آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,670 |
| تعداد مقالات | 37,717 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,394,559 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,539,147 |
خراسانیات (9) تحفه‌ای گرانقدر از میراث گمشده صاحب بن عباد در نیشابور قرن چهارم قمری | ||
| آینه پژوهش | ||
| دوره 37، شماره 219، مرداد و شهریور 1405، صفحه 49-63 اصل مقاله (4.65 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jap.2026.80492 | ||
| نویسنده | ||
| امید حسینی نژاد* | ||
| دانشجوی دکتری دانشگاه تهران | ||
| تاریخ دریافت: 20 مهر 1405، تاریخ پذیرش: 20 مهر 1405 | ||
| چکیده | ||
| «صاحب بن عبّاد» (۳۲۶-۳۸۵ ق)، شاعر، ادیب و وزیر دانشمند شیعی دولت آل بویه در قرن چهارم هجری بود که نقش مهمی در تشیع مردم اصفهان داشته است. ابن عباد هنگام وزارت، در اجرای عدالت، رفع ستم از مردم، عمران و آبادی و ترویج علم بسیار کوشید. صاحب در بسیاری از علوم و فنون صاحب‌نظر بود و آثار ارزشمندی مانند «الإبانة عن مذهب أهل العدل» و «التذکرة فی الأصول الخمسة» تألیف کرد. «روزنامجه» صاحب بن عباد یکی از رساله‌های ارزشمند او که شرح سفرش به بغداد در سال 347ق است. ثعالبی نیشابوری و یاقوت حموی نقل‌هایی از این رساله در کتاب‌های خود آورده‌اند. ثعالبی نخستین کسی است که نقل قول‌هایی مستقیم از آن کرده است. اما این رساله حدود 7قرن مفقود بود و هیچ یک از نسخه‌پژوهان و پژوهشگران خبری از این رساله نداشتند. چندی پیش مشغول بررسی نسخه های کهن کتابخانه آستان قدس رضوی بودم و به صورتی اتفاقی به مجموعه‌ای کهن از رساله‌هایی ارشمند برخورد کردم. این مجموعه به شماره 12502 شامل رساله تدبیر‌الصحه بالمطعم و المشرب أبوزید حنین بن إسحاق العبادی(م261-264ق)، رساله اظهار مساوی شعر ابی‌الطیب المتنبی صاحب بن عباد و رساله روزنامجه صاحب بن عباد است. این مجموعه به خط یک کاتب در شنبه سیزدهم جمادی الآخر سال 396ق یعنی 11 سال پس از وفات صاحب بن عباد در نیشابور کتابت شده است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| صاحب بن عباد؛ روزنامجه؛ بغداد؛ اصفهان؛ ثعالبی؛ نیشابور | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Khurāsāniyyāt (9) A Precious Work from the Lost Legacy of al-Ṣāḥib ibn ‛Abbād in Fourth/Tenth-Century Nishapur | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Omid Hosseininejad | ||
| PhD Candidate, University of Tehran | ||
| چکیده [English] | ||
| Al-Ṣāḥib ibn ‛Abbād (326–385/938–995), a poet, man of letters, and learned Shiite vizier of the Buyid dynasty in the fourth/tenth century, played an important role in the spread of Shiism among the people of Isfahan. During his vizierate, Ibn ‛Abbād devoted considerable effort to administering justice, protecting people from oppression, promoting development and prosperity, and advancing scholarship. He was an authority in numerous fields of learning and authored such valuable works as al-Ibāna ‛an madhhab ahl al-‛adl and al-Tadhkira fī al-uṣūl al-khamsa. Al-Ṣāḥib ibn ‛Abbād’s Rūznāmajah is one of his valuable treatises and contains an account of his journey to Baghdad in 347/958–959. Al-Tha‛ālibī al-Naysābūrī and Yāqūt al-Ḥamawī preserved excerpts from this treatise in their works, with al-Tha‛ālibī being the first author known to quote directly from it. The treatise itself, however, remained lost for approximately seven centuries, and its whereabouts were unknown to manuscript scholars and researchers. While recently examining early manuscripts held in the Library of Āstān-i Quds-i Raḍavī, I happened upon an early collection of valuable treatises. Catalogued under no. 12502, the codex contains Tadbīr al-ṣiḥḥa bi-l-maṭ‛am wa-l-mashrab by Abū Zayd Ḥunayn ibn Isḥāq al-‛Ibādī (d. 261–264/875–878), Iẓhār masāwiʾ shi‛r Abī l-Ṭayyib al-Mutanabbī by al-Ṣāḥib ibn ‛Abbād, and his Rūznāmajah. All three treatises were copied by the same scribe in Nishapur on Saturday, 13 Jumādā II 396/1006, only eleven years after al-Ṣāḥib ibn ‛Abbād’s death. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| al-Ṣāḥib ibn ‛Abbād, Rūznāmajah, Baghdad, Isfahan, al-Tha‛ālibī, Nishapur | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||