آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,664 |
| تعداد مقالات | 37,644 |
| تعداد مشاهده مقاله | 19,891,690 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,292,182 |
نقش کارویژههای تبدیل و استحاله در سقوط نظام پهلوی | ||
| علوم سیاسی | ||
| دوره 29، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 118-97 اصل مقاله (1.9 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/psq.2026.72290.3030 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا محمدی1؛ محمد رادمرد* 2؛ محمدتقی قزلسفلی3 | ||
| 1کارشناسی ارشد، گروه علوم سیاسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، مازندران، بابلسر، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، مازندران، بابلسر، ایران | ||
| 3استاد، گروه علوم سیاسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، مازندران، بابلسر، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 03 مرداد 1404، تاریخ بازنگری: 12 خرداد 1405، تاریخ پذیرش: 12 شهریور 1405 | ||
| چکیده | ||
| تاکنون پژوهشهای زیادی به تبیین چرایی و چگونگی سقوط حکومت پهلوی پرداختهاند، ولی این مقاله تلاش میکند با رویکردی متفاوت به تبیین این واقعیت بپردازد. پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش است که بین کارویژۀ تبدیل و استحاله با سقوط نظام پهلوی چه ارتباطی وجود دارد؟ به عبارت دقیقتر، آیا ناتوانی این نظام در اجرای مؤلفههای کارویژۀ تبدیل و استحاله عامل اصلی فروپاشی آن بوده است؟ در راستای پاسخ به این پرسش، فرضیه پژوهش این بود که چون حکومت پهلوی نتوانست خروجیهای نظام سیاسی، شامل تمهید و اجرای قوانین و عملکرد قضایی نظام را بر اساس ورودیهای نظام شامل بیان و تجمیع منافع تنظیم کند، سقوط کرد؛ به عبارت دیگر مطابق این فرضیه، در نظام پهلوی، ورودیهای سیاسی به دلیل سرکوب آزادیهای سیاسی، ممنوعیت احزاب واقعی و فقدان مشارکت مردمی معنادار، درعمل راهی به درون ساختار قدرت نداشتند؛ ازاینرو سقوط رژیم امری اجتنابناپذیر بود. این پژوهش چارچوب نظری خود را بر اساس نظریۀ آلموند و پاول قرار داده است که طی آن توسعۀ سیاسی از منظری کارکردگرایانه بررسی میگردد. عملکرد صحیح آنها میتواند به سقوط یک نظام سیاسی بینجامد. گردآوری دادهها نیز در این پژوهش به شکل کتابخانهای تدوین شده است. نتیجه اینکه نظام پهلوی اگرچه بهظاهر پروژه نوسازی را دنبال میکرد، در ذات خود فاقد کارکرد تبدیل و استحاله بود؛ زیرا نه به بیان آزادانۀ منافع اجازه میداد و نه قوانین را بر اساس مطالبات عمومی تنظیم میکرد. درواقع شاهد ادامۀ نظام سیاسی سنتی و اقتدارگرایی بودیم که تنها ظاهری توسعهگرا به خود گرفته بود. این واقعیت، میتواند درسهای مهمی برای تحلیل نظامهای سیاسی معاصر و آسیبشناسی موانع توسعه در اختیار محققان و تصمیمگیران عرصۀ سیاست فراهم سازد؛ برای نمونه به منظور دستیابی به توسعهای پایدار، باید کارویژۀ تبدیل و استحاله را از طریق نهادینهسازی مشارکت سیاسی، حاکمیت قانون و پاسخگویی نظام حکومتی به خواست مردم تحقق بخشید؛ امری که فراتر از دوران جنگ سرد، چالش عمدۀ بسیاری از نظامهای سیاسی در عصر کنونی نیز هست؛ همین شکاف کارکردی بهتدریج پایگاه اجتماعی نظام پهلوی را فرسوده کرد و در بزنگاه انقلاب ۱۳۵۷، با توجه به نبود هرگونه ظرفیت قانونی برای تبدیل اعتراضات به تغییرات مسالمتآمیز، موجب فروپاشی نظام گردید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سلطنت پهلوی؛ تبدیل و استحاله؛ نظام سیاسی و توسعه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Role of Transformation and Transmutation Functions in the Fall of the Pahlavi Regime | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Alireza Mohammadi1؛ Mohammad Radmard2؛ Mohammad Taghi Ghezelsofla3 | ||
| 1M.A., Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran | ||
| 2Associate Professor, Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran | ||
| 3Professor, Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Transformation and transmutation functions can serve as criteria and a framework for assessing the effectiveness of political systems. These functions can provide reliable indicators for examining successful transitions in political development. Conversely, examining the extent to which these functions are fulfilled can also help explain why a political system deteriorates and ultimately collapses. This constitutes the objective of the present article. Accordingly, the study adopts Almond and Powell’s transformation and transmutation functions to propose a new approach to explaining the collapse of the Pahlavi regime, particularly given that the Pahlavi regime itself claimed to be pursuing the modernization and development of Iran. Yet, rather than bringing the process of development to fruition, it ultimately experienced collapse. This study can therefore shed light on the reasons for the political development impasse under the Pahlavi political system. Numerous studies have examined the causes and mechanisms underlying the fall of the Pahlavi regime; however, this article seeks to explain this historical development from a different perspective. The present study addresses the following question: What relationship existed between the transformation and transmutation function and the fall of the Pahlavi regime? More precisely, was the regime’s inability to fulfill the components of the transformation and transmutation function the principal cause of its collapse? To answer this question, the study hypothesizes that the Pahlavi regime collapsed because it was unable to translate the inputs of the political system—including the articulation and aggregation of interests—into outputs, namely, the formulation and implementation of laws and the judicial functioning of the system. In other words, according to this hypothesis, under the Pahlavi regime, political inputs were effectively prevented from entering the power structure because of the suppression of political freedoms, the prohibition of genuine political parties, and the absence of meaningful popular participation. Consequently, the collapse of the regime became inevitable. This study adopts the theoretical framework of Almond and Powell’s theory, through which political development is examined from a functionalist perspective. In the midst of the Cold War, these two scholars sought to clarify the requirements for achieving political development in developing countries. Given the limitations of the study, among the three sets of political-system functions identified by these scholars—namely, transformation and transmutation functions, adaptation functions, and the functional capabilities of the political system—this article focuses on the first and uses it as a framework for explaining the fall of the Pahlavi regime. Methodologically, the article is also based on a causal approach. A causal mechanism refers to a sequence of events and variables through which at least two or more variables are linked to one another. In this study, the fall of the Pahlavi regime is the dependent variable, while the six transformation and transmutation functions constitute the independent variables. Transformation and transmutation encompass several functions. More specifically, interest articulation, interest aggregation, rule-making or legislation, rule application by the executive branch, judicial performance, and political communication are components that, taken together, reflect the level of effectiveness of a political system; their inadequate performance can ultimately lead to the collapse of a political system. Data for this study were collected through library-based research. The findings indicate that although the Pahlavi regime ostensibly pursued a modernization project, it was fundamentally deficient in the transformation and transmutation function, because it neither permitted the free articulation of interests nor formulated laws in accordance with public demands. In effect, what persisted was a traditional and authoritarian political system that had merely adopted a developmentalist façade. This reality can provide important lessons for the analysis of contemporary political systems and the diagnosis of obstacles to development, offering valuable insights to researchers and policymakers. For example, achieving sustainable development requires realizing the transformation and transmutation function through the institutionalization of political participation, the rule of law, and government accountability to the will of the people. This challenge extends beyond the Cold War era and remains a major concern for many political systems today. According to this study, this functional gap gradually eroded the social base of the Pahlavi regime and, at the critical juncture of the 1979 Revolution, led to the regime’s collapse, given the absence of any legal capacity for converting protests into peaceful political change. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Fall of the Pahlavi regime, transformation and transmutation, political system, development | ||
| مراجع | ||
|
آبراهامیان، ی. (1384). ایران بین دو انقلاب. ا. گل محمدی و ا. فتاحی (مترجم). تهران: نشر نی.
آلموند، گ. و همکاران (1396). چارچوبی برای بررسی سیاست تطبیقی. ع. طیب و وو بزرگی (مترجمان). تهران: مؤسسه انتشارات امیرکبیر.
ازغندی، ع.ر. (1383). تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران 1320-1357. تهران: سازمان سمت.
استمپل، ج.د. (1377). درون انقلاب ایران. م. شجاعی (مترجم). تهران: رسا.
بالدوین، ج. ب. (1394). برنامهریزی و توسعه در ایران. م. عظیمی (مترجم). تهران: نشر علم.
بشیریه، ح. (1387). موانع توسعۀ سیاسی در ایران. تهران: گام نو
بیات، آ. (1393). سیاستهای خیابانی جنبش تهیدستان در ایران. س. ا. نبوی چاشمی (مترجم). تهران: شیرازه.
پارسونز، س. آ. (1363). غرور و سقوط. م. راستین (مترجم). تهران: انتشارات هفته.
چیلکوت، ر. (1377). نظریههای سیاست مقایسهای. و. بزرگی و ع.ر. طیب (مترجم). تهران: خدمات فرهنگی رسا.
دانشگاه کمبریج (1371). سلسله پهلوی و نیروهای مذهبی به روایت تاریخ کمبریج. ع. مخبر (مترجم). تهران: صهبا.
راجی، پ. (1364). خدمتگزار تخت طاوس. ح. ا. مهران (مترجم). تهران: اطلاعات.
زونیس، م. (1377). شکست شاهانه؛ روانشناسی شخصیت شاه. ع. مخبر (مترجم). تهران: طرح نو.
سینایی، و. (1396). دولت مطلقه، نظامیان و سیاست در ایران. مشهد: دانشگاه فردوسی.
شکرانه ارزنقی، ا.؛ اخوان کاظمی، م. (1400). واکاوینقش بحران مشارکت در سقوط رژیم پهلوی دوم. فصلنامه دولت پژوهش، 7 (28)، صص. 191-218.
شهابی، ه.؛ لینز، خ. (1380). نظامهای سلطانی. م. صبوری (مترجم). تهران: انتشارات شیرازه.
شیرزادی، ر. (1401). نوسازی، توسعه، جهانیشدن (مفاهیم و مکاتب). تهران: نشر آگه.
عالیخانی، ع.ن. (1381). خاطرات دکتر علینقی عالیخانی. تهران: نشر آبی.
عالیخانی، ع.ن. (1390). یادداشتهای علم 1347-1348. (ج1). تهران: کتاب سرا.
علی صوفی، ع. و همکاران (1398). تحلیل چالش تفکیک قوا در دوره پهلوی دوم نمونه پژوهشی تفسیر اصل 82 متمم قانون اساسی. پژوهشهای تاریخی. 2(57)، صص. 15-32.
عنبری، م. (1390). اندیشه پساتوسعهگرایی. تهران: نشر سمت.
عیوضی، م.ر. (1380). طبقات اجتماعی و رژیم شاه. تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
فرمانفرمائیان، خ. و همکاران (1381). توسعه در ایران: 1320-1357. تهران: گام نو.
فقیه حقانی، م. (1401). آخرین شاه آخرین دربار: ده سال پایانی رژیم پهلوی به روایت اسدالله خان علم. تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران.
فوران، ج. (1392). مقاومت شکننده تاریخ تحولات اجتماعی ایران. ا. تدین (مترجم). تهران: خدمات فرهنگی رسا.
قرگزلو، ن. (1385). از انقلاب سفید تا انقلاب اسلامی زمینهها و ریشهیابی عوامل. پاریس. بینا.
قزلسفلی، م.ت. (1394). امپریالیسم چیست؟ از استعمار تا پسااستعمارگرایی. مازندران: دانشگاه مازندران.
کاتوزیان، م.ع. (1374). اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی. م.ر. نفیسی و ک. عزیزی (مترجمان). تهران: نشر مرکز.
کدی، ن. آر. (1369). ریشههای انقلاب ایران. ع. گواهی (مترجم). تهران: انتشارات قلم.
گازیوروسکی، م.ج. (1371). سیاست خارجی آمریکا و شاه بنای دولت دستنشانده در ایران. ف. فاطمی (مترجم). تهران: نشر مرکز.
لیلاز، س. (1392). موج دوم تجدد آمرانه در ایران. تهران: انتشارات نیلوفر.
مدنی، س.ج. (1361). تاریخ سیاسی معاصر ایران. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
نراقی، ا. (1381). از کاخ شاه تا زندان اوین. س. آذری (مترجم). تهران: رسا.
هالیدی، ف. (1358). ایران دیکتاتوری و توسعه. ع. طلوع و محسن یلفانی (مترجمان). تهران: انتشارات علم.
هویدا، ف. (1370). سقوط شاه. ح. ا. مهران (مترجم). تهران: مؤسسه اطلاعات. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 142 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 94 |
||