیقی اخلاق مسئولیت یوناس و فقه شیعه در مواجهه با فناوریهای مخرب | ||
| اسلام و مطالعات اجتماعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 21 مرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jiss.2026.74289.2211 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه هلالی* 1؛ حمید پارسانیا2 | ||
| 1دکتری دانش اجتماعی مسلمین، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران. تهران. ایران | ||
| 2دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 27 بهمن 1404، تاریخ بازنگری: 17 خرداد 1405، تاریخ پذیرش: 21 مرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| مقاله حاضر به تحلیل تطبیقی نظریه «اخلاق مسئولیت» نزد هانس یوناس و مبانی فقه شیعه در مواجهه با قدرت تکنولوژیک میپردازد. مسئله محوری پژوهش بررسی نسبت میان دو چارچوب اخلاقی متفاوت است: یکی مبتنی بر عقلانیت فلسفی مدرن و دیگری مبتنی بر وحی و اجتهاد فقهی. یافتههای پژوهش نشان میدهد که هر دو سنت، علیرغم تفاوت در مبانی هستیشناختی و منبع اقتدار اخلاقی، در سطح کارکردی به یک نتیجه مشترک میرسند: ضرورت محدودسازی پیشینی فناوریهای دارای پیامدهای وجودی برای انسان و محیط زیست. با این حال، تفاوت مهمی در سازوکار تحقق این مسئولیت وجود دارد؛ اخلاق یوناس عمدتاً در سطح توصیه فلسفی و اخلاقی باقی میماند در حالی که فقه شیعه از ظرفیت نهادی و حقوقی برای تبدیل هنجار اخلاقی به الزام اجتماعی برخوردار است. مقاله در نهایت نتیجه میگیرد که نسبت میان این دو رویکرد نه بر پایه همسانی ماهوی، بلکه بر اساس همگرایی کارکردی و واگرایی ساختاری قابل فهم است و این امر امکان گفتگوی میان الهیات اسلامی و اخلاق فناوری معاصر را فراهم میسازد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اخلاق مسئولیت؛ هانس یوناس؛ فقه شیعه؛ لاضرر؛ حفظ النوع؛ فناوری؛ مسئولیت بیننسلی | ||
| موضوعات | ||
| بازخوانی و نقد نظریات حوزه علوم اجتماعی؛ | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| From Moral Recommendation to Juridical Obligation: A Comparative Analysis of Hans Jonas's Ethics of Responsibility and Shi'a Jurisprudence in Confronting Destructive Technologies | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Fateme Helali1؛ Hamid Parsania2 | ||
| 1PhD of Social Sciences of Muslims, Faculty of Social Sciences, University of Tehran. Tehran. Iran | ||
| 2Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| This article offers a comparative analysis of Hans Jonas’s Ethics of Responsibility and Shiʿi jurisprudence in confronting technological power. It examines how two distinct traditions—modern philosophy and Islamic revelation—reach a common conclusion on the need to restrain technologies that threaten human existence. Using a comparative analytical approach, the study shows that Jonas’s principle of responsibility overlaps functionally with key Shiʿi juridical concepts, including human trusteeship, the principle of lā ḍarar (no harm), and the objective of preserving humankind (ḥifẓ al-nawʿ). It argues that Shiʿi jurisprudence embodies an institutionalized ethics of responsibility, providing practical mechanisms for limiting technological risks. Ayatollah Khamenei’s fatwa prohibiting nuclear weapons is examined as an example of this convergence. Despite differences in foundations and sources of authority, both approaches support the preventive avoidance of destructive technologies. This convergence provides a basis for dialogue between Islamic theology and contemporary ethics, particularly in technology, environmental justice, and intergenerational responsibility. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Ethics of Responsibility, Hans Jonas, Shiʿi Fiqh, No-Harm Principle, Preservation of Humanity, Technology, Intergenerational Responsibility | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||